suyak to'qimasi

DOCX 30 pages 6.1 MB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.1 MB

File type DOCX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

10-mavzu. suyak to'qimasi. mavzuning ahamiyati skelet to'qimalari tog’ay va suyak to'qimasi bilan ifodalanadi. ular inson tanasining qattiq skeletini hosil qiladi, bu skelet mushaklari uchun qo'llab-quvvatlash funktsiyasini va ichki azolar uchun bir qator himoya funktsiyasini bajaradi. suyak to'qimasi suyak matriksaning tuzilishiga qarab birlamchi (qo'pol tolali yoki fibroz) va ikkilamchi (plastinkali) deb tasniflanadi. "suyak to'qimasi" va "suyak" tushunchalarini ajratish kerak. har bir suyak, organ sifatida, qo'shni organlar va to'qimalar bilan shakl va aloqaning o'ziga xos xususiyatlariga ega. suyak, organ sifatida o'z ichiga nafaqat suyak to'qimasi, shuningdek tomirlar va asab elementlari bilan tolali biriktiruvchi to'qimani o'z ichiga oladi, ular suyak to'qimasining hayotiyligini ta'minlaydi. suyaklar, shuningdek, shakllanishning asosiy manbai bo'lgan suyak iligi va qon elementlari uchun idish sifatida xizmat qiladi. dars maqsadlari 1. nur mikroskopi asosida suyak to'qimasining tuzilishi va ishlashining xarakterli xususiyatlarini o'rganish. 2. gistopreparatlarning mikrosuratlari yordamida o'rganilayotgan ob'ektlarni ularning tarkibiy xususiyatlari asosida tanib oling. 3. suyak to'qimasining asosiy ultrastrukturaviy elementlarini aniqlash. 4. …

2 / 30

bunday kesimlarda suyak matriksi yashil rangga ega. kam kattalashtirishda (10.1-rasm) diafiz devorining tashqi tomoni keng bo'lib, u bo’rtiq silliq yuzaga va aksincha – egri bugriliklar hosil qiluvchi ichki tomoni bor. kesilgan butun uzunlikda, tashqi va ichki tomonlar orasida, oziqlantirish kanallarining bo'ylama qismlari mavjud (volkmans, teshuvchi yoki ko'ndalang kanallar) ular qon tomirlari va nervlarni o'z ichiga oladi. diafizning tashqi yuzasi tolali biriktiruvchi to'qimadan - tomirlar va nervlar bilan periostdan hosil bo’lgan (1). ko'rinadigan chegara bo'lmasa-da, topografik jihatdan tashqi tolali qatlam (1,1) va ichki qatlamni ajratish tavsiya etiladi - periostning osteogenik va plastinkali qatlam (1.2). kesimning asosini ixcham plastinkasimon suyak to'qimasi (2) hosil qiladi, unda uchta qatlam ajralib turadi: tashqi o’rab turuvchi plastinkalar qatlami (2.1), osteon qatlami (2.2) va ichki o’rab turuvchi plastinkalar qatlami (2.3). kesimning ichki qismi g’ovak plastinkasimon (trabekulyar) suyak to'qimasi bilan hosil bo’ladi (3). g’ovak suyak to'qimasidagi suyak plastinkalari tartibsiz joylashgan bo'lib, o’smalarni (trabekulalar)ni hosil qiladi. g’ovak suyak to'qimalarining …

