chakana savdo korhonalarida idishlar hisobining hususiyatlari

DOC 38 pages 134.5 KB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 134.5 KB

File type DOC

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

ijtimoyi- iqtisodiy fanlar fakulteti .buxgalteriya va audit yo’nalishi talabasi umarova komila mavzu: chakana savdo korhonalarida idishlar hisobining hususiyatlari. reja 1. chakana savdo aylanmasi tushunchasi, tarkibi va ahamiyati 2. savdo korxonasi chakana savdo aylanmasining tahlil qilishning asosiy yo‘nalishalri. 3. savdo korxonasining bezarar ishlashi uchun zarur bo‘lgan minimal tovar aylanmasi hajmini hisoblash 1. chakana savdo aylanmasi tushunchasi, tarkibi va ahamiyati savdo korxonalari rivojlanishning bozor konsepsiyasiga o‘tishi ularning maqsadli funksiyalarini o‘zgartirib yubordi va bu xo‘jalik jarayonini tavsiflovchi iqtisodiy ko‘rsatkichlar tizimida o‘z aksini topdi. bu avvalo chakana savdo aylanmasi ko‘rsatkichlariga taalluqli. xo‘jalik yuritishning bozor usullari tovar aylanmasi primatidan voz kechishga olib keldi hamda iqtisodiy regulyatorlar (nvrx, soliqlar va hokazo) asosida savdo jarayonini boshqarishga tilishiga imkon berdi. hozirgi kunda savdo korxonalarining asosiy maqsadi maksimal darajada foyda olish bo‘lib, tovar aylanmasi bu maqsadga erishishning eng muhim va zarur sharti vazifasini bajarmoqda. savdo korxonalari sotilayotgan tovarning har bir so‘midan ma’lum miqdorda daromad olishi sababli foydani maksimallashtirish vazifasi …

2 / 38

ash bozor va sanoat bozorida tovarlar bilan savdo qiluvchi jismoniy shaxslar tomonidan. jismoniy shaxslar tomonidan buyum bozori, aralash bozor va sanoat bozorida sotuvchi tovarlar hajmi mintaqaviy statistika organlari tomonidan amaga oshiriluvchi maxsus tadqiqotlar asosida aniqlanadi. shunday qilib, chakana savdo aylanmasining mohiyatini aholining naqd pul mablag‘larini xarid qilingan tovarlarga ayirboshlash bilan bog‘liq iqtisodiy munosabatlar aks ettiradi. biroq chakana savdo aylanmasi tarkibiga quyidagilar ham kiritilishi mumkin: · ijtimoiy sohada huquqiy shaxslarga (kasalxona, sanatoriy, bolalar bog‘chasi va hokazolar) naqdsiz hisob-kitob yo‘li bilan sanoat mahsulotlarini sotish; · huquqiy shaxslarga tovarlarni faqat kassa apparatlaridan foydalangan holda naqd pulga sotish. chakana savdo aylanmasi boshlang‘ich tovar-pul hisoboti va unga ilova qilinuvchi hujjatlar asosida hisobot davridagi amaldagi narxlarda hisobga olib boriladi. chakana savdo aylanmasi hisobi aholiga tovar bilan birga sotilgan shisha idish-tovoqning qiymatini hisobga olgan holda, aholidan qaytarib olingan idish-tovoqlar qiymatini, shuningdek, aholidan qabul qilingan shisha idishlar qiymatini chiqarib tashlab yuritiladi. tovar aylanmasi umumiy ovqatlanish chakana savdo aylanmasiga …

3 / 38

a qiymati; sotilgan bo‘sh idishlar qiymati. chakana savdo aylanmasi tarkibiga kafolat muddati davomida ishdn chiqqan tovarlar hamda barcha turdagi transport uchun talon va yo‘l chiptlari qiymati kiritilmaydi. umumiy ovqatlanish aylanmasi tarkibiga oshxona, restoran va kafe kabi umumiy ovqatlanish korxonalarida tayyorlangan va sotilgan oshxona mahsulotlari (taomlar, yarim tayyor mahsulotlar va hokazo), non va non mahsulotlari, qandolatchilik mahsulotlarini kiritish mumkin. umumiy ovqatlanish aylanmasida shuningdek, aholining buyurtmasi bo‘yicha uyga jo‘natilgan oshxona mahsulotlari va xarid qilinuvchi tovarlar ham hisobga olinadi. umumiy ovqatlanish aylanmasi tarkibiga shuningdek, tashkilot xodimlariga ish haqidan ushlab qolish sharti bilan berilgan mahsulotlar qiymati, aholining ayrim qatlamlariga (maktab o‘quvchilari, nafaqaxo‘rlar va hokazo) beriluvchi va to‘laligicha ijtimoiy ta’minot organlari tomonidan qoplanuvchi mahsulotlar qiymati, oziq-ovqatlarning amaldagi qiymati miqdorida talon va abonentlar bo‘yicha berilgan mahsulotlar qiymati ham kiritiladi. chakana savdo aylanmasi va umumiy ovqatlanish aylanmasi chakana narxlarda - qo‘shilgan qiymat solig‘i, aksiz va savdo natsenkasini o‘z ichiga oluvchi amaldagi savdo naxlarida hisobga olinadi. chakana tovar …

