aholi kasallanishi va uni o`rganish usullari

PPTX 38 pages 493,3 KB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 493,3 KB

Fayl turi PPTX

Pages 38

Updated Dek 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

aholi kasallanishi va uni o`rganish usullari, tibbiy-ijtimoiy qirralari. xalqaro kasalliklar tasnifi. aholiga btsyni tashkil etish. amaliyot o`qituvchisi: murodov komiljon baxtiyorovich kasallanish nima? kasallanish deganda – aholi orasida yoki uning ayrim guruhlari ichida tarqalgan kasalliklar tushuniladi. jsst ta’rifiga ko`ra, organizmning normal fiziologik holatidan har qanday obyektiv yoki subyektiv siljishi, farqlanishiga kasallanish deyiladi. demak, «kasallanish» tushunchasi «kasallik» tushunchasidan birmuncha keng. kasallik esa ma’lum bir nozologik birlikdir, masalan gripp, gepatit a, astma kabi. aholi orasida kasallanishlarni o`rganishning boshlang`ich va asosiy manbalaridan biri bemorlarning davolash-profilaktika muassasalariga tibbiy yordam olish maqsadidagi murojaati hisoblanadi. kasallanishni o`rganishning tibbiyotdagi ahamiyati kasallanishlar aholi salomatligini, uning sanitariya holatini ko`rsatuvchi asosiy ko`rsatkichlardan biri hisoblanadi. kasallanishlar sog`liqni saqlash muassasalari ish faoliyatining sifati va samarasini ko`rsatuvchi asosiy me’zon hisoblanadi. kasalliklarning dinamikasini o`rganish natijasida aholi orasidagi patologik jarayonlarning o`zgarishi haqida chuqur ma’lumotlarga ega bo`linadi va buning asosida aholining tibbiy-sanitariya yordamiga bo`lgan ehtiyojini har tomonlama aniqlab, uni qayta tashkil etishga olib keladi. dpmga bemorlarning joriy …

2 / 38

rta birlamchi ro`yxatga olingan kasalliklar soni * 1000 kasallanishlar = ------------------------------------------------------ aholining yillik o`rtacha soni butun bir yil davomida ro`yxatga olingan barcha kasalliklar umumiy kasallanish deyiladi. bunga birlamchi kasalliklar, oldingi yillarda kasallangan surunkali bemorlarning joriy yildagi murojaati, o`tkir kasalliklar va hokazolar kiradi. umumiy kasallanish ro`yxatidagi “qatnovlar” uchun ochilgan stat-talonlarga - belgisi qo`yiladi. joriy yilda ro`yxatga umumiy olingan ja'mi kasalliklar * 1000 kasallanishlar = ------------------------------------------ aholining yillik o`rtacha soni o`tkir kasalliklar boshlanishi: tez, keskin va birdaniga boshlanadi. davri: qisqa muddatli (bir necha kun yoki hafta davom etadi). belgilar: kuchli va yaqqol simptomlar (yuqori harorat, kuchli og`riq, tez namoyon bo`ladigan alomatlar). davolash: odatda to`liq va tez tuzalish kuzatiladi. misollar: gripp, pnevmoniya, o`tkir bronxit, infarkt. boshlanishi: sekin-asta, asta-sekin rivojlanadi. davri: uzoq muddatli (oylar, yillar davomida davom etishi mumkin). belgilar: belgilar doimiy yoki takrorlanuvchi, ko‘pincha kamroq kuchli. davolash: to‘liq tuzalish kamroq, ko‘pincha kasallik nazorat ostida saqlanadi. misollar: diabet, arterial gipertenziya, surunkali bronxit, revmatizm. surunkali …

3 / 38

ik bilan kasallanish muhim noepidemik kasalliklar bilan kasallanish mehnat qobiliyatini vaqtincha yo`qotishga olib keladigan kasalliklar shifoxonada yotgan bemorlarning kasallanishlari nogironlik tibbiy ko`rik ma`lumotlari dastlabki tibbiy ko`rik davriy tibbiy ko`rik o`lim sabablarini o`rganishdan olingan ma`lumotlar patologoanatomik va gistologik tekshirishlar kasallanish ko`rsatkichlarining ba’zi tahlillari kasalliklar strukturasi (ja’mi kasalliklar ma’lum kasalliklar soni * 100 ichida ayrimlarning ulushlari, = --------------------------------------- sinflar, nozologik formalar bo`yicha) umumiy kasalliklar soni tibbiy ko`rikda tibbiy ko`rikda aniqlangan aniqlangan kasalliklar kasalliklar soni * 1000 ko`rsatkichi = ------------------------------------- tibbiy ko`rikdan o`tkazilgan shaxslarning umumiy soni salomatlik indeksi - mazkur kollektivda yil bo`yi (kollektivda yil bo`yi kasal bo`lmagan ishchilar soni * 100 kasal bo`lmagan = ------------------------------------------------ ishchilarning ulushi) ishchilarning o`rtacha soni yuqumli kasalliklar statistikasi. yuqumli kasalliklar aholi uchun xavf tug`diradi, chunki o`z vaqtida yuqumli kasalliklarning oldi olinmasa, ular tez tarqalib epidemiyaga aylanadi. shu munosabat bilan ularni nazorat qilish uchun har bir yuqumli kasallikni o`z vaqtida qayd etib, tuman, shahar seovajs bo`limlariga shoshilinch xabar …