3 / 30

atlarimizda ular ko’ndalang kesiladi. ular 4 dan 20 gacha konsentrik qatlamli suyak plastinkalarni o'z ichiga olishi mumkin. volkmann kanallari (4) haversian kanallarini bir-biri bilan va periost va endoston bilan bog'laydi. osteonlar orasida zich qadoqlangan oraliq - interstitsial suyak plastinkalari joylashgan (2.2.2). 4 2.2.2 registr 2.2.1 2.2.1 rasm 10.2. naysimon suyak diafizining ko'ndalang kesimi (kichik kattalashtirish) 1. periost 1.1. tashqi (fibroz) qatlam 1.2. ichki (osteogenli) qatlam 2. ixcham suyak to'qimasi 2.1. tashqi o’rab turuvchi plastinkalar qatlami 2.2. osteon qatlam 2.2.1. osteon 2.2.2. oraliq (interstitial) plastinkalar 2.3. ichki o’rab turuvchi plastinkalr qatlami 3. g’ovak suyak to'qimalarining trabekulari 4. oziqlantiruvchi kanal (volkmanov, teshuvchi, ko'ndalang) 5. endost (subosteum) 6. suyak iligi bo'shlig'i yuqori kattalashtirishda (10.3-rasm) tomirlar va nervlar bilan biriktiruvchi to'qimani o'z ichiga olgan haversian kanalini (gc) ko'rish mumkin. shuningdek, tanasi suyak plastinkalari (cp) orasida yotgan jigarrang o'rgimchakka o'xshash osteositlar (oc) ajralib turadi, ularnig ko'plab tarmoqlangan o’simtalari qo'shni plastinkalarning suyak matriksiga kiradi. osteosit tanasi …

4 / 30

bo'lgan suyakning (o'qlar bilan ko'rsatilgan) ko'plab oksifil bo'yalgan trabekulalari kesim orasida yashi ko’rinadi. rasm 10.4. to'g'ridan-to'g'ri osteogenez - kalamush embrioni jag'ining bir qismi (kam kattalashtirish) suyak trabekullarida yuqori kattalashtirish (10.5-rasm) oksifil hujayralararo matriksa (2.4) va unda bazofil yadrolari bilan (2.2) o'ralgan osteositlar mavjud. hujayralar atrofida yorug’ chet ko'rinadi. har bir suyak nuri (2) yoki birlamchi suyak to'qimasi osteoblastlarning bitta qatlami bilan o'ralgan (2.1). faol bo'lmagan osteoblastlar yassi shaklga ega va sitoplazma kam rivojlangan. faol sekretsiya qiluvchi osteoblastlar aniq qutblanishga ega: hujayraning yadrosi bilan tashqi qutbi va kuchli rivojlangan sitoplazma bilan qarama-qarshi sekretsiya qutbi. suyak plastinkasi periferiyasida faol sekretsiya qiluvchi osteoblastlar yaqinida rangsiz kalsifikatsiyalanmagan – suyak matriksa yoki osteoid (ajratish qiyin)farqlanadi. suyak matriksi (2.4) yorqin pushti rangga bo'yalgan. suyak ustunining periferiyasida ba'zi joylarda ulkan ko'p yadroli protoplazmatik tuzilmalar mavjud - binafsha sitoplazmali simplastlar - osteoklastlar (2.3). suyak trabekulalari bilan o'ralgan ko'pgina suyak hujayralari shakllanishi manbai bo'lib xizmat qiluvchi mezenkimal hujayralar bor …

5 / 30

im etadi. kam kattalashtirishda (10.6-rasm) embrion suyakchasida :markazda diafiz (1) va periferiyasida epifiz yahshi ko’rinadi (2). 1 2 2 rasm 10.6. naysimon suyakning tog’ay modelining umumiy bo'ylama kesimi (kichik kattalashtirish) diafiz yuzasida (10.7-rasm) suyak rivojlanishining ushbu bosqichiga xos bo'lgan qalin hujayralarga boy biriktiruvchi to'qima periost (1.1) ko'rinadi. periostning osteojenik qatlami tufayli suyak qalinligi o'sadi. diafiz qalinligida turli shakl va o'lchamlarga ega bo'lgan yangi shakllangan suyakning oksifil bo'yalgan trabekulalari joylashgan. suyak to'qimasining murtaklari orasida suyak iligi murtaklari (1,4) mavjud bo'lib, ular ixcham yadroli va kam rivojlangan sitoplazmali kichik hujayralarning zich to’plamlari bilan ifodalanadi. kichik qon tomirlarining kesimlari (1,5) eritrotsitlarning tomir bo’shliqlarida to'planishi bilan taniladi. periost ostida to'g'ridan-to'g'ri yotgan suyak to'qimasi suyak manjetkasi (1.2) deb