4 / 38

r va xarajatlarning nisbatidir. chakana tovar aylanmasi resurslarning mehnat sig‘imi, fond sig‘imi, xarajatlar sig‘imi va kapital sig‘imini aniqlashda foydalanilishi mumkin. bu ko‘rsatkichlar yordamida korxonaning tovar aylanmasini o‘stirishni ta’minlash uchun qo‘shimcha resurslarga ehtiyojini aniqlash mumkin. chakana tovar aylanmasi talab, tovarlarning kelib tushishi, tovar zahiralari, foyda, xodimlar soni, mehnatga zaq to‘lash xarajatlari kabi ko‘rsatkichlar bilan uzviy bog‘liq bo‘lishi lozim. bunda mazkur ko‘rsatkichlarning nisbati tovar aylanmasini strategik tartibga solish modellarida aks ettirilgan tarzda bo‘lishi eng optimal hisoblanadi. chakana tovar aylanmasini strategik tartibga solishning birinchi modeli tovar talab va taklifining muvozanatlanganligini ta’minlaydi. bunga quyidagi shartlarga amal qilinganda erishish mumkin: ip(it(itz(is, bu yerda ip – tovar kelib tushishining o‘sish indeksi; it – tovar aylanmasi hajmining o‘sish indeksi; itz – tovar zahiralari summasining o‘sish indeksi; is – aholi talabi hajmining o‘sish indeksi. chakana tovar aylanmasini strategik tartibga solishning ikkinchi modeli savdo korxonasi xo‘jalik faoliyati samaradorligini oshirishni ta’minlaydi. bunga quyidagi shartlarga amal qilinganda erishish mumkin: ipr(it(ifot(ich, bu …

5 / 38

o‘sishning zanjirli va bazis suratlari, shuningdek, tovar sotishning o‘rtacha yillik suratining o‘zgarishi hisobga olish yordamida amalga oshiriladi. inflyatsiya sharoitlarida tovar aylanmasi hajmining o‘zgarish suratlarini ham amaldagi, ham solishtirma narxlarda, ya’ni bazis yil narxlarida hisoblash kerak: ts.sqtf.s/its, bu yerda ts.s- solishtirma narxlarda tovar aylanmasi hajmi; tf.s- amaldagi narxlarda tovar aylanmasi hajmi; its- narx o‘zgarishi indeksi. v protsesse analiza roznichnogo tovarooborota selesoobrazno opredelit yego izmeneniye kak v stoimostnom, tak i v naturalnom vo‘rajenii, kotoroye xarakterizuyet izmeneniyem fizicheskogo obyema tovarooborota. dlya etogo neobxodimo rasschitat indeks izmeneniya tovarooborota: itqits*iq, gde it- indeks izmeneniya obyema tovarooborota; its- indeks izmeneniya sen; iq- indeks izmeneniya fizicheskogo obyema tovarooborota. privedeniya formula pozvolyayet opredelit, v kakoy mere razvitiye tovarooborota v stoimostnom vo‘rajenii zaviselo ot izmeneniya sen, a v kakoy-ot izmeneniya kolichestva realizuyemo‘x tovarov. chakana tovar aylanmasini tahlil qilish jarayonida uning qiymat va natural ko‘rinishda o‘zgarishini aniqlan maqsadga muvofiq bo‘lib, uni tovar aylanmasi tabiiy hajmining o‘zgarishi bilan tavsiflash mumkin. buning …

6 / 38

tovar guruhlari, ya’ni tovar assortimenti bo‘yicha amalga oshirish zarur. tovar aylanmasi tarkibining o‘zgarishini tavsiflash uchun absolyut tarkibiy o‘zgarishlar koeffitsiyentidan foydalanish mumkin: ks.s.q ( (fi1-fi0)2/n, bu yerda ks.s – tovar aylanmasi tarkibining absolyut o‘zgarish koeffitsiyenti; fi1 – hisobot davri uchun jami tovar aylanmasida i-tovar guruhining ulushi (%); fi0 – avvalgi davr uchun jami tovar aylanmasida i-tovar guruhining ulushi (%); n – tovar guruhlari soni. rejaning bajarilishi va chakana tovar aylanmasi dinamikasiga ta’sir ko‘rsatuvchi bir qator omillar mavjud bo‘lib, ularni uch guruhga birlashtirish keng tarqalgan: · tovar reurslari bilan bog‘liq omillar; · xodimlar soni va ularning mehnat samaradorligi bilan bog‘liq omillar; · savdo korxonasining moddiy-texnika bazasidan foydalanish samaradorligi va korxonaning ish rejimi bilan bog‘liq omillar. tovar aylanmasi muvaffaqiyatli rivojlanishining asosiy omili savdo korxonasining tovar resurslari bilan ta’minlanganligi va ulardan oqilona foydalanishdir. chakana tovar aylanmasi hajmi tovarlarning kelib tushish davriyligi va tovar zahiralari holatiga bog‘liq bo‘ladi. bu bog‘liqlikni quyidagi formula yordamida ifodalash mumkin: …

