tannarx to'g'risida axborotni shakllantirish

DOCX 24 pages 340.3 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 340.3 KB

File type DOCX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

ijtimoyi- iqtisodiy fanlar fakulteti .buxgalteriya va audit yo’nalishi talabasi 224-guruh bektursunova madina mavzu: tannarx to'g'risida axborotni shakllantirish reja: 1. qiymat va tannarx nazariyasi, ishlab chiqarish sarflarini kamaytirishning ilmiy asoslari 2. mahsulot ishlab chiqarish tannarxini hosil qiluvchi xarajatlarni guruhlash. 3. foyda va uni maksimallashtirish 1. qiymat va tannarx nazariyasi, ishlab chiqarish sarflarini kamaytirishning ilmiy asoslari iqtisodiyot nazariyasida qiymat va tannarx masalasi alohida ahamiyat kasb etadi. jumladan, qiymat tushunchasi borasida bir qator munozarali fikrlar mavjud. ayrim iqtisodchi olimlar tovarning qiymatini uning natijaliligi bilan bog’lasalar, ayrimlari tovar qiymati – tovar ishlab chiqaruvchilarning tovarda gavdalangan va unda moddiylashgan ijtimoiy mehnati, deb hisoblaydilar. boshqalari esa tovarning qiymatini ushbu tovarga bo’lgan talab va taklif, ya’ni tovarning noyobligi belgilaydi, deb hisoblaydilar. umuman olganda, tovarning qiymati uning boshqa tovarga ayirboshlana olish darajasini aniqlash uchun zarurdir. narx (baho) va qiymat tushunchalari orasida deyarli farq yo’q. faqatgina narx (baho) – bu tovar qiymatining puldagi ifodasidir xolos. iqtisodiyotda mahsulot ishlab chiqarish …

2 / 24

adi. shu sababli tannarx atamasining mohiyati, ahamiyati, mazmuni va shakllarini yaxshi bilish hamda uni pasaytirish masalasiga katta e’tibor berish kerak bo’ladi. biron-bir mahsulot ishlab chiqarish uchun ma’lum miqdorda xomashyo va materiallar, mehnat va boshqa ishlab chiqarish xususiyatiga ega bo’lgan yuklama xarajatlar sarflanadi. mahsulot ishlab chiqarish bilan bevosita bog’liq bo’lgan xarajatlarning puldagi ifodasi mahsulot ishlab chiqarish tannarxi deb ataladi. mahsulot ishlab chiqarish tannarxi ko’rsatkichi ishlab chiqarishni rivojlantirishda va uni tashkil etishda muhim rol o’ynaydi. mahsulot ishlab chiqarish tannarxini pasaytirish ishlab chiqarish rentabelligini oshirish, ya’ni foydani ko’paytirishning, mavjud resurslar bilan ishlab chiqarish hajmini o’stirishning muhim omili hisoblanadi. mahsulot ishlab chiqarish tannarxi ko’rsatkichi ishlab chiqarish sifat ko’rsatkichlari orasida alohida o’rin tutadi. ishlab chiqarishni va mehnatni tashkil etish, texnika va materiallardan foydalanish, moddiy texnika ta’minotini takomillashtirish, mahsulot sifatini yaxshilash borasidagi hamma o’zgarishlar xarajatlar darajasida aks etadi. shu sababli ham biz mahsulot tannarxi ishlab chiqarish samaradorligining sifat ko’rsatkichlari tizimida muhim o’rin egallaydi, deya olamiz. binobarin, …

