iqtisodiy islohotlar va xususiy mulkchilikning shakllanishi

DOCX 32 pages 2.1 MB Free download

32 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.1 MB

File type DOCX

Pages 32

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 32

6-mavzu. iqtisodiy islohotlar, xususiy mulkchilikning shakllanishi. oʻzbekistonda bozor munosabatlarining rivojlanishi reja: 1. o‘zbekiston respublikasida bozor munosabatlarining shakllanishi, uning yo‘nalishlari, bosqichlari va xususiyatlari. bozor munosabatlariga o‘tishning huquqiy asoslari. 2. iqtisodiy islohotlarning besh tamoyilini amalga oshirilish mexanizmi. pul islohotining o‘tkazilishi. 3. bozor infratuzilmasining shakllanishi, qishloq xo‘jaligidagi islohotlar, uning vazifalari va yo‘nalishlari. sanoat, avtomobilsozlik sohasining rivojlanishi. makroiqtisodiyotni barqarorlashtirishga erishish. 4. mamlakat iqtisodiyotining modernizatsiya va diversifikatsiya qilinishi, bank-moliya tizimini mustahkamlash borasidagi chora-tadbirlar. makroiqtisodiy barqarorlik tomon yo‘l olinishi. 1. o‘zbekiston respublikasida bozor munosabatlarining shakllanishi, uning yo‘nalishlari, bosqichlari va xususiyatlari. bozor munosabatlariga o‘tishning huquqiy asoslari. jahon amaliyoti tahlili koʻrsatishicha, milliy iqtisodiyotni modernizasiyalash va tarkibiy oʻzgarishlar dasturini amalga oshirish orqali aksariyat rivojlangan mamlakatlar innovasion omillarga asoslangan barqaror iqtisodiy oʻsishni taʻminlaganlar. bu borada yaponiya, germaniya, koreya respublikasi, xitoy xalq respublikasi iqtisodiyotni modernizasiyalash strategiyalarini amalga oshirish asosida barqaror iqtisodiy oʻsish surʻatiga erishgan hamda iqtisodiyotda chuqur tarkibiy oʻzgarishlarni amalga oshirgan. oʻtish iqtisodiyoti mamlakatlarida iqtisodiyotni modernizasiyalash va uning tarkibini diversifikasiyalash asosida …

2 / 32

ort oʻrnini bosuvchi mahsulotlar ishlab chiqarish hamda ishlab chiqarishni mahalliylashtirish dasturi amalga oshirila boshlandi. oʻzbekiston respublikasi prezidentining 2008-yildagi “iqtisodiyot real sektori korxonalarining moliyaviy barqarorligini yanada oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi farmonida iqtisodiy nochor korxonalarni moliyaviy sogʻlomlashtirish, modernizasiyalash, texnik va texnologik jihatdan yangilash jarayoniga tijorat banklarining mablagʻlarini kengroq jalb qilishni yoʻlga qoʻyish tadbirlari va bankrot korxonalarni tijorat banklariga sotish yoki toʻgʻridan-toʻgʻri balaansiga berish mexanizmi belgilab berildi. mazkur korxonalarni modernizasiyalash va barqaror rivojlantirish uchun toʻgʻridan-toʻgʻri investisiyalarni jalb etish maqsadida xususiylashtirilgan obyektlarga narx belgilashning samarali mexanizmi joriy etildi. 2017-2021-yillarda oʻzbekiston respublikasini rivojlantirishning harakatlar strategiyasida “tarkibiy oʻzgartirishlarni chuqurlashtirish, milliy iqtisodiyotning yetakchi tarmoqlarini modernizasiyalash va diversifikasiyalash hisobidan uning raqobatbardoshligini oshirish” ustuvor vazifa sifatida taʻkidlangan. istiqlol yillarida jamiyatimiz hayotining barcha sohalarida tub islohotlar yuz berdi. bu oʻzgarishlar iqtisodiy hayotimizni ham qamrab oldi. respublikaning boy imkoniyatlari, geosiyosiy sharoitidan kelib chiqib, oʻzbekistonda demokratik huquqiy davlat barpo etish jarayonidagi eng muhim vazifalaridan biri bozor munosabatlariga asoslangan iqtisodiyotni barpo etish masalasi dastlabki …

