sog‘liqni saqlash tizimining nazariy asoslari

DOCX 25 sahifa 142,7 KB Bepul yuklash

25 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 142,7 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 25

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 25

mavzu 5. sog‘liqni saqlash tizimining nazariy asoslari reja 1.“salomatlik” tushunchasining mohiyati va tarkibi 2. aholi salomatligini baholash tayanch so‘z va iboralar: jismoniy salomatlik, ruhiy salomatlik, ijtimoiy salomatlik, tibbiyot modeli, biotibbiyot modeli, bioijtimoiy model, bozor yoki xususiy tizim, davlat yoki beverij tizimi, ijtimoiy sug‘urta, tibbiy xizmat ko‘rsatish turlari,. 1.“salomatlik” tushunchasining mohiyati va tarkibi “salomatlik” va u qanday baholanishi to‘g‘risida turli tasav-vurlar mavjud. jumladan, tibbiyotning otasi sifatida e’tirof etilgan gippokrat “salomatlik – bu insonning sub’ektiv-ruhiy hissi bo‘lib, u to‘liq jismoniy va ruhiy kuchlarni his qilgan tarzda sub’ektiv shikoyatlarning yo‘qligidir”[footnoteref:1], deb hisoblagan. [1: степанов а.д. норма, болезнь и вопросы здравоохранения. – м.: финансы и статистика, 1975. – с.248-249.] salomatlikni baholashdagi bunday sub’ektiv mezonning qo‘llani-lishi ma’lum shubhalarni tug‘diradi. masalan, bir qator kasalliklar organizmning ichki muhitida ro‘y beradigan patalogik o‘zgarishlar bilan birga salbiy sub’ektiv hislarsiz kechishi mumkin. ayni vaqtda insonning sub’ektiv hislarini yetarlicha hisobga olmaslik ham mumkin emas. chunki ular ko‘pchilik hollarda kasallikning rivoj-lanish tarixi …

2 / 25

tlariga mos, qolgan ikkitasi – har xil darajadagi kasalliklardir[footnoteref:2]. [2: микулин а.а. активное долголетие. – м., 1976. – с. 30.] hozirgi vaqtda ba’zi olimlar “salomatlik” tushunchasini kasallikni moslashuvchi mexanizmlar “sinishi”ning natijasi, deb talqin qiladi. xususan, i.v. davidovskiy “salomatlikni kishida jamlangan barcha biologik va ijtimoiy qobiliyatlar to‘liq namoyon bo‘ladigan hamda organizmning barcha muhim hayotiy tizimlari imkon qadar jadal va katta tezlikda faoliyat ko‘rsatadigan holatidir”[footnoteref:3], deb sanagan. d.d. venediktov esa “salomatlikni organizmning atrofdagi tabiat va ijtimoiy muhit bilan dinamik tenglashish holati”[footnoteref:4], deb ta’riflagan. [3: давидовский и.в. демографические факторы здоровья. – м.: статистика, 2008. – с. 68] [4: венедиктов д.д. глобальные проблемы здравоохранения и пути их решения. //вопросы философии, 1979, №1. – с. 106.] “salomatlik” tushunchasiga akademik v.p. kaznacheev tomonidan berilgan ta’rif mufassalroq: “salomatlik – bu faol hayotning eng uzoq davomiyligida insonning fiziologik, biologik qobiliyatlari, uning mehnatga eng maqbul layoqatliligi, ijtimoiy faolliklarini saqlash va rivojlantirish jarayonidir”[footnoteref:5]. [5: казначеев в.п. проблемы адаптации человека. – …

3 / 25

shakllantiradigan muhit omillarini, ayniqsa ijtimoiy omillarni o‘rganadi, sog‘liqqa ijobiy ta’sir etuvchi omillarning rivojlanishiga sharoit yaratadi hamda sog‘liqqa salbiy ta’sir ko‘rsatuvchi omillarni bartaraf etadi”[footnoteref:6], deb ko‘rsatgan. [6: виноградов н.а. география здоровья. – м.: инфра-м, 2002. – 53.] iqtisodchi olimlar inson salomatligini “chiqim-daromad” nuqtai nazaridan ham baholashgan. masalan, amerikalik iqtisodchi k. uinslou tarbiya, ta’lim, tibbiy yordamga sarflanadigan mablag‘, shuningdek, oilasi hamda jamiyat uchun mehnat faoliyati natijasida bu chiqimlarning qoplanishini hisoblab chiqqan. uning hisob-kitob-lariga ko‘ra, 20 yoshgacha bo‘lgan davrda yuqorida qayd qilingan chiqimlar 20 ming aqsh dollarini tashkil etgan, 40 yoshlarga kelib bu xarajat-lar qoplana boshlangan, 60 yoshga kelib, “daromad” taxminan 20 ming aqsh dollarini tashkil etgan. shu tariqa sog‘lom bo‘lgan insonlarda mehnatlari evaziga salomatligining narxi oshib borsa, kasallarda esa u pasayib boradi[footnoteref:7]. [7: уинслоу к. резервы здоровья. – санкт-петербург, 2006. – с.45-46. ] “salomatlik” tushunchasining bu kabi juda xilma-xil ta’rif-larga duch kelinadi. p.i. kalyu ularni tahlil etish asosida turli mamlakatlarda, turli vaqtlarda, …

