moddiy nuqtalar sistenrasirring harakati

DOCX 11 pages 67.1 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 67.1 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

urganch ranch universiteti 2303-mt-s guruh talabasi abayev anvarbek moddiy nuqtalar sistenrasirring harakati, massa markazi reja : 1.massa markazining harakati. 2.uzgaruvchan massali jism harakati. ayrim xollarda kupgina mn lardan tashkil topgan sistemada uzaro ta'sir juda tez sodir buladi va xosil bulgan kuchni uzgarish konunini ifodalash kiyinlashadi. bunday masalani xal etish uchun massa markazi tushunchasi kiritiladi. aytaylik,m1 va m2 massali jismlarni koordinatalari mos xolda x1 u1 z1 va x 2 u2 z2 va m 1< m2 deylik. u u2 m2 us mc u1 m1 x z x1 xs x2 bunday sistemani massa markazi ikkala massani birlashtiruvchi tugri chizikda yotadi va bu ora-likni massalar nisbatiga teskari proportsional bulgan kesmalarga ajratadi. bu ifodani xc uc zc ga nisbatan echsak massa markazining koordinatalarini topamiz (1) bunday ifodalarni n ta mn dan iborat sistema uchun umumlashtirsak bu erda mi =m sistemaning tulik massasi ya'ni sistemaning tulik massasi shu massalar markazga joylashgan deb karash mumkin. masalan, atomning …

2 / 11

yunalishda impuls oladi. bu keng ishlatiladi-gan reaktiv harakat printsipidir. uzgaruvchan massali jism harakatining tenglamasini chika-rish uchun jismni shakli va ulchamlarini xisobga olmay, uni uzgaruvchan massali mn deb karay-lik. masalan, oddiy raketani harakati. raketa yonilgini yonishi natijasida xosil bulgan gazni soplodan tez chikishiga asoslanib fazoda tayanchsiz harakat kila oladigan kurilmadir. ayni t payt-da raketaning massasi m, uning kuzgalmas koor-dinatalar tizimi ( masalan, erga ) nisbatan tezligi v bulsin. biror dt vakt ichida raketadan - dm massali gaz u tezlik bilan ajralib chiksin minus ishora raketani massasi kamayishining bildiradi. raketa bi-lan gaz ajralguncha bul-gan sistemani impulsi po=m v bulsa, gaz aj-ralgandan sunggi im-puls r m- dm massa-li kolgan kismni im-pulsi bilan (uni tezligi v+dv ) xamda u tezlik u bilan harakatlanayotgan gazning impulslarini yigindisiga teng : r = (m + dm) ( v + dv ) - u dm (1) sistema impulsining dt vakt oraligida uzgarishi dp=(m+dm)(v+dv)-udm-mv=vdm-udm+mdv bulib u og’irlik kuchi va …

3 / 11

sil buladi. (-) belgisi raketa va gaz okimi tezliklarining karama-karshi yunalishdaligini bildiradi. chikuvchi gazlarning raketaga nisbatan tezligi v = const bulsa ni topamiz. bu ifodani 0 dan v gacha va mo dan m gacha intervalda integrallasak yoki ifodani olamiz. bu raketa ega bulishi mumkin bulgan eng katta tezlikdir. u k.e. siolkovskiy formulasidir. (5) dan kurinadiki , raketaning tezligi gazning raketaga nisbatan tezligi xamda raketaning boshlangich va oxirgi massalarining nisbatiga boglik ekan. shunday kilib , raketa tezligi katta bulishi uchun uning foydali ( yonishidan sunggi) massasi juda kichik buladigan sharoitga ega bulishi lozim. raketada m0 massa bor (v=0).agar unga v muljallangan tezlik berilishi mumkin bulsa m0m exr. ortib boradi. bu texnik jixatdan kiyin. agar otilib chikuvchi gazlarni tezligini ortirsak m0 ni ancha kamaytirish imkoni tugiladi va vazifa engillashadi. bunday kiyin muammoni birinchi marta siolkovskiy xal kilish yulini kursatdi.u harakat vaktida raketani massasini kamaytirib borish (kup boskichli raketalar), xisobiga uni tezligini oshirish …

4 / 11

ni amalga oshirishda foydalanish mumkin. 1. yopiq sistemaga tashqi kuchlar ta'sir etmaydi. shuning uchun impulsning o'zgarish (2.20) qonunidan impulning saqlanish qonunideb ataluvchi quyidagi qonun kelib chiqadi: yopiq sistemaning impulsi vaqt o'tishi bilan o'zgarmaydi: va (1) bu yerda mi va vi - n ta nuqtadan tashkil topgan sistemaning i nchi moddiy nuqtasining massa va tezligi. shuningdek, yopiq sistema impulsining inersial sanoq sistemasining dekart koordinat o’qlaridagi proeksiyalari ham o'zgarmaydi: (1`) sistemaning impulsi p=mvc bo'ladi. bu yerda m-sistemaning to’liq massasi, vc - uning massa markazining tezligi. shuning uchun impulsning saqlanish qonunidan quyidagi natija kelib chiqadi: yopiq sistemada sodir bo'luvchi harqanday jarayonlarda sistema massa markazining tezligi o'zgarmaydi: . biz nyuton qonunlariga asoslanib, impulsning saqlanish qonunini oldik, chunki ayni uning yordamida impulsning o'zgarish qonuni(2.20) keltirib chiqarilgan. ammo impulsning saqlanish qonuni, nyuton qonunlaridan farqli ravishda klassik mexanika chegarasidan tashqarida ham o'rinlidir. masalan, tajribalarning ko'rsatishicha bu qonun mikroskopik jismlar sistemasi uchun qanchalik to’g’ri bo'lsa, hatti-harakati nyuton mexanikasi …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "moddiy nuqtalar sistenrasirring harakati"

urganch ranch universiteti 2303-mt-s guruh talabasi abayev anvarbek moddiy nuqtalar sistenrasirring harakati, massa markazi reja : 1.massa markazining harakati. 2.uzgaruvchan massali jism harakati. ayrim xollarda kupgina mn lardan tashkil topgan sistemada uzaro ta'sir juda tez sodir buladi va xosil bulgan kuchni uzgarish konunini ifodalash kiyinlashadi. bunday masalani xal etish uchun massa markazi tushunchasi kiritiladi. aytaylik,m1 va m2 massali jismlarni koordinatalari mos xolda x1 u1 z1 va x 2 u2 z2 va m 1< m2 deylik. u u2 m2 us mc u1 m1 x z x1 xs x2 bunday sistemani massa markazi ikkala massani birlashtiruvchi tugri chizikda yotadi va bu ora-likni massalar nisbatiga teskari proportsional bulgan kesmalarga ajratadi. bu ifodani xc uc zc ga nisbatan echsak massa markazining koordinatalar...

This file contains 11 pages in DOCX format (67.1 KB). To download "moddiy nuqtalar sistenrasirring harakati", click the Telegram button on the left.

Tags: moddiy nuqtalar sistenrasirring… DOCX 11 pages Free download Telegram