3 / 32

otini belgilab kelmoqda. bozor iqtisodiyotiga oʻtish kishilarning xohish-irodasi emas, balki obyektiv zaruratdir. bozor iqtisodiyoti deganda, tovar-pul munosabatlariga asoslangan va ularga xos iqtisodiy qonunlar, yaʻni bozor munosabatlari tamoyillari asosida boshqariladigan iqtisod tushuniladi. bozor munosabatlari qadim zamonlardan boshlab shakllana boshlagan va ming yillar davomida rivojlanib kelmoqda. bozor iqtisodiyotiga oʻtish – bu shunchaki maqsad emas, balki iqtisodda bozor munosabatlarini shakllantirish, jamiyatni yangilash yoʻlidir, yaʻni iqtisodiy faoliyat erkinligiga, mulkchilikning xilma-xilligiga, narx erkinligiga, raqobat kurashiga, shaxsiy huquq va erkinliklarning qaror topishiga, daromadning cheklanmaganligiga erishish demakdir. faqat bozor munosabatlari zaminidagina ishlab chiqarishni barqaror rivojlantiirish, koʻplab sifatli mahsulotlar yaratish, ularga boʻlgan talabni qondirish, tejamli xoʻjalik yuritish, toʻkinchilik yaratib, xalqning farovon turmushini taʻminlash, halol va samarali mehnatni qadrlash, adolat oʻrnatish mumkin. bozor iqtisodiyoti – jamiyat taraqqiyotini tezlashtiruvchi iqtisodiy aloqalar majmuidir. xalqaro tajribada bozor iqtisodiyotiga oʻtishning bir qancha modellari mavjud boʻlib, ularni umumlashtirib, bozor iqtisodiyotiga oʻtishning bir qancha turga yoki modelga boʻlishimiz mumkin: gʻarbiy yevropa mamlakatlari va boshqa rivojlangan …

4 / 32

aloqalarni oʻrnatishga koʻmak beruvchi, yaʻni bozorga xizmat koʻrsatuvchi sohalarni, tashkilot, korxona va muassasalarni yaratish; mulkchilik va xoʻjalik yuritish usullarini xususiylashtirish; narx-navoni liberallashtirish, narxlarni erkin qoʻyib yuborish, narx ustidan davlat nazoratini minimal darajaga keltirish. bozor iqtisodiyotiga oʻtishning umumiyligi, masalan, xususiy mulkchilik, iqtisodiy jarayonlarni boshqarish va takomillashtirishda talab, taklif qoidalarining bir xilligi boʻlishi bilan bir qatorda har bir mamlakatning oʻziga xos xususiyatlaridaan kelib chiquvchi yoʻli mavjuddir. bunda uning xoʻjalik tuzilishi va shart-sharoitlari, joylashgan yeri, tabiati va iqlimi, milliy kelib chiqishi, rasm-rusumlari, anʻana va milliy xarakteri va boshqa omillar sabab boʻladi. iqtisodiy islohotlarni amalga oshirishning asosiy omillaridan biiri bozor iqtisodiyotining huquqiy negizini yaratishdan iboratdir. shu boisdan islohotlarning huquqiy asoslarini yaratishda alohida eʻtibor berildi. birinchi prezident islom karimov taʻkidlaganidek, “iqtisodiy islohotni amalga oshirishning asosiy nuqtalaridan biri bozor iqtisodiyotining huquqiy negizini yaratishdan iboratdir”. shu nuqtayi nazardan dastlabki vaqtning oʻzida iqtisodiy munosabatlarning huquqiy negizini barpo etadigan 1100 ga yaqin asosiy qonun hujjatlari qabul qilingan. bu qonunlarni …

