beruniy hayotini o'rganish mineralogiya kitobidagi hikoyatlarini tahlil qilish

PPTX 18 стр. 8,6 МБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 8,6 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 18

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

mavzu: abu rayhon beruniy beruniy hayotini o'rganish mineralogiya kitobidagi hikoyatlarini tahlil qilish 1 reja: abu rayhon beruniy hayoti abu rayhon beruniy ijodi beruniy jahon astronomiya va geografiya fani olimi baʼzi asarlarining yaratilish tarixi uning qoldirgan merosi fanga qo’shgan hissasi beruniyning yaratgan asboblari beruniy izidan abu rayhon beruniy hayoti beruniy 973 yil 4 sentyabrda xorazmning qiyot (kat) shahrida dunyoga kelgan. dastlabki ta’limni ona shahrida olgan, mashhur olim abu nasr ibn ali iroqdan ilmi nujum, riyozat kabi fanlardan dars oladi. u 17 yoshida ilk astronomik kuzatishlarni o‘tkazadi. u 150 dan ortiq ilmiy asarlar yozadi. buyuk bobokalonimiz 1048 yil 13 dekabrda g’aznada vafot etgan. «berun» yoki «birun» so‘zi «tashqari» degan ma’noni anglatadi. abu rayhon beruniy ijodi ma'lumotlarda yozilishicha uning 152 ta kitobining nomi na'lum. bizgacha ulardan 27 tasigina yetib kelgan. uning bir qancha kitobi tabiiyot ilmiga bag'ishlangan. bu sohaning rivojlanishida beruniyning tabiiyot va tabiat hodisalarini o'rganish usullari, harakat, tovush, issiqlik, yorug'lik, elektr, magnetizm, …

2 / 18

alari va yulduz kattaliklari qayd etilgan jadvalini tuzgan. fanga qo’shgan hissasi beruniy dorishunoslik, meteorologiya, fizika kabi fanlarga ham hissa qo’shgan. masalan, buloq va quduq suvlarining yuqoriga ko’tarilishi va favvora bo’lib otilib chiquvchi buloqlar gidrostatikasini tushuntirishda beruniy o’z zamonasidan ancha ilgari ketib, bu boradagi uydirmalarni inkor etadi. biologiya sohasida qo’shgan hissasi olim biologiya sohasida tabiiy tanlanish haqida qimmatli fikrlar aytgan. u tabiiy tanlanish bo’yicha avval insonning ongli faoliyatini tasvirlab beradi, keyin “tabiat ham shunday qiladi, lekin u farqiga bormaydi, chunki uning harakati ongsizdir”, degan xulosaga keladi. matematiga qo’shgan xissasi beruniy o’z zamonasining ulkan matematiklaridan biri bo’lgan. uning matematika faniga qo’shgan hissasi muhim ahmiyatga ega. beruniy asarlarida geometriya, arifmetika, algebra, sonlar azariyasi va trigonometriya tushunchalari ma’lum tartib bilan ta’riflagan. olim arifmetika va algebrasining katta yutug’i shundan iboratki, unda irrasional sonlar arifmetika va algebraning teng huquqli predmeti bo’lib qoladi. fizika faniga qo’shgan hissasi beruniy o’rta sharq olimlari orasida bo’lib yerning dumaloq shaklda ekanligini …

