yuridik shaxslarning vujudga kelish va bekor bo`lish tartibi

DOC 36 pages 248.5 KB Free download

36 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 248.5 KB

File type DOC

Pages 36

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 36

yuridik shaxslarning vujudga kelish va bekor bo`lish tartibi mundarija kirish 1.yuridik shaxs va uning turlari 2.yuridik shaxslarning turlariii. 3.davlat korxonalari – yuridik shaxs sifatida 4.jamoat birlashmalari yuridik shaxs sifatida 5.yuridik shaxsni tugatish asoslari, tartibi va oqibatlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish mavzuning dolzarbligi. mustaqillikni qo‘lga kiritgan o‘zbekiston respublikasi bozor iqtisodiyotiga asoslangan insonparvarlik huquqiy demokratik davlat va fuqarolik jamiyati qurish yo‘lini tanlab oldi. bozor iqtisodiyotiga o‘tish korxonalar faoliyatiga keskin o‘zgarishlar olib keldi. o‘zbekiston respublikasi oliy majlisining 1991 yil 31 avgustdagi kengashda «o‘zbekiston respublikasi davlat mustaqilligi asoslari to‘g‘risida»gi qonuni qabul qildi. 1992 yil 8 dekabrda qabul qilingan o‘zbekiston respublikasining konstitusiyasi xalq taqdirida olamshumul ahamiyat kasb etuvchi tub o‘zgarishlar jarayoni boshlanganligidan darak beradi. bu jarayon iqtisodiy, siyosiy ijtimoiy hayotning barcha sohalarida mustaqil ish yuritish; xalqimiz taqdiriga daxldor masalalarni mustaqil ravishda, o‘z manfaatlarimiz nuqtai nazaridan hal eta olishimiz yuzasidan amalga oshiriladigan tadbirlarni o‘z ichiga oldi. o‘zbekiston respublikasi prezidenti i.a.karimov «o‘zbekiston buyuk kelajak sari» deb nomlangan …

2 / 36

lishga qaratilgan qonunlar mavjud bo‘lgandagina tub o‘zgarishlarning kuchli ijtimoiy asoslari yaratiladi va o‘zbekistoning yorqin kelajagiga ishonch uyg‘otiladi.» ishning maqsad va vazifalari. bitiruv malakaviy ishimizning oldiga istiqlol yillarida huquqiy sohada va ta’lim tizimida amalga oshirilgan islohotlar natijasidan kelib chiqib bugungi kunda nimalarga e’tibor berishimiz zarurligini aniqlashni maqsad qilib qo‘ydik. bu maqsadlarga erishish uchun quyidagi vazifalarni bajarish nazarda tutiladi: – fuqarolik huquqida yuridik shaxs tushunchasi va belgilarini tahlil qilish, – yuridik shaxsning huquq layoqati va muomala layoqatini o’rganish, – xususiy korxonalari, xo‘jalik shirkatlari, xo‘jalik jamiyatlarining yuridik shaxs sifatidagi mavqeini yoritish, – davlat korxonalari, matlubot kooperativi, jamoat birlashmalari hamda jamoat fondlarining yuridik shaxs sifatidagi faoliyatini asoslab berish. ishning yangiligi va ahamiyati. yurtimizda olib borilayotgan demokratik jarayonlar, ta’lim tizimi, huquqiy-iqtisodiy sohadagi islohotlarni amalga oshirish eng muhim jarayon ekanligini asoslash, yuridik shaxslarning faoliyatini ilmiy jihatdan o‘rganish bitiruv malakaviy ishimizning ilmiy-amaliy ahamiyati hisoblanadi. ishning aprabatsiyasi. bitiruv malakaviy ish qarshi davlat universiteti tarix fakulteti “milliy g‘oya, ma’naviyat …