4 / 25

тлари ва ўзгариш-ларнинг мавжуд эмаслиги 8.1-rasm. p.i. kalyu tomonidan guruhlashtirilgan “salomatlik” tushunchasi ta’riflari • salomatlik – inson organizmi va uning funksiyalarining atrof-muhit bilan uyg‘un mutanosibligidir; • salomatlik – insonning ijtimoiy faoliyat va ijtimoiy foydali mehnatda ishtirok etish, asosiy ijtimoiy funksiyalarni to‘laqonli bajarishga qodirligidir; • salomatlik – kasalliklar, kasallik holatlari va o‘zgarish-larning mavjud emasligi; • salomatlik – inson organizmining muntazam o‘zgarib turadigan tashqi muhit sharoitlariga moslashishga qodirligidir. p.i. kalyuning fikricha, salomatlikning barcha xususiyatlarini quyidagi konsepsiyalarda mujassamlashtirish mumkin: 1. tibbiyot modeli – tibbiyot belgilari va xususiyatlarini mujassamlashtirgan ta’rif uchun: kasallik va ular belgilarining mavjud emasligi. 2. biotibbiyot modeli – salomatsizlikni va organik buzilish-larni sub’ektiv his etilmasligi. 3. bioijtimoiy model – salomatlikning tibbiyot va ijtimoiy belgilari yaxlitlikda ko‘rib chiqilib, bunda ijtimoiy belgilarga ustuvorlik beriladi. 4. qadriyatli-ijtimoiy model – salomatlik insonning qadriyati sifatida. jahon sog‘liqni saqlash tashkilotining salomat-lik xususidagi ta’rifi xuddi shu modelga taalluqlidir[footnoteref:8]. [8: калью п.и. сущностная характеристика понятия «здоровье» и некоторые вопросы …

5 / 25

к ижтимоий саломатлик организм барча орган-лари ва тизимлари меъёрида амал этиб турган табиий ҳолат фикрлаш даражаси ва сифати, диққат ва хоти-ранинг ҳамда ироданинг ривожланганлиги, ҳис-сий барқарорлик даражаси ахлоқ тамойиллари: меҳнатга муносабат, ахлоқ ва соғлом тур- муш тарзига зид хулқ ва одатларга фаол қарши туриш 8.2-rasm. salomatlikning tarkibiy qismlari jismoniy salomatlik – organizm barcha organlari va tizim-lari me’yorida amal etib turgan tabiiy holatdir. ruhiy salomatlik deganda, fikrlash darajasi va sifati, diqqat, xotira hamda irodaning rivojlanganligi, hissiy barqarorlik darajasi anglanadi. ijtimoiy salomatlik inson ijtimoiy hayoti asosini tashkil etadigan axloq tamoyillari asosida belgilanadi, ya’ni bu insonning muayyan jamiyatdagi hayot faoliyatidir. mazkur xislatlar, eng avvalo, insonning mehnatga munosabati, axloq va turmush tarziga zid xulq va odatlarga faol qarshi turishi nazarda tutiladi. tibbiy-sanitariya statistikasida shaxsiy darajadagi salomat-lik deganda, insonda kasalliklarning mavjud emasligi, jamiyat darajasida esa – o‘lim, kasallanish va nogironlik darajasining pasayish jarayoni tushuniladi. bunda quyidagilar farqlanadi: ● shaxsiy salomatlik – alohida insonning salomatligi; ● …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 25 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"sog‘liqni saqlash tizimining nazariy asoslari" haqida

mavzu 5. sog‘liqni saqlash tizimining nazariy asoslari reja 1.“salomatlik” tushunchasining mohiyati va tarkibi 2. aholi salomatligini baholash tayanch so‘z va iboralar: jismoniy salomatlik, ruhiy salomatlik, ijtimoiy salomatlik, tibbiyot modeli, biotibbiyot modeli, bioijtimoiy model, bozor yoki xususiy tizim, davlat yoki beverij tizimi, ijtimoiy sug‘urta, tibbiy xizmat ko‘rsatish turlari,. 1.“salomatlik” tushunchasining mohiyati va tarkibi “salomatlik” va u qanday baholanishi to‘g‘risida turli tasav-vurlar mavjud. jumladan, tibbiyotning otasi sifatida e’tirof etilgan gippokrat “salomatlik – bu insonning sub’ektiv-ruhiy hissi bo‘lib, u to‘liq jismoniy va ruhiy kuchlarni his qilgan tarzda sub’ektiv shikoyatlarning yo‘qligidir”[footnoteref:1], deb hisoblagan. [1: степанов а.д. норма, болезнь ...

Bu fayl DOCX formatida 25 sahifadan iborat (142,7 KB). "sog‘liqni saqlash tizimining nazariy asoslari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: sog‘liqni saqlash tizimining na… DOCX 25 sahifa Bepul yuklash Telegram