4 / 38

yo`li infeksiyalari) har bir kasallik va kasal haqida maxsus axborot beriladigan kasalliklar (qorin tifi, paratif, salmonellyoz, enterit, qizamiq, ko`kyo`tal, meningit, ensefalit, virusli gepatit, qizilcha, qoqshol, poliomiyelit, quturish, rikketsiozlar, toshmali tif, bezgak, leptospiroz, 1 oylik bolalardagi sepsis, suvchechak, qizilcha, epidemik parotit, ornitoz va boshqalar) yuqoridagi yuqumli kasalliklarni birinchi bo`lib aniqlagan yoki gumon qilgan har bir shifokor, o`rta tibbiyot xodimi seovajsbga shoshilinch xabar – 058-h/sh yuborishi zarur. seovajsb xodimlari shoshilinch xabarni maxsus «yuqumli kasalliklar» - 063-h/sh - daftariga qayd etadilar xalqaro kasalliklar tasnifi 1900-yil 21-avgustida parijda 26 mamlakatdan kelgan delegatlar ishtirokida kasalliklar va o`lim sabablari tasnifini ko`rib chiqish uchun birinchi marta xalqaro konferensiya bo`lib o`tdi va u birinchi tasnifni tasdiqladi. kasallik va o`lim sabablarining xalqaro tasnifi va nomenklaturasi o`tgan davrlar mobaynida 10-marta qayta ko`rib chiqilgan. jahon sog`liqni saqlash tashkiloti turg`un, shu bilan birga moslashuvchan xalqaro kasalliklar tasnifi (xkt)ni har 10 yilda qayta ko`rib chiqishni o`z oldiga maqsad qilib qo`ygan. 10-qayta ko`rib chiqilgan …

5 / 38

hamda xkt ning yaratilishi tarixi keltirilgan. 3-jildda kasalliklar, jarohatlarning tashqi sabablari, kimyoviy moddalar va dorilarning jadvali keltirilgan (5,5 mingga yaqin nom). 21 ta sinf 258 ta blok 3 belgili rukn 4 belgili kenja rukn xkt ni kodlashda lotin harflaridan foydalaniladi. faqat u harfi ishlatilmaydi, bu harf yangi qo`shilgan kasalliklar, epidemiyalar uchun zaxira sifatida saqlab qo`yilgan. xkt–10 bo`yicha kasalliklarning tasnifi i sinf — ba’zi infeksion va parazitar kasalliklar; ii sinf — o`smalar; iii sinf — qon va qon yaratuvchi a’zolar kasalliklari va immun mexanizmni jalb etuvchi ayrim buzilishlar; iv sinf — endokrin tizimi kasalliklari, ovqatlanish tartibsizligi va moddalar almashinuvi buzilishlari; v sinf — ruhiy buzilishlar va xulq-atvor buzilishlari; vi sinf — nerv tizimi kasalliklari; vii sinf — ko`z va uning qo`shimcha apparati kasalliklari; viii sinf — quloq va so`rg`ichsimon o`siq kasalliklari; ix sinf — qon aylanish tizimi kasalliklari; x sinf — nafas a’zolari kasalliklari; xi sinf — hazm a’zolari kasalliklari; xii …

6 / 38

him shakli bo`lib, aholi va mamlakatning imkoniyatlaridan kelib shiqib, aholining ehtiyojiga ko`ra ko`rsatiladigan kerakli va muhim yordam hisoblanadi. btsy aholiga iloji borisha yashash va ish joyiga yaqin holda ta`minlanadi. btsy tibbiy xizmatning asosiy va bepul turi hisoblanadi va o`z ichiga quyidagilarni oladi: 1. eng ko`p tarqalgan kasalliklar, jarohatlanishlar va boshqa noxush holatlarni davolash. 2. sanitariya-gigiyena, epidemiyaga qarshi tibbiy-profilaktik tadbirlarni o`tkazish. 3. oilani, onalik va bolalikni muhofazalash, yashash joyi bo`yicha tibbiy-sanitariya yordamini ko`rsatish bilan bog`liq bo`lgan boshqa tadbirlarni o`tkazish. btsy aholiga ambulatoriya-poliklinika, op, shoshilinch tibbiy yordam markazlari, tug`ruqxonalar va shifoxonalarda ko`rsatiladi. btsy ko`rsatishning yetakchi bo`g`ini bo`lib, umumiy (oila)amaliyot shifokori xizmati hisoblanadi. ambulatoriya-poliklinika xizmatini tashkil etish ambulatoriya-poliklinika muassasalari birinchi marta shaharlarda, tuman va viloyat markazlarida tashkil topgan bo`lib, aholining qatnab davolanishi va uyda tibbiy yordam olishi uchun mo`ljallangan. ambulatoriya va poliklinika xizmati sog`liqni saqlash tizimida muhim o`rinni egallaydi: birinchidan, ambulatoriya va poliklinikalar eng ommaviy va aholi uchun eng yaqin tibbiyot muassasalaridan biri …