3 / 36

ya, fermer xo‘jaligi, siyosiy partiyalar, banklar va bank faoliyati to‘g‘risida, notariat, aksiyadorlik jamiyatlari va aksiyadorlarning huquqlarini himoya qilish, vijdon erkinligi va diniy tashkilot-lar, nodavlat notijorat tashkilotlar, birja va birja faoliyati to‘g‘risidagi qonunlar shular jumlasidandir. ularning har birida turli xo‘jalik yuritish shakliga ega bo‘lgan u yoki bu yuridik shaxslarga o‘ziga xos ta’riflar, tushunchalar berilgan. fk esa ularning barchasini umumlashtirib quyidagicha ta’rif beradi: o‘z mulkida, xo‘jalik yuritishida yoki operativ boshqaruvida alohida mol-mulkka ega bo‘lgan ham o‘z majburiyatlari yuzasidan ushbu mol-mulk bilan javob beradigan, o‘z nomidan mulkiy va shaxsiy nomulkiy huquqlarga ega bo‘la oladigan va ularni amalga oshira oladigan, majburiyatlarni bajara oladigan, sudda da’vogar va javobgar bo‘la oladigan tashkilot yuridik shaxs hisoblanadi (fk, 39-modda). yuqorida berilgan ta’rifdan aniqlanishicha, har qanday tash-kilot emas, balki muayyan talablarga javob beradigan tashki-lotlargina yuridik shaxs bo‘la oladi. yuridik shaxslar: 1) tashkiliy birlik; 2) mulkiy mustaqillik; 3) mustaqil mulkiy javobgarlik; 4) fuqarolik muomalasida o‘z nomidan harakat qilish belgilariga ega …

4 / 36

ina bajaruvchi tashkilotlari bo‘lgani tufayli yuridik shaxs bo‘la olmaydi. masalan, mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universitetining yuridik fakulteti muayyan shaklda tashkil topib, ish olib borish tartibi, kafedra a’zolari o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlar, dekanning vakolatlari belgilangan bo‘lsa ham, yuridik shaxs hisoblanmaydi. mulkiy mustaqillik – fuqarolik huquqining subekti bo‘lishi uchun yuridik shaxs hisoblangan har qanday tashkilotning o‘ziga xos mulki bo‘lishi, har qaysi davlat tashkilotining o‘ziga biriktiril-gan mulki bo‘lishini taqozo qiladi. boshqacha aytganda, yuridik shaxslar mustaqil balans yoki smetaga ega bo‘lishlari kerak (fk, 39-modda, 2-band). yuridik shaxslarning mol-mulki ularning ustav doirasida aks ettiriladi. ustav fondi ta’sischilarining qo‘shgan pul mablag‘lari, ko‘chmas mol-mulklari, a’zolik badallaridan, tadbirkorlik fao-liyatidan topilgan daromadlaridan, fuqarolarning ixtiyoriy xay-riya mablag‘laridan, aksiyalaridan tushgan dividendlardan va qonunda man etilmagan o‘zga manbalardan tashkil topadi. bu sohada ayrim cheklovlar ham bor. chunonchi, siyosiy partiyalar davlat organlaridan, korxonalar, muassasalar va tashkilotlardan, xori-jiy davlatlar va tashkilotlardan, xalqaro tashkilotlardan, chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslardan, diniy tashkilot-lardan, anonim xayriya …

