da'vo muddatlari

DOC 27 pages 109.5 KB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 109.5 KB

File type DOC

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

da'vo muddati muddatlar. da’vo muddati mundarija kirish 1. da'vo muddatlari 2. da'vo muddatining turlari 3. da'vo muddatining o`ta boshlashi 4. da'vo muddati o`tishining to`xtatilishi, uzilishi va da'vo muddatining tiklanishi 5. da'vo muddati o`tishining oqibatlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish da'vo muddati deb shaxs o`zining buzilgan huquqini da'vo qo`zg`atish yo`li bilan himoya qilishi mumkin bo`ladigan muddatga aytiladi. sh.shorahmetovning fikricha har qanday fuqarolik da'vosining ikki tomoni bor: birinchidan, moddiy-huquqiy tomoni – bunda, avvalo, da'vogarning javobgarga nisbatan muayyan nizoli moddiy-huquqiy talabi bo`lishi, masalan, biron-bir ashyoning topshirilishi, pul to`lanishi, xizmat ko`rsatilishi, zararning qoplanishi xususida talab qilinadi; ikkinchidan, protsessual huquqiy tomoni – bunda taraflar o`rtasida kelib chiqqan nizoning mazmunan hal qilinishi va buzilgan yoki nizoli huquqning qo`riqlanishi to`g`risida sudga iltimos bilan murojaat qilinadi . fkning 10-moddasida ko`rsatilganidek, fuqarolik huquqlari protsessual qonunlar va shartnomada belgilab qo`yilganidek, ishlar qaysi sudga taalluqli bo`lishiga qarab, sud, xo`jalik sudi yoki xolislar sudi tomonidan himoya qilinadi. binobarin, huquqlari buzilgan shaxs (fuqaro yoki …

2 / 27

ik to`g`risida qaror chiqaradi. agar da'vo arizasi qonun bilan belgilangan muddatni o`tkazib berilgan bo`lsa, sud, xo`jalik sudi, yoki xolislar sudi muddatning o`tkazilish sababini muhokama qiladi, agar da'vo muddati uzrsiz sabablar bilan o`tkazilganligi aniqlansa, o`tkazilgan muddat tiklanishi va ishning mazmuni bo`yicha qaror chiqarilishi mumkin. mulkiy munosabatlarni tartibga solishda da'vo muddatlari qonun bilan belgilanishi muhim ahamiyatga ega. da'vo muddatining belgilanishi fuqarolik huquqiy munosabatlarni mustahkamlashga, qarzning undirilishi, majburiyatning bajarilishi to`g`risidagi talablar o`z vaqtida bajarilishini ta'minlashga, tashkilotlar o`rtasidagi hisob-kitoblar qilinishini tezlatishga, shartnoma va moliya intizomiga rioya etilishini ta'minlashga, xo`jalik hisobini mustahkamlashga yordam beradi. da'vo muddatlarining belgilanishi fuqarolar o`rtasidagi huquqiy munosabatlarni mustahkamlash uchun ham katta ahamiyatga ega. mu'lumki, da'voni belgilangan muddatda to`g`ri hal qilish uchun fuqarolik ishi yuzasidan dalillar to`plash va ularni chuqur tekshirish lozim. ammo nizoli huquqiy munosabat vujudga kelgan paytdan boshlab uzoq muddat o`tgan bo`lsa, dalillarni to`plash ancha qiyinlashadi. chunki ishning sudda ko`rilishi vaqtida ba'zi guvohlarning bo`lmasligi (ko`chib ketgan, vafot etgan bo`lishi), ba'zilari …

3 / 27

oya qilish qonun bilan belgilangan da'vo muddatlari huquqiy munosabatning ishtirokchilariga va mazmuniga qarab umumiy va maxsus (qisqartirilgan yoki uzaytirilgan) muddatlarga bo`linadi. umumiy da'vo muddati – huquqiy munosabatlarda qatnashuvchi shaxslarning barchasi uchun uch yil qilib belgilangan (fkning 150-moddasi). fkning 151-moddasiga asosan ayrim turdagi talablar uchun qonunlarda umumiy da'vo muddatiga qaraganda qisqartirilgan yoki uzaytirilgan maxsus da'vo muddatlari belgilanishi mumkin. maxsus da'vo muddatlari faqat qonunlarda to`g`ridan-to`g`ri ko`rsatilgan hollardagina qo`llaniladi. chunonchi, olti oy davom etadigan qisqartirilgan da'volar bo`ladi: 1) neustoyka (jarima, penya) undirish to`g`risidagi da'volar; 2) sotilgan ashyoning kamchiliklari to`g`risidagi da'volar; 3) sifati lozim darajada bo`lmagan mahsulotlarni yetkazishdan kelib chiqadigan da'volarga joriy qilinadi. da'vo muddatlari imperativ, ya'ni qat'iy belgilanganligi sababli bu muddatlar va ularni hisoblash tartibi taraflarning kelishuvi bilan o`zgartirilishi mumkin emas (fkning 152-moddasi). da'vo muddatini to`g`ri hisoblash uchun uning qay vaqtda tugashini belgilash zarur. da'vo muddatining tugashi da'vo qilish huquqi vujudga kelgan kundan boshlanadi (fkning 154-moddasi). bunday huquq, ya'ni da'vo muddati shaxs o`zining …

4 / 27

hiqadigan majburiyatlar bo`yicha da'vo muddatining o`tishi jabrlangan shaxsning o`ziga zarar yetkazilganligini bilgan yoki bilishi lozim bo`lgan kundan e'tiboran boshlanadi. ba'zi da'volar bo`yicha da'vo muddati o`tishining boshlanishi to`g`risida maxsus qoidalar belgilangan. chunonchi, yuk tashish shartnomasi yuzasidan yuk tashuvchiga nisbatan da'vo qilish uchun belgilangan ikki oylik muddatning o`tishi e'tiroz bildiruvchi tomonidan javob olingan yoki javob berish uchun belgilangan muddatning o`tgan kunidan boshlanadi; sifati lozim darajada bo`lmagan mahsulotlar yetkazib berishdan kelib chiqadigan da'volar uchun belgilangan da'vo muddatining o`tishi yetkazib berilgan mahsulotdagi kamchiliklar sotib oluvchi tomonidan tegishli tartibda belgilangan kundan boshlanadi. da'vo muddati o`tishining to`xtatilishi. qoida bo`yicha da'vo muddatining o`tishi uzluksiz davom etadi. ammo ba'zi hollarda da'vo muddati davom etib turganda, da'vo qilish uchun obyektiv – halaqit beradigan bironta holat sodir bo`lishi mumkin. bunday da'vo muddatining o`tishini to`xtatadigan holatlar qonunda (fkning 156-moddasi) belgilangan bo`lib, quyidagilardan iborat: 1) da'vo qilish uchun muayyan sharoitlarda oldini olib bo`lmaydigan favqulodda hodisa (yengib bo`lmas kuch) to`sqinlik qilsa, masalan, toshqin, …