7 / 38

tida aniqlash va davolash. aholiga kerakli davolash - sog`lomlashtirish yordamini ko`rsatish, ularni dispanserizasiyadan o`tkazish; ambulatoriya va poliklinikalarning moddiy texnik bazasini mustahkamlash; dispanser ishlarini amalga oshirish uchun shanba kunlaridan keng foydalanish; aholiga dam olish va bayram kunlari kerakli tibbiy yordamni olish imkoniyatini yaratish; shifokorlik maslahat komissiyasining ishini ertalabki va kechqurungi soatlarda va shanba kunlari xam tashkil qilish va kasallik varaqalarini o`z vaqtida yopilishini nazorat qilish; ilg`or tajriba maktablariga ega bo`lgan ambulatoriya va poliklinikalarning ishini o`rganish. poliklinikalar faoliyatida sog`lom turmush tarzini targ`ib qilishga, kasalliklarni keltirib chiqaruvchi xavf omillari guruhlarini aniqlashga katta ahamiyat berish. oilaviy poliklinika(op) va oilaviy shifokorlik punkti(oshp) ishini tashkil etish oilaviy poliklinika aholiga statsionargacha bo`lgan birlamchi tibbiy yordam ko`rsatishga mo`ljallangan tibbiy muassasadir. op ishiga mudiri rahbarlik qiladi: davolash-profilaktika yordamining sifati va madaniyatiga, tashkiliy, ma`muriy-xo`jalik va moliyaviy faoliyatga mas’ul javobgar. u op hududida aholiga davolash-profilaktik yordam ko`rsatish rejasini tuzadi va uning bajarilishini ta`minlaydi. op mudiri muassasadagi xodimlar ishini nazorat qiladi, mehnat …

8 / 38

oliklinikaning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: kasallikni barvaqt aniqlash, nogironlik, o`limni kamaytirish bo`yicha profilaktik chora-tadbirlarni amalga oshirish. belgilangan tartibda profilaktik emlashlarni olib borish. aholi orasida yuqumli, parazitar va kasb kasalliklar, zaharlanishlar aniqlanganda, sanitariya-gigiena qoidalari va epidemiyaga qarshi talablar buzilganda seovajsbga xabar berish aholi salomatlik holatini dispanser nazoratiga olish. laboator-instrumental tekshirishlarni o`tkazish. bemorlarga uash doirasida malakali tibbiy yordam ko`rsatish. hayoti xavf ostida qolganda, baxtsiz hodisalarda shoshilinch tez tibbiy yordam ko`rsatish, ko`rsatmalarga asosan bemorlarni boshqa dpmga ixtisoslashgan tibbiy yordam olish uchun transport bilan ta`minlash. vaqtincha mehnatga qobiliyatsizligini ekspertiza qilish, mehnatga layoqatsizlik varaqasini berish, uzoq muddatli va turg`un mehnat qobiliyatini yo`qotgan bemorlarga tiekga yo`llanma berish. ijtimoiy-ta’minot organlari bilan birgalikda nogironlarga va surunkali kasallikka chalingan bemorlarga ijtimoiy yordam ko`rsatish. oilaga konsultativ yordam va quyidagi masalalar bo`yicha sanitariya targ`ibot ishlari olib boriladi: yuqumli kasalliklar profilaktikasi; ona sutining ahamiyati, bolalarni gigienik tarbiyalash. bolalar salomatligini saqlash, ularni ta`lim muassalariga tayyorlash, kasbga yo`naltirish; reproduktiv salomatlikni muxofazalash, xavfsiz onalikni ta`minlash, …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "aholi kasallanishi va uni o`rganish usullari"

aholi kasallanishi va uni o`rganish usullari, tibbiy-ijtimoiy qirralari. xalqaro kasalliklar tasnifi. aholiga btsyni tashkil etish. amaliyot o`qituvchisi: murodov komiljon baxtiyorovich kasallanish nima? kasallanish deganda – aholi orasida yoki uning ayrim guruhlari ichida tarqalgan kasalliklar tushuniladi. jsst ta’rifiga ko`ra, organizmning normal fiziologik holatidan har qanday obyektiv yoki subyektiv siljishi, farqlanishiga kasallanish deyiladi. demak, «kasallanish» tushunchasi «kasallik» tushunchasidan birmuncha keng. kasallik esa ma’lum bir nozologik birlikdir, masalan gripp, gepatit a, astma kabi. aholi orasida kasallanishlarni o`rganishning boshlang`ich va asosiy manbalaridan biri bemorlarning davolash-profilaktika muassasalariga tibbiy yordam olish maqsadidagi murojaati hisoblanadi...

This file contains 38 pages in PPTX format (493,3 KB). To download "aholi kasallanishi va uni o`rganish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: aholi kasallanishi va uni o`rga… PPTX 38 pages Free download Telegram