5 / 36

iga tegishli bo‘lgan (davlat tashkiloti esa, o‘ziga biriktirib qo‘yilgan) mulki bilan javob beradi. yuridik shaxs hisoblangan davlat tashkilotlarining majburiyatlari yuzasidan davlat javobgar bo‘l-maydi, bu tashkilotlar ham davlat tashkilotlari majburiyatlari yuzasidan javobgar bo‘lmaydilar. davlat byudjetida turadigan tashkilotlarning qarzini qoplash, mablag‘ berish shartlari va tartibi o‘zbekiston respublikasi qonunlari bilan belgilanadi. yuridik shaxsning yuqori organi o‘ziga qarashli yuridik shaxs hisoblangan tashkilotlarning qarzlari yuzasidan javobgar bo‘l-maydi. ammo yuridik shaxsning yuqori organi o‘ziga bo‘ysunadigan tashkilotning qarzlari uchun qonunda yoki nizomda nazarda tutilgan hollarda javobgar bo‘lishi mumkin. quyi tashkilotlar ham o‘zlari-ning yuqori tashkilotlari majburiyatlari yuzasidan javobgar bo‘lmaydilar. yuridik shaxslar o‘z majburiyatlari bo‘yicha o‘zlariga qarashli butun mol-mulki bilan javob beradi. davlat korxonasining mol-mulki yetarli bo‘lmaganida davlat uning majburiyatlari bo‘yicha subsidiar (qo‘shimcha) javobgar bo‘ladi. yuridik shaxsning bankrotligi uning mulkdori yoki ta’sischi-ning g‘ayriqonuniy harakatlari tufayli vujudga kelgan bo‘lsa, yuridik shaxsning mol-mulki yetarli bo‘lmaganda, uning mulkdori (yoki ta’sischisi) zimmasiga subsidiar javobgarlik yuklatilishi mumkin. fuqarolik muomalasida o‘z nomidan harakat qilishi – …

6 / 36

hiqariladi. “savdo-ishlab chiqarish” korxona faoliyatining xarakterini, “ja-moa korxonasi” – korxonaning jamoa mulkchiligiga asoslanganli-gini bildiradi. shuningdek, yuridik shaxslar rasmiy nomda, ya’ni davlat nomida bo‘lishlari ham mumkin. yuridik shaxslarga rasmiy nomni berishda o‘zbekiston respublikasi hukumati ruxsat beradi. masa-lan, o‘zbekiston republikasi prezidentining 2000 yil 28 yanvar-dagi farmoniga ko‘ra, toshkent davlat universitetiga o‘zbekiston milliy universiteti maqomi berildi[43]. yuridik shaxs o‘z faoliyatida o‘z ta’sis hujjatlarida nazarda tutilgan maqsadlarga muvofiq fuqarolik huquq layoqatiga ega bo‘ladi. tashkilotlar bilan fuqarolar o‘rtasidagi huquq layoqat-larining hajmida farq bo‘lishi mutlaqo tabiiydir. tashkilotlar fuqarolarga nisbatan belgilangan birmuncha huquq va majbu-riyatlarga ega bo‘la olmaydilar, faqat o‘z ustav yoki nizomlarida ko‘rsatilgan faoliyat bilangina shug‘ullana oladilar. yuridik shaxsning maxsus huquq layoqati uning ustavi, nizomi yoki qonun hujjatlari bilan belgilanadi (fk, 41-modda, 3-band). yuridik shaxs hisoblangan tashkilot yoki korxona qatnashadi-gan munosabatlarning doirasi uning tashkil qilinish maqsadlari bilan hamda amalga oshirilishi lozim bo‘lgan ishlarning xarakteri bilan belgilanadi. yuridik shaxs o‘zi qatnashadigan munosabat-larga qarab ma’lum huquq va majburiyatlarga …

7 / 36

rning har qaysi turi uchun har xil bo‘ladi. u barcha yuridik shaxslar uchun birorta umumiy hajmda oldin emas, balki muayyan yuridik shaxsning paydo bo‘lishida, uning ish maqsadlariga qarab, qonun, ustav yoki nizomlarida belgilanadi. yuridik shaxslarning muomala layoqati ham fuqarolik muomala layoqatidan farq qiladi. agar fuqarolarda huquq layoqatidan farq qilib, muomala layoqati muayyan yoshga yetgach vujudga kelsa, muomala layoqati yuridik shaxslarda huquq layoqati bilan bir vaqtda tashkil topadi. shu bilan birga, fuqarolik muomala layoqatidan farq qilib yuridik shaxslarning muomala layoqatini cheklash va uni muomalaga layoqatsiz deb topish mumkin emas. yuridik shaxs o‘z ustavi yoki nizomi asosida harakat qiladi. yuridik shaxsning huquq layoqati, uning ustavi yoki nizomi tasdiqlangan paytdan boshlab yoxud tegishli vakolatli idora ushbu yuridik shaxsni tashkil etish haqidagi qaror chiqargandan keyin vujudga keladi. yuridik shaxs davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgandan boshlab tashkil etilgan hisoblanadi (fk, 44-modda, 4-band). umumiy qoida bo‘yicha, yuridik shaxsning ta’sis hujjatlari qonun talablari darajasida bo‘lsa, uni uch ish kunida …