3 / 24

tiga ega bo’lgan mehnatga haq to’lash xarajatlari; · ishlab chiqarishga tegishli bo’lgan ijtimoiy sug’urtaga ajratmalari; · asosiy fondlar va ishlab chiqarish ahamiyatiga ega bo’lgan nomoddiy aktivlar amortizatsiyasi; · ishlab chiqarish ahamiyatiga ega bo’lgan boshqa xarajatlar. i. ishlab chiqarish bilan bog’liq moddiy xarajatlar. ishlab chiqarish bilan bog’liq moddiy xarajatlarga quyidagilar tegishli bo’ladi: 1. ishlab chiqariladigan mahsulot asosini tashkil etib uning tarkibiga kiradigan yoki mahsulot tayyorlashda (ishlarni bajarishda, xizmatlar ko’rsatishda) zarur tarkibiy qism hisoblangan chetdan sotib olinadigan xom ashyo va materiallar. 2. normal texnologiya jarayonini ta’minlash va mahsulotlarni o’rash uchun mahsulot (ishlar, xizmatlar) yoki boshqa ishlab chiqarish ehtiyojlariga sarflanadigan (asbob-uskunalar, binolar, inshootlar va boshqa asosiy vositalar sinovini o’tkazish, nazorat qilish, saqlash, tuzatish va ulardan foydalanish) uchun ishlab chiqarish jarayonida foydalanadigan, xarid qilinadigan materiallar, shuningdek, asbob-uskunalarni tuzatish uchun ehtiyot qismlar, instrumentlar, moslamalar, inventar, priborlar laboratoriya asbob-uskunalari va asosiy fondlarga kirmaydigan boshqa arzonbaho ashyolarning eskirishi. 3. sotib olinadigan, kelgusida ushbu xo’jalik yurituvchi subyektda montaj …

4 / 24

y ishlab chiqarish fondlarini tuzatish va boshqalar tegishli bo’ladi. xo’jalik yurituvchi subyekt ichida tashqi yuridik shaxslarning transport xizmatlari (xomashyo, materiallar, detallar, instrumentlar, inventarlar, yuklarning boshqa turlarini bazis (markaziy) ombordan sexga keltirish va tayyor mahsulotni saqlash uchun omborga keltirish) ham ishlab chiqarish xususiyatiga ega bo’lgan xizmatlarga tegishli bo’ladi. 5. tabiiy xomashyo (er rekultivatsiyasiga ajratmalar, ixtisoslashtirilgan yuridik shaxslar tomonidan amalga oshiriladigan yerni rekultivatsiya qilish ishlariga haq to’lash), ildizi bilan beriladigan daraxtga haq to’lash, sanoat korxonalari tomonidan suv xo’jaligi tizimidan belgilangan limitlar doirasida va undan ortiqcha olinadigan suv uchun haq to’lash. sanoatning xomashyo tarmoqlari uchun – yog’och-taxta materiallardan yoki foydali qazilmalardan (rudadan) foydalanishga huquqlarning amortizatsiya qilinadigan qiymati yoki atrof-muhitni tiklash xarajatlari. 6. texnologik maqsadlarga, energiyaning barcha turlarini ishlab chiqarishga, binolarni isitishga sarflanadigan yonilg’ining chetdan sotib olinadigan barcha turlari, xo’jalik yurituvchi subyektlarning transporti tomonidan bajariladigan ishlab chiqarishga xizmat ko’rsatish bo’yicha transport ishlari. 7. xo’jalik yurituvchi subyektning texnologik, transport va boshqa ishlab chiqarish hamda xo’jalik …