5 / 32

atlari va koʻp uklaadli iqtisodiyotni shakllantiruvchi qonunlar. bu yoʻnalish doirasida mulkchilik toʻgʻrisida, mulkni davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish toʻgʻrisida, yer toʻgʻrisida, ijara toʻgʻrisida, davlat uy-joy fondini xususiylashtirish toʻgʻrisida va boshqa qonunlar qabul qilindi. xoʻjalik yuritishni tartibga soluvchi qonunlar, yaʻni xususiylashtirish, mulkchilik, tadbirkorlik, korxonalar, fermer xoʻjaligi, dehqon xoʻjaligi, shirkat xoʻjaligi toʻgʻrisida qonunlar qabul qilindi. bular xoʻjalik yuritish yangi mexanizmining asosiy qoidalarini belgilab berdi. bozor infrastrukturasini yaratuvchi va uning faoliyatini tartibga solib turuvchi banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida, sugʻurta toʻgʻrisida, birjalar va birja faoliyati toʻgʻrisida, auditorlik faoliyati toʻgʻrisida, qimmatli qogʻozlar va fond birjasi toʻgʻrisida va boshqa qonunlar qabul qilindi. korxonalar bilan davlat oʻrtasidagi munosabatlarni yoʻlga qoʻyuvchi soliq tizimi, monopolistik faoliyatni cheklash, korxonalarning bankrot boʻlishi haqida qonunlar qabul qilindi. xoʻjalik - prosessual kodeksi ishlab chiqildi. bu qonunlarning qabul qilinishi bilan respublikada bozor mexanizmlarini rivojlantirish ishiga mustahkam poydevor qoʻyildi. oʻzbekistonning tashqi iqtisodiy faoliyatini belgilab beruvchi huquqiy normalar yaratildi. tashqi iqtisodiy faoliyat toʻgʻrisida, oʻzbekiston respublikasining …

6 / 32

an almashtirdi. 2. iqtisodiy islohotlarning besh tamoyilini amalga oshirilish mexanizmi. pul islohotining o‘tkazilishi. jahon tajribasi shuni koʻrsatadiki, dunyodagi hamma mamlakatlaar uchun maqbul boʻlgan bir xil taraqqiyot yoʻli, bir xil andoza boʻlishi mumkin emas. hozirda bozor iqtisodiyotiga oʻtishning turli modellari mavjud boʻlib, ular barcha mamlakatlarni bitta manzilga – erkin bozor iqtisodiyoti tizimiga olib keladi. ammo bozor munosabatlari shakllaniishiniing ijtimoiy-iqtisodiy, tarixiy, milliy va xalqaro sharoiti har xil boʻlganligi tufayyli, unga oʻtishning milliy xusuusiyatlari ham mavjud boʻladi. shu nuqtayi nazardan biror mamlakatning taraqqiyot yoʻlini yoki taraqqiyo modelini borligicha qabul qilib boʻlmaydi. natijada oʻziga xos yoʻlni tanlash muhim hisoblanadi. sobiq sovet tuzumida amal qilgan va markazlashgan maʻmuriy boshqarish tizimiga asoslangan iqtisodiyot oʻzining hayotiy emasligini, aholining oʻsib boruvchi ehtiyojlarini taʻminlay olmasliigini aniq koʻrsatdi. natijada mustaqillik yillarida mamlakat taraqqiyoti uchun oʻzbekistonda bozor munosabatlariga oʻtishning oʻziga xos yoʻlini ishlab chiqish va bu yoʻlda tub islohotlarni belgilash zarurati yuzaga keldi. oʻzbekistonning taraqqiyot yoʻlini ishlab chiqishda oʻzbekiston respublikasining birinchi …

7 / 32

zmuni va mohiyati islom karimovning 1993-yilda nashr etilgan “oʻzbekiston – bozor munosabatlariga oʻtishning oʻziga xos yoʻli” nomli asarida asoslab berilgan. bu yoʻl xalqimiz tomonidan ham, xalqaro maydonda ham taraqqiyotning “oʻzbek modeli” deb qabul qilindi. oʻzbek modelini iishlab chiqishda, birinchidan, xalqaro tajriba asos qilib olindi. ikkinchidan, xoʻjalik imkoniyatlari, shart-sharoitlari, eski tuzumdan meros boʻlib qolgan muammolar hisobga olindi. ushbu tamoyillar quyidagilar: -birinchidan, iqtisodiy islohotlar hech qachon siyosat ortida qolmasligi kerak, u bir mafkuraga boʻysundirilishi mumkin emas, buning maʻnosi shuki, iqtisodiyot siyosatdan ustun turishi kerak. ham ichki, ham tashqi iqtisodiy munosabaatlarni mafkuradan xoli qiliish kerak; -ikkinchidan, oʻtish davrida davlat bosh islohotchi boʻlishi lozim. u islohotlarning ustuvor yoʻnalishlarini belgilab berishi, oʻrgarishlar siyosatiini ishlab chiqishi va uni izchillik bilan oʻtkazishi, jaholatparastlar (retrogradlar) va konservatorlar qarshiligini bartaraf etishi shart; -uchinchidan, qonun ustuvorligiga erishish, qonunlarga qatʻiy rioya etish lozim. buniing maʻnosi shuki, demokratik yoʻl bilan qabul qilingan yangi konstitutsiya va qonunlarni hech istisnosiz hamma hurmat qilishi va …

8 / 32

uchun maʻlum vaqt, tajriba kerak edi. shu bois oʻzbekiston 1991-1993-yillarda sobiq ittifoqdan qolgan rubl zonasida boʻlib turdi. ammo sovetlardan keyingi makonda yalpi ichki mahsulot ishlab chiqarishning keskin pasayishi natijasida rublning qadri ham shunga mos ravishda tushib bordi. oʻzbekiston muomalaga yangi milliy valyuta kiritish ishiga jiddiy kirishdi. uning kursi oldin muomalada boʻlib kelgan rublga tenglashtirilgan edi. oʻzbekiston rahbariyati soʻm-kuponlar asosida zarur tajriba orttirdi, haqiqiy milliy valyutani joriy qilish tadbirlarini koʻrdi. iqtisodiy islohotlar borasida qoʻyilgan muhim qadamlardan biri – 1994-yil 1-iyuldan milliy valyutamiz – soʻmning muomalaga kiritilishi boʻldi. bu tadbir katta siyosiy ahamiyatga, eʻtiborga molikdir, chunki, oʻz milliy valyutasiga ega boʻlmagan davlat chinakam mustaqil boʻla olmaydi. respublika hukumati milliy valyuta qadrini mustahkamlash, uning erkin aylanishini taʻminlash choralarini amalga oshirib bordi. muomalagi 1994-yilda 1, 3, 5, 10, 25, 50, 100 soʻmlik, 1997- yildan 200 soʻmlik, 2000-yildan 500 soʻmlik, 2001-yildan 1000 soʻmlik, 2013-yildan 5000 soʻmlik, 2017-yildan 10000 va 50000 soʻmlik, 2019-yil 100000 soʻmlik banknotlar …

Want to read more?

Download all 32 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy islohotlar va xususiy mulkchilikning shakllanishi"

6-mavzu. iqtisodiy islohotlar, xususiy mulkchilikning shakllanishi. oʻzbekistonda bozor munosabatlarining rivojlanishi reja: 1. o‘zbekiston respublikasida bozor munosabatlarining shakllanishi, uning yo‘nalishlari, bosqichlari va xususiyatlari. bozor munosabatlariga o‘tishning huquqiy asoslari. 2. iqtisodiy islohotlarning besh tamoyilini amalga oshirilish mexanizmi. pul islohotining o‘tkazilishi. 3. bozor infratuzilmasining shakllanishi, qishloq xo‘jaligidagi islohotlar, uning vazifalari va yo‘nalishlari. sanoat, avtomobilsozlik sohasining rivojlanishi. makroiqtisodiyotni barqarorlashtirishga erishish. 4. mamlakat iqtisodiyotining modernizatsiya va diversifikatsiya qilinishi, bank-moliya tizimini mustahkamlash borasidagi chora-tadbirlar. makroiqtisodiy barqarorlik tomon yo‘l olinishi. 1. o‘...

This file contains 32 pages in DOCX format (2.1 MB). To download "iqtisodiy islohotlar va xususiy mulkchilikning shakllanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy islohotlar va xususiy… DOCX 32 pages Free download Telegram