3 / 18

rqda birinchi ilmiy globuslardan birini bunyod etgan. bu globusda aholi yashaydigan joylar aniq ko’rsatilgan va buning yordamida ularning geografik koordinatlarini aniqlash mumkin bo’lgan. baʼzi asarlarining yaratilish tarixi beruniy tibbiyotga bagʻishlangan „saydana“ asarida mingdan ortiq dorivor moddalar nomini 30 tilda yozib chiqqan. oʻzining birinchi astronomik tajribalarni 16 yoshda kot shahrida boshlagan alloma, joʻrjonda nafaqat astronomiya va boshqa tabiiy fanlar bilan shugʻullandi, balki tarix va din tarixi bilan ham qiziqdi. olimning muhim asarlaridan biri „qadimgi xalqlardan qolgan yodgorliklar“ uning joʻrjon saroyida xizmat qilgan davrida yaratiladi. 1000-yili tugallagan bu asar muallifning koʻp qirrali olim ekanini namoyish etdi va unga katta shuhrat keltirdi. “hindiston tarixi”asari u hindistonda boʻlajak asari „hindiston tarixi“ uchun maʼlumot yigʻdi va uni 1030-yil yozib tugatdi. oʻsha yili mahmud vafot etdi va uning oʻrniga oʻgʻli mas’ud taxtga chiqdi. mas’ud beruniyga koʻp iltifotlar koʻrsatdi. shu sababli, beruniy oʻzining shoh asarini mas’udga bagʻishlab „qonuni mas’udiy“ deb atadi. bu asar asosan astronomiyaga oid boʻlsa …

4 / 18

an tabiiy hodisalarni qadqiq etar ekan, allohning yaratuvchilik qudratini inkor etmaydi. olim tabiatda qotib qolgan narsa yo’q, “dunyodagi hamma narsa ma’lum vaqtdan keyin bir holatdan ikkinchi holatga o’tib turadi”, degan nuqtai nazarda turadi. beruniy izidan beruniyning boy ilmi nerosi o’zbekiston va indam tashqarida chuqur o’rganilmoqda. uning asarlari lotin, fransuz, italyan, nemis, ingliz, fors, turk tillariga tarjima qilinmoqda. beruniy haqida “o’zbekfilm” studiyasi ijodkorlari 2 qismdan iborat “abu rayhon beruniy” filmini yaratganlar (1974). uyg’un “abu rayhon beruniy” pyessisini yozgan (1973). o’zbekiston fa sharqshunoslik instuti, toshkent texnika universiteti, metro bekati uning nomi bilan ataladi. 16 amerakalik fan tarixchisi sarton abu rayhon faoliyatiga baho berar ekan, xi asr “beruniy asri” deb ta’riflaydi. e’tiboringiz uchun rahmat ! 18 image1.jpg image2.png image3.jpg image4.png image5.png image6.png image7.jpeg audio1.wav image8.png image9.jpeg image10.jpeg image11.png image12.png image13.png image14.png image15.png image16.png image17.png image18.jpg /docprops/thumbnail.jpeg

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "beruniy hayotini o'rganish mineralogiya kitobidagi hikoyatlarini tahlil qilish"

mavzu: abu rayhon beruniy beruniy hayotini o'rganish mineralogiya kitobidagi hikoyatlarini tahlil qilish 1 reja: abu rayhon beruniy hayoti abu rayhon beruniy ijodi beruniy jahon astronomiya va geografiya fani olimi baʼzi asarlarining yaratilish tarixi uning qoldirgan merosi fanga qo’shgan hissasi beruniyning yaratgan asboblari beruniy izidan abu rayhon beruniy hayoti beruniy 973 yil 4 sentyabrda xorazmning qiyot (kat) shahrida dunyoga kelgan. dastlabki ta’limni ona shahrida olgan, mashhur olim abu nasr ibn ali iroqdan ilmi nujum, riyozat kabi fanlardan dars oladi. u 17 yoshida ilk astronomik kuzatishlarni o‘tkazadi. u 150 dan ortiq ilmiy asarlar yozadi. buyuk bobokalonimiz 1048 yil 13 dekabrda g’aznada vafot etgan. «berun» yoki «birun» so‘zi «tashqari» degan ma’noni anglatadi. abu rayhon b...

Этот файл содержит 18 стр. в формате PPTX (8,6 МБ). Чтобы скачать "beruniy hayotini o'rganish mineralogiya kitobidagi hikoyatlarini tahlil qilish", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: beruniy hayotini o'rganish mine… PPTX 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram