ot kesimli sodda yig‘iq gap

DOCX 17 pages 1.0 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

o’zbekiston respublika oliy ta’lim , fan va innovatsiyalar vazirligi buxoro xalqaro universiteti ____________________________ fakulteti ________________________ guruhi fanidan mustaqil ishi mavzu:____________________________________________________________________________________________________________________________ bajardi: ____________________________________ tekshirdi: ____________________________________ buxoro 2025 ot kesimli sodda yig'iq gap. ast bog’lamasi. reja: 1. ot kesimli sodda yig‘iq gapning umumiy ta’rifi va xususiyatlari 2. fors tilida ot kesimli gaplarning tuzilishi 3. ot kesimli gaplarning ma’no turlari (tasdiq, inkor, so‘roq shakllari) 1. ot kesimli sodda yig‘iq gapning umumiy ta’rifi va xususiyatlari tilshunoslikda gap — bu fikrni grammatik jihatdan to‘liq ifodalovchi birlikdir. har bir gapda ega va kesim o‘zaro grammatik aloqada bo‘lib, ular orqali fikrning kim yoki nima haqida ekanligi va shu narsa haqida nima deyilganligi aniqlanadi. shunga ko‘ra, kesim gapning markaziy qismi hisoblanadi. u fikrni ifodalovchi asosiy so‘z bo‘lib, odatda fe’l turkumiga mansub so‘zlar bilan ifodalanadi. ammo barcha gaplarda ham kesim fe’l shaklida bo‘lmaydi. ba’zan ot, sifat, son yoki olmosh turkumidagi so‘zlar ham kesim vazifasida keladi. ana shunday gaplar ot …

2 / 17

chi, hol) esa yo‘qligi yoki kam qo‘llanishini bildiradi. demak, “ot kesimli sodda yig‘iq gap”da gapning asosiy mazmuni faqat ega va kesim atrofida shakllanadi. masalan: bu kitob. men o‘qituvchi. u yaxshi inson. ot kesimli gaplarda fe’l kesim ishlatilmaydi, ammo semantik jihatdan “bo‘lmoq” fe’lining ma’nosi yashirin tarzda mavjud bo‘ladi. masalan: bu kitob (dir) — “dir” bog‘lovchi fe’li grammatik jihatdan tushib qolgan bo‘lsa ham, ma’no jihatdan saqlanib turadi. bu hol tilning iqtisodiylik qonuni bilan bog‘liq, ya’ni so‘z ortiqchaligini oldini oladi. ot kesimli gaplarda harakat emas, balki holat, mavjudlik yoki belgi ifodalanadi. bu gaplarda: predmetni ta’riflash (bu talaba); shaxsning kasbi yoki mavqeini ko‘rsatish (u o‘qituvchi); belgini yoki holatni ifodalash (havo iliq); umumiy mavjudlikni bildirish (bu — haqiqat) kabi ma’nolar yetakchi o‘rin tutadi. shu sababli, ot kesimli gaplar tavsiflovchi, ta’riflovchi xarakterga ega bo‘ladi. fors tili ham o‘zbek tili singari ot kesimli gaplarga boy. fors tilida bunday gaplar odatda ega + kesim tartibida tuziladi. masalan این …

3 / 17

holatning mavjudligi, belgisi, mavqei aniqlanadi. bunday gaplarning mohiyati — fe’l ishlatmasdan ham to‘liq fikr bildirish imkoniyatidadir. fors tilida ham bu hodisa keng qo‘llanadi va o‘zbek tili bilan ko‘plab o‘xshash jihatlarga ega: ikkala tilda ham ega + kesim tuzilishi ustuvor, bog‘lovchi fe’l (“dir” / “ast”) esa ixtiyoriy qo‘llanadi. shunday qilib, ot kesimli sodda yig‘iq gaplar ikki tilda ham fikrni soddalik, aniqlik va ixchamlik bilan ifodalovchi asosiy gap turlaridan biridir. fors tilida gapning eng sodda turi ikki tarkibli ot kesimli gapdir. bunday gaplar ega va kesimdan iborat bo ‘ladi. kesimi fe’ldan boshqa so ‘z turkumlari bilan ifodalangan gaplar ot kesimli gap deyiladi. ot kesimli gapda kesimlikni ifodalash uchun ular oxiriga ast - ﺍﺳﺕ bog‘lamasi qo ‘yiladi. ﺍﺳﺕ –ast bog‘lamasi o‘zbek tilidagi kesimlik qo‘shimchasi –dir ga to‘g‘ri keladi. masalan: bu bo‘rdir – in gach ast . ﺍﻴﻦ ﮔﭻ ﺍﺳﺕ o‘zbek tilida kesimlik qo‘shimchasi -dir tushib qoladi va yozuvda ifoda etilmaydi. lekin fors tilidaﺍﺳﺕ …

4 / 17

gaplarning tuzilishi fors tili grammatik jihatdan analitik tuzilmaga ega til bo‘lib, unda ot kesimli gaplar fe’l ishtirokisiz ham to‘liq fikrni ifodalashi mumkin. ot kesimli gaplar fors tili sintaksisining eng keng tarqalgan turlaridan biri bo‘lib, ular ega va kesimdan tashkil topadi hamda harakat emas, balki holat yoki mavjudlik ni bildiradi. fors tilida ot kesimli gaplarning asosiy sxemasi quyidagicha bo‘ladi: > ega + kesim (+ “bo‘lmoq” fe’lining shakli) kesim ot, sifat, son yoki olmosh turkumiga mansub bo‘lishi mumkin. bunday gaplarda “bo‘lmoq” fe’li bog‘lovchi fe’l sifatida xizmat qiladi va u odatda “است (ast)” shaklida ifodalanadi. misollar: او معلم است (u mo‘allem ast) — “u o‘qituvchidir.” این کتاب است (in ketâb ast) — “bu kitobdir.” من دانشجو هستم (man dânishju hastam) — “men talaba(man).” bu gaplarda ega (او, این, من) va kesim (معلم, کتاب, دانشجو) so‘zlaridir. “ast” va “hastam” esa bog‘lovchi fe’l (bo‘lmoq)ning hozirgi zamon shakllari bo‘lib, ular ega bilan kesim o‘rtasida grammatik bog‘liqlikni …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ot kesimli sodda yig‘iq gap"

o’zbekiston respublika oliy ta’lim , fan va innovatsiyalar vazirligi buxoro xalqaro universiteti ____________________________ fakulteti ________________________ guruhi fanidan mustaqil ishi mavzu:____________________________________________________________________________________________________________________________ bajardi: ____________________________________ tekshirdi: ____________________________________ buxoro 2025 ot kesimli sodda yig'iq gap. ast bog’lamasi. reja: 1. ot kesimli sodda yig‘iq gapning umumiy ta’rifi va xususiyatlari 2. fors tilida ot kesimli gaplarning tuzilishi 3. ot kesimli gaplarning ma’no turlari (tasdiq, inkor, so‘roq shakllari) 1. ot kesimli sodda yig‘iq gapning umumiy ta’rifi va xususiyatlari tilshunoslikda gap — bu fikrni grammatik jihatdan to‘liq ifodalovchi...

This file contains 17 pages in DOCX format (1.0 MB). To download "ot kesimli sodda yig‘iq gap", click the Telegram button on the left.

Tags: ot kesimli sodda yig‘iq gap DOCX 17 pages Free download Telegram