mustaqil ishlash uchun savol va topshiriqlar

DOCX 4 pages 28.0 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 28.0 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

6- mavzu bo’yicha mustaqil ishlash uchun savol va topshiriqlar 1. bilish ob’ekti, sub’ekti tushunchalarin izohlang. bilish dunyoning ob’ekt va sub’ektga bo’linishini nazarda tutadi. sub’ekt – bu bilish faolligining manbai. sub’ekt deganda odatda individ tushuniladi. biroq bu uncha to’g’ri emas. sub’ekt – bu, albatta, avvalo bilish qobiliyatiga ega bo’lgan individ. sub’ekt – bu mikroguruh, ijtimoiy guruh sinf, jamiyat hamdir. tafakkur jarayoni amalga oshadigan bosh miya po’stlog’ida tafakkur muayyan insonning harakatlari, uning kechinmalari, his-tuyg’ulariga qaratilishi mumkin: bu holda ong o’zining alohida jihati – o’zlikni anglash sifatida amal qiladi, tafakkur (individ doirasida) nimaga qaratilgan bo’lsa, shu ob’ekt bo’ladi. demak, bilish bilan shug’ullanuvchi kishilar va butun insoniyat bilish sub’ekti hisoblanadi. ayrim olingan tadqiqotchi-olimlar, ilmiy jamoalar, ilmiy tadqiqot institutlari ham alohida bilish sub’ektlaridir. ilmiy faoliyat tabiat va jamiyat mohiyatini bilishgina emas, balki insonning o’ziga ham qaratilishi mumkin. inson va insoniyat ayni bir vaqtda ham bilish ob’ekti, ham bilish sub’ekti sifatida namoyon bo’ladi. sub’ektning bilish faoliyati …

2 / 4

’ektlari»ga aylangan. bu tushunchalar nafaqat bilish faoliyati, balki amaliy baholash faoliyati bilan ham bog’liq. bilish faoliyatida sub’ekt ob’ektsiz, ob’ekt esa – sub’ektsiz mavjud bo’lmaydi. masalan, gen jonli narsalar tarkibida mavjud bo’lgan holda, nafaqat antik davrda, balki j.b.lamark va ch.darvin uchun ham ilmiy tafakkur ob’ekti bo’lmagan. olimlar bu ko’zga ko’rinmas biologik borliqni muayyan vaqtgacha o’z bilish faoliyatining ob’ekti sifatida aniqlay olmaganlar. bunga nisbatan yaqinda, dunyoning umumiy ilmiy manzarasida jiddiy o’zgarishlar yuz berganidan so’ng muvaffaq bo’lindi. yoki, aytaylik, ilmiy tafakkur, texnika yutuqlari va ijtimoiy shart-sharoitlar atigi bir necha o’n yilliklar muqaddam kosmosning olis kengliklarini tadqiqot ob’ektiga aylantirish imkonini berdi. hozirgi zamon gnoseologiyasida bilish ob’ekti va predmetini farqlash odat tusini olgan. bilish ob’ekti deganda sub’ektning bilish doirasiga kirgan, uning bilishi qaratilgan borliqdagi aniq predmetlar, hodisa va jarayonlar tashkil etadi. 2. bilish nazariyasining predmeti va mohiyati. bilishning predmeti – bu bilish ob’ektining sub’ekt bilishi qaratilgan, sub’ektning bilish faoliyati doirasiga kirgan tomonlari, xususiyatlari va munosabatlaridir, …