5 / 24

tlar (yuklash va tushirish ishlari ham shu jumlaga kiradi) ishlab chiqarish xarajatlarining tegishli elementlariga kirishi kerak (mehnatga haq to’lash xarajatlari, asosiy fondlar amortizatsiyasi, moddiy xarajatlar va boshqalar). 10. xo’jalik yurituvchi subyektlar tomonidan moddiy resurslarni yetkazib beruvchilardan olinadigan idishlar ham moddiy resurslar qiymatiga kiritiladi. 11. mahsulot tannarxiga kiritiladigan moddiy resurslar xarajatlaridan qaytariladigan chiqitlar qiymati, idish va o’rash-joylash materiallari qiymati ularning amalda sotilishi, foydalanishi yoki omborga kirim qilinishi narxi bo’yicha chiqarib tashlanadi. 12. «moddiy xarajatlar» elementi bo’yicha aks ettiriladigan moddiy resurslar qiymati sotib olish narxidan, jumladan, barter bitishuvlarida, qo’shimcha narx (ustama)dan, ta’minot, tashqi iqtisodiy tashkilotlar tomonidan to’lanadigan vositachilik taqdirlashlaridan, tovar birjalari xizmatlari qiymatidan, xususan, brokerlik xizmatlaridan, bojlar va yig’imlardan, transportda tashishga haq to’lashdan, tashqi yuridik shaxslar tomonidan amalga oshiriladigan saqlash va yetkazib berishga haq to’lashdan kelib chiqib shakllanadi. ii. ishlab chiqarish xususiyatiga ega bo’lgan mehnatga haq to’lash xarajatlari. ishlab chiqarish xususiyatiga ega bo’lgan mehnatga haq to’lash xarajatlari tarkibiga quyidagi moddalar kiritiladi: 1. …

6 / 24

i vaqtda, ishdan tashqari, vaqtda, dam olish va bayram (ishlanmaydigan) kunlarda ishlaganlik uchun tarif stavkalari va okladlarga ustamalar va qo’shimcha haq; · ko’p smenali rejimda ishlaganlik, kasblarni birga qo’shib olib borganlik va xizmat ko’rsatish zonalarini kengaytirganlik uchun ustamalar; · hukumat tomonidan tasdiqlangan kasblar va ishlar ro’yxati bo’yicha og’ir, zararli, alohida zararli mehnat va tabiiy-iqlim sharoitlarida ishlaganlik uchun ustamalar, xususan, ushbu sharoitlardagi uzluksiz ish staji uchun ustamalar; · aloqa, temir yo’l, daryo, avtomobil transporti va katta yo’llar xodimlari doimiy ishi yo’lda o’tadigan yoki qatnov tusiga ega bo’lgan boshqa xodimlarning ish haqiga, xo’jalik yurituvchi subyekt joylashgan joydan jo’nagan paytidan boshlab shu joyga qaytib kelgan paytigacha to’lanadigan yo’lda o’tgan har bir sutka uchun to’lanadigan ustamalar; · qurilishda, rekonstruksiya qilishda va mukammal ta’mirlashda bevosita band bo’lgan, shuningdek, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda vaxta usuli bilan ishlarni bajargan xodimlarga ishning ko’chma va qatnov xususiyati uchun ustama; · doimiy ravishda yer osti ishlarida band bo’lgan xodimlarga …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tannarx to'g'risida axborotni shakllantirish"

ijtimoyi- iqtisodiy fanlar fakulteti .buxgalteriya va audit yo’nalishi talabasi 224-guruh bektursunova madina mavzu: tannarx to'g'risida axborotni shakllantirish reja: 1. qiymat va tannarx nazariyasi, ishlab chiqarish sarflarini kamaytirishning ilmiy asoslari 2. mahsulot ishlab chiqarish tannarxini hosil qiluvchi xarajatlarni guruhlash. 3. foyda va uni maksimallashtirish 1. qiymat va tannarx nazariyasi, ishlab chiqarish sarflarini kamaytirishning ilmiy asoslari iqtisodiyot nazariyasida qiymat va tannarx masalasi alohida ahamiyat kasb etadi. jumladan, qiymat tushunchasi borasida bir qator munozarali fikrlar mavjud. ayrim iqtisodchi olimlar tovarning qiymatini uning natijaliligi bilan bog’lasalar, ayrimlari tovar qiymati – tovar ishlab chiqaruvchilarning tovarda gavdalangan va unda moddiylas...

This file contains 24 pages in DOCX format (340.3 KB). To download "tannarx to'g'risida axborotni shakllantirish", click the Telegram button on the left.

Tags: tannarx to'g'risida axborotni s… DOCX 24 pages Free download Telegram