tabiatdamoddalar almashinuvi

PPTX 30 pages 9.3 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.3 MB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

powerpoint presentation 5- mavzu. tabiatda moddalar almashinuvi. reja: 1. tabiatda moddalar almashinuvi. katta va kichik almashinish jarayoni. uglerod, azot, kislorod va fosforlarning tabiatda aylanish xossalari tabiatda moddalar almashinuvi almashinuv katta (geologik) kichik (biologik) moddaning biologik aylanishi deganda o'zaro aloqada va bog'liq bo'lgan bir qancha jarayonlarning yig'indisi tushuniladi. moddalarning ushlanib qolishi va biokimyoviy bu jarayonlarga o'simliklar tanasida kimyoviy sintez, hayvonot va mikroorganizmlarning ozuqa birikmalarning o'zgarishi, tirik zanjirlarida organizmlarning kimyoviy yashash jarayonida unsurlarning yana atmosfera va tuproqqa qaytishi tuproqdagi organik moddaning yangi hosilalari barpo qilishi va ularning parchalanishi kiradi. o'simliklari atmosferadan uglerod oladi. azot va boshqasini esa o'simliklarini ildizlar tarqalgan tuproq qismidan oladi. faqat biologik modda almashinishi jarayoni oqibatidagina tuproq hosil bo'lishi mumkin va o'simliklar uchun zarur bo'lgan ozuqa moddalari bilan boyib borishi mumkin. moddaning biologik aylanishi katta almashinuv 🞭 millionlab yillar davom etgan buyuk tsikl shundan iboratki, tog' jinslari vayron bo'ladi va ob-havo ko'rsatkichlari okeanlarga suv oqimlari bilan kelib, dengiz qatlamlarini …

2 / 30

oddalar hosil bo'ladi emiriladi va yangilanadi. tabiatda moddalar almashinuvi organik moddalar mineral moddalar bakteriyalar kislorod toza suv tabiatda asosan quyosh energiyasi ta'sirida katta ko'lamdagi geologik modda aylanishi. tirik organizmlar ishtirokidagi kichik ko'lamli biologik modda aylanishi yuz beradi moddalar almashinivi moddaning aylanishi o'simliklarning maxsuldorlik jihatlari, ya'ni yashil o'simliklarning quyosh yordamida atmosferadan karbonat angidrid ajratib olishi tuproqdan azot va ozuqa moddalarni olishi. fotosintez natijasida hosil bo'ladigan organik moddaning yarmiga yaqini oksidlanib yana atmosferaga qaytadi. fitomassaning qolgan qismi toza birlamchi maxsulot hosil qiladi. uning ayrim qismi o'simlik bilan ozuqlanuvchi hayvonlarga, so'ngra esa o'simlikxo'r hayvonlar bilan oziqlanadigan yirtqich hayvonlar organizmiga o'tadi. o'simlik va hayvonot dunyosi hosil qiladigan organik moddaning asosiy qismi ular nobud bo'lgandan keyin ko'plab turli xil bakteriyalar zamburug'lar va boshqa mikroorganizimlar tomonidan emiriladi. oqibatda jonsiz organik modda yana mikroorganizmlar tomonidan turli xil mineral tuzlarga aylanadi. hayot shunday davom etaveradi. tabiatdagi biomassaning hosil bo'lishi jarayonlari ozmi - ko'pmi muvozanatlarga va faqat ozgina qismi …