3 / 4

iy yo’nalish. rasionalizm atamasi 19-asr o’rtalarida falsafaga kirib keldi. rasionalizm an’analari qadimgi yunon faylasuflariga borib taqaladi. masalan, parmenid bilimni aql vositasida olingan “haqiqiy” bilimga va sezgilari orqali olingan bilimlarga ajratadi; aqlga haqiqatning mezoni sifatida qaraydi. rasionalistlardan spinoza, leybnis, kant va gegel insonning faoliyati va bilishida aqlning moddiy olam bilan alqadaorligida hissiy idrok vositachi bo’lishini inkor etmagan holda, ular aqlning birlamchiligi g’oyasini ilgari surishdi 4. sensualizm ta’limotining mohiyat va mazmuni. sensualizm (lot. sensus — sezgi, his) — bilish nazariyasida sezgilarni bilishning asosiy manbai deb eʼtirof etuvchi yoʻnalish. bilishning mohiyatini sezgi organlarining faoliyatiga bogʻlab tushuntiradi. sensualizm ratsionalizmga qaramaqarshi boʻlib, hissiy va ratsional bilimlarning oʻzaro aloqadorligi, imkoniyatlarini oʻzicha talkin etadi. sensualizm vakillari bilimlar odamga tugma ravishda berilmagan, u hayotiy tajriba davomida shakllanib, rivojlanib boradi, deb hisoblaydi, ilmiy bilish jarayonida induktiv xulosa chiqarishni deduktiv xulosa chiqarishdan ustun qoʻyadi. sensualizmning «hislarda boʻlmagan narsa aklda boʻlmaydi» degan asosiy tamoyiliga hissiy bilishlar obyektiv dunyo bilan bogʻliq deb …

4 / 4

yalarda ifodalashdir. 6. optimizm, skeptisizm, agnostisizm haqida nimalarni bilasiz? inson aqli bilish pillapoyasidan yuqoriga ko’tarilar ekan, har bir yangi pog’onada qayta-qayta quyidagi savolga javob topishga harakat qiladi: dunyoni bilish mumkinmi?,bilishning chegaralari bormi? falsafada bu savollarga javob beruvchi uch asosiy yo’nalishni farqlash mumkin: optimizm, skeptisizm va agnostisizm (kant va boshqalar). optimistlardunyoni bilish mumkinligini ta’kidlaydilar,agnostiklar,aksincha, buni rad etadilar (i.kant – «narsa o’zida»). skeptiklardunyoni bilish mumkinligini inkor etmaydilar (xviii asrda d.yum), biroq bilimning haqiqiyligiga shubha bildiradilar. odatda, skeptisizm paradigmalar, qadriyatlar, ijtimoiy tizimlar va hokazolar o’zgarayotgan davrda (yoki uning arafasida), ilgari haqiqiy deb hisoblangan xulosalar fan va amaliyot olgan yangi ma’lumotlar nuqtai nazaridan soxta, asossiz bo’lib chiqqan holda ravnaq topadi. skeptisizm psixologiyasiga xos xususiyat shundan iboratki, u darhol nafaqat eskirgan, balki yangi, shakllanayotgan fikrlar, g’oyalarni ham toptay boshlaydi. bu psixologiya zamirida tadqiqotchining yangilikka tashnaligi va inson tafakkurining kuchiga bo’lgan ishonch emas, balki qachondir qabul qilingan «qulay» tamoyillarga tayanish yotadi. skeptisizm ta’limot sifatida, hech shubhasiz, …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mustaqil ishlash uchun savol va topshiriqlar"

6- mavzu bo’yicha mustaqil ishlash uchun savol va topshiriqlar 1. bilish ob’ekti, sub’ekti tushunchalarin izohlang. bilish dunyoning ob’ekt va sub’ektga bo’linishini nazarda tutadi. sub’ekt – bu bilish faolligining manbai. sub’ekt deganda odatda individ tushuniladi. biroq bu uncha to’g’ri emas. sub’ekt – bu, albatta, avvalo bilish qobiliyatiga ega bo’lgan individ. sub’ekt – bu mikroguruh, ijtimoiy guruh sinf, jamiyat hamdir. tafakkur jarayoni amalga oshadigan bosh miya po’stlog’ida tafakkur muayyan insonning harakatlari, uning kechinmalari, his-tuyg’ulariga qaratilishi mumkin: bu holda ong o’zining alohida jihati – o’zlikni anglash sifatida amal qiladi, tafakkur (individ doirasida) nimaga qaratilgan bo’lsa, shu ob’ekt bo’ladi. demak, bilish bilan shug’ullanuvchi kishilar va butun insoniyat...

This file contains 4 pages in DOCX format (28.0 KB). To download "mustaqil ishlash uchun savol va topshiriqlar", click the Telegram button on the left.

Tags: mustaqil ishlash uchun savol va… DOCX 4 pages Free download Telegram