7 / 38

foydalangan holda mazkur ko‘rsatkichlarning tovar aylanmasi hajmiga ko‘rsatuvi ta’sirini aniqlash mumkin: (tchqpp*(ch+((ch*(p)/2, bu yerda (tch – tovar aylanmasi hajmining xodimlarning o‘rtacha ro‘yxatdagi sonining o‘zgarishi hisobiga o‘zgarishi, so‘m; (ch – hisobot davrida xodimlarning o‘rtacha ro‘yxatdagi sonining o‘tgan davrga nisbatan o‘zgarishi, kishi; pp – o‘tgan yilda bitta xodimning mehnat mahsuldorligi, so‘m; (p – hisobot davrida bitta xodimning mehnat mahsuldorligi o‘tgan yilga nisbatan o‘zgarishi, so‘m; (tchqchp*(p+((ch*(p)/2, bu yerda (tch – tovar aylanmasi hajmining bitta xodimning mehnat mahsuldorligi o‘zgarishi hisobina o‘zgarishi, so‘m; chp – o‘tgan yilda xodimlarning o‘rtacha ro‘yxatdagi soni, kishi. chakana tovar aylanmasi dinamikasiga savdo korxonasi asosiy fondlarining holati, rivojlanishi va samaradorligi hamda korxonaning ish rejimi ham katta ta’sir ko‘rsatadi. savdo korxonasi chakana tovar aylanmasi hajmi quyidagi formula yordamida aniqlanishi mumkin: tqs*ksm*d*vs, bu yerda t-chakana tovar aylanmasi hajmi, so‘m; s-korxona savdo zalining maydoni, m2; ksm-korxona ishining smenalilik koeffitsiyenti; d-korxona faoliyatida ish kunlari soni; vs-bir smenada savdo zalining har 1m2 ga to‘g‘ri keluvchi tovar …

8 / 38

i korxonaning zararsiz ishlashini ta’minashi mumkin bo‘lgan minimal tovar aylanmasini aniqlashdan boshlash maqsadga muvofiq. bunday tovar aylanmasi hajmi kritik tovar aylanmasi deb ataladi. ushbu hajmni aniqlash bo‘yicha barcha hisob-kitoblar korxonaning zarasizlik nuqtasini aniqlashga olib keladi. xo‘jalik faoliyatini amalga oshirishda korxona oldida vujudga keluvchi xarajatlar quyidagicha: doimiy xarajatlar, ularing miqdori uzoq vaqt mobaynida o‘zgarmaydi (ijara, amortizatsiya, bino va inshootlarga qarab turish xarajatlari, kommunal xarajatlar va hokazo). bu xarajatlarni qoplash uchun korxona savdo faoliyatini amalga oshirishi, ya’ni tovarlarni sotishi lozim; o‘zgaruvchan xarajatlar, ya’ni tovarlarni xarid qilish, transportirovka qilish, saqlash, qayta ishlash, navlarga ajratish, o‘rash va qadoqlash, sotish bilan bog‘liq xarajatlar. o‘zgaruvchan xarajatlar tovar aylanmasi hajmi bilan bir suratda va yo‘nalishda rivojlanadi deb taxmin qilinadi. biroq jami xarajatlarning o‘zgarish surati ularning tarkibiga o‘zgaruvan xarajatlardan tashqari doimiy xarajatlarni ham kiritishi sababli tovar aylanmasi hajmining o‘zgarish suratilaridan farq qiladi. natijada tovar aylanmasi hajmi o‘z kritik nuqtasida doimiy va o‘zgaruvchan xarajatlarni qoplashi mumkin bo‘ladi. bunda zarur …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "chakana savdo korhonalarida idishlar hisobining hususiyatlari"

ijtimoyi- iqtisodiy fanlar fakulteti .buxgalteriya va audit yo’nalishi talabasi umarova komila mavzu: chakana savdo korhonalarida idishlar hisobining hususiyatlari. reja 1. chakana savdo aylanmasi tushunchasi, tarkibi va ahamiyati 2. savdo korxonasi chakana savdo aylanmasining tahlil qilishning asosiy yo‘nalishalri. 3. savdo korxonasining bezarar ishlashi uchun zarur bo‘lgan minimal tovar aylanmasi hajmini hisoblash 1. chakana savdo aylanmasi tushunchasi, tarkibi va ahamiyati savdo korxonalari rivojlanishning bozor konsepsiyasiga o‘tishi ularning maqsadli funksiyalarini o‘zgartirib yubordi va bu xo‘jalik jarayonini tavsiflovchi iqtisodiy ko‘rsatkichlar tizimida o‘z aksini topdi. bu avvalo chakana savdo aylanmasi ko‘rsatkichlariga taalluqli. xo‘jalik yuritishning bozor usullari tovar aylanm...

This file contains 38 pages in DOC format (134.5 KB). To download "chakana savdo korhonalarida idishlar hisobining hususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: chakana savdo korhonalarida idi… DOC 38 pages Free download Telegram