5 / 27

bo`lgan holat barham topgan kundan boshlab da'vo muddatining o`tishi davom etadi, bunda muddatning qolgan qismi olti oygacha, da'vo muddati olti oydan kam bo`lsa, da'vo muddatiga qadar uzaytiriladi (fkning 156-moddasi). da'vo muddatining o`tishi yuqorida ko`rsatilgan umumiy asoslardan tashqari yana maxsus asoslar bo`lgan taqdirda ham to`xtatib turilishi mumkin. bunday maxsus asoslar qonunlarda nazarda tutiladi. da'vo muddati o`tishining uzilishi. da'vo muddati o`tishining uzilishi da'vo muddati o`tishining to`xtatilishidan farq qiladi. agar da'vo muddatining o`tishi to`xtaganda muddat yangidan hisoblanmasa, da'vo muddatining o`tishi uzilgan holda, da'vo muddati uzilgunga qadar vaqt yangi muddatga qo`shilmaydi va da'vo muddatining o`tishi uzilganidan so`ng yangidan hisoblanadi. da'vo muddatining o`tishi ikki holda: birinchidan, belgilangan tartibda da'vo qo`zg`atilishi bilan, ikkinchidan, majbur shaxs qarzni tan olganligini ko`rsatuvchi harakatlarni qilishi bilan uziladi (fkning 157-moddasi). da'vo muddatining tiklanishi. agar sud, xo`jalik sudi yoki xolislar sudi da'vo muddatining o`tkazib yuborilishi sababini uzrli deb topsa, buzilgan huquq himoya qilinishi lozim bo`ladi. bu holda o`tkazilgan da'vo muddati tiklanadi va …

6 / 27

o`lganligi sababli yoki javobgarning qayerda bo`lishi noma'lum bo`lgan va boshqa ba'zi hollarda o`tkazilgan da'vo muddatlari sud tomonidan uzrli deb topilishi mumkin. tashkilotlar tomonidan o`tkazilgan da'vo muddatlari ham ba'zi hollarda sud yoki xo`jalik sudi tomonidan uzrli deb topilishi mumkin. chunonchi, tashkilotlar o`z mansabdor shaxslarining aybli harakatlari, nazoratchi organlarining noto`g`ri bergan buyruqlari, sud yoki xo`jalik sudining xato harakatlari tufayli da'vo muddati o`tkazib yuborilgan va boshqa ba'zi hollarda da'vo muddatining o`tkazilishi uzrli sabab deb topilishi va ish mazmunan hal qilinishi mumkin. da'vo muddatining to`xtatilishi, uzilishi va tiklanishi to`g`risidagi qoidalar, agar qonun bilan boshqacha hol belgilanmagan bo`lsa, maxsus da'vo muddatlariga ham joriy qilinadi (fkning 151-moddasi, 2-bandi). da'vo qo`zg`atilgunga qadar da'vo muddatining o`tishi da'voni rad qilish uchun asos bo`ladi. binobarin, da'vogar (haqdor) o`z huquqini majburiy ravishda amalga oshirish imkoniyatini yo`qotadi. yuqorida ko`rsatilgan da'vo muddati o`tishining asosiy oqibatini belgilaydigan qoidadan tashqari qonunda shu yuridik fakt bilan bog`liq bo`lgan boshqa qoidalar ham belgilanadi. jumladan, asosiy talab bo`yicha …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "da'vo muddatlari"

da'vo muddati muddatlar. da’vo muddati mundarija kirish 1. da'vo muddatlari 2. da'vo muddatining turlari 3. da'vo muddatining o`ta boshlashi 4. da'vo muddati o`tishining to`xtatilishi, uzilishi va da'vo muddatining tiklanishi 5. da'vo muddati o`tishining oqibatlari xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish da'vo muddati deb shaxs o`zining buzilgan huquqini da'vo qo`zg`atish yo`li bilan himoya qilishi mumkin bo`ladigan muddatga aytiladi. sh.shorahmetovning fikricha har qanday fuqarolik da'vosining ikki tomoni bor: birinchidan, moddiy-huquqiy tomoni – bunda, avvalo, da'vogarning javobgarga nisbatan muayyan nizoli moddiy-huquqiy talabi bo`lishi, masalan, biron-bir ashyoning topshirilishi, pul to`lanishi, xizmat ko`rsatilishi, zararning qoplanishi xususida talab qilinadi; ikkinchidan, protsessua...

This file contains 27 pages in DOC format (109.5 KB). To download "da'vo muddatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: da'vo muddatlari DOC 27 pages Free download Telegram