8 / 36

, uning joylashgan yeri, tashkil bo‘lish maqsadi va tartibi, uning tashkiliy tuzilishi, a’zolarga ega bo‘ladigan tashkilot bo‘lsa, a’zolikka qabul qilish shartlari, mulkning tarkibi singari qator qoidalar belgilanadi. ba’zi hollarda, yuridik shaxsni tashkil etishda, mazkur tur-dagi yuridik shaxslarning tashkiliy tuzilishi va faoliyatiga doir barcha umumiy qoidalarni nazarda tutgan (tipovoy) namunaviy ustavlarning bo‘lishi yuridik shaxs ustavini tuzish vazifasini yengillashtiradi. bunday namunaviy ustavlarga fermer xo‘jaligi-ning namunaviy ustavini[44], qishloq xo‘jaligi kooperativi (shirkat xo‘jaligi)ning namunaviy ustavini[45] misol qilib ko‘rsatish mumkin. yuridik shaxsning organlari ham bo‘ladi. yuridik shaxs qonun, ustav yoki nizom bo‘yicha belgilangan vakolatlar doirasida harakat qiluvchi o‘z organlari orqali fuqarolik huquqlari va burchlariga ega bo‘ladi. yuridik shaxslarning muomala layoqati, ya’ni o‘z harakatlari bilan fuqarolik huquqlari va burchlarini olish layoqati, yuqorida ko‘rsatilganidek, ularning organlari orqali amalga oshiriladi. yuridik shaxslarning organlari qonun, ustav yoki nizomga muvofiq ravishda yuridik shaxsning erk-irodasini ifodalaydi va yuridik shaxs nomidan faoliyat olib boradi. yuridik shaxslarning organ-lari yakka boshchilikka asoslanib, direktor, rais, …

Want to read more?

Download all 36 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yuridik shaxslarning vujudga kelish va bekor bo`lish tartibi"

yuridik shaxslarning vujudga kelish va bekor bo`lish tartibi mundarija kirish 1.yuridik shaxs va uning turlari 2.yuridik shaxslarning turlariii. 3.davlat korxonalari – yuridik shaxs sifatida 4.jamoat birlashmalari yuridik shaxs sifatida 5.yuridik shaxsni tugatish asoslari, tartibi va oqibatlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish mavzuning dolzarbligi. mustaqillikni qo‘lga kiritgan o‘zbekiston respublikasi bozor iqtisodiyotiga asoslangan insonparvarlik huquqiy demokratik davlat va fuqarolik jamiyati qurish yo‘lini tanlab oldi. bozor iqtisodiyotiga o‘tish korxonalar faoliyatiga keskin o‘zgarishlar olib keldi. o‘zbekiston respublikasi oliy majlisining 1991 yil 31 avgustdagi kengashda «o‘zbekiston respublikasi davlat mustaqilligi asoslari to‘g‘risida»gi qonuni qabul qildi. 1992 yil 8 deka...

This file contains 36 pages in DOC format (248.5 KB). To download "yuridik shaxslarning vujudga kelish va bekor bo`lish tartibi", click the Telegram button on the left.

Tags: yuridik shaxslarning vujudga ke… DOC 36 pages Free download Telegram