3 / 30

nik modda sintez bo'ladi va erkin kislorod ajralib chiqadi. fotosintezning eng oddiy mahsuloti glyukozadir. birlamchi biologik maxsulotning hosil bo'lishida turli xil reaktsiyalar bo'ladi. yorug'lik va mos harorat sharoitida o'simlik va suv karbonat angidrit va mineral moddalardan birlamchi organik maxsulot hosil bo'ladi. shu bilan birga havoga kislarod ajralib chiqib, namlik esa transpiratsiya bo'ladi. boshqa ko'pgina mineral ozuqani o'simliklar ildiz orqali oladi. bu moddalar o'simlik tanasida skelet organlar orqali yuqoriga o'simlikning shoxlari va barglariga tarqaladi. o'simliklarning bargida to'plangan oziq unsurlari uni qolgan organlarida 10-20 martagacha ko'p bo'ladi. bu unsurlar vaqt o'tishi bilan barglar va shox shabbalarnnng uzilib erga tushushi orqali yana tuproqqa o'tadi. unsurlarning ayrim qismi esa barglardan o'simlik tanasidan yomg'ir suvlari bilan ham yuvilib tushadi. buni biz atmosferadan tushgan yog'inning kimyoviy tarkibi bilan o'simlikning barglaridan va tanasidan oqib tushgan yog'in suvlar tarkibini solishtirish orqali aniqlab olsak bo'ladi. landshaftlardagi maxsus faoliyatini aniqrok o'rganilganda kimiyoviy moddalarning o'simlik orqali hayvonot tanasiga o'tishi u erda …

4 / 30

anadi va o'z hayot faoliyati jarayonida ularni oddiy birikmalargacha parchalaydi. bu moddalar o'z navbatida tabiatga qaytariladi va avtortoflar tomonidan yangi moddalar davriy aylanishiga jalb qilinadi biosenoz quyilagi tarkibiy qismlardan tashkil topgan: produsentlar (sintez qiluvchilar); konsumentlar (iste'mol qiluvchilar); reducentlar yoki destruktorlar (parchalovchilar). producentlar avtotrof organizm bo'lib, quyosh energiyasi va suvdagi yashil o'simliklardan tashkil topgan. moddalarning bir tayyorlangan organik konsumentlar (o'tho'r hayvonlar) tomonidan henie iste'mol qilinsa, keyingilari esa o'z navbatida go'shtho'r hayvonlar va odamlar uchun ozuqa energiuasidir. reducentlar geterotroflar asosan mikroorganizm- lardan tashkil ishtirokida hayvonlar va o'simliklarning topgan. ular (o'lik moddalarga aylanadi, tanasi) organik parchalanib moddalarni organik oddiy anorganik moddalargacha parchalaydi. ma'lumki, o'simliklarga tushadigan quyosh energiyasi har hil miqdorda bo'ladi. u ko'pincha geografik kenglikka, o'simliklar hayvonlar taraqqiyot darajasiga bogliq. o'simliklarga tushadigan quyosh energiyasining tahminan 95-99% shu zahotiyoq u issiqlikka aylanadi yoki suvni buglatishga sarf bo'ladi va faqatgina 1-5% xlorofill tomonidan organik molekulalarga sarf bo'ladi. o'simliklar energiyasining tahminan 20% nafas olish yoki fotosintezga …

5 / 30

6 / 30

7 / 30

8 / 30

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tabiatdamoddalar almashinuvi"

powerpoint presentation 5- mavzu. tabiatda moddalar almashinuvi. reja: 1. tabiatda moddalar almashinuvi. katta va kichik almashinish jarayoni. uglerod, azot, kislorod va fosforlarning tabiatda aylanish xossalari tabiatda moddalar almashinuvi almashinuv katta (geologik) kichik (biologik) moddaning biologik aylanishi deganda o'zaro aloqada va bog'liq bo'lgan bir qancha jarayonlarning yig'indisi tushuniladi. moddalarning ushlanib qolishi va biokimyoviy bu jarayonlarga o'simliklar tanasida kimyoviy sintez, hayvonot va mikroorganizmlarning ozuqa birikmalarning o'zgarishi, tirik zanjirlarida organizmlarning kimyoviy yashash jarayonida unsurlarning yana atmosfera va tuproqqa qaytishi tuproqdagi organik moddaning yangi hosilalari barpo qilishi va ularning parchalanishi kiradi. o'simliklari atmosfe...

This file contains 30 pages in PPTX format (9.3 MB). To download "tabiatdamoddalar almashinuvi", click the Telegram button on the left.

Tags: tabiatdamoddalar almashinuvi PPTX 30 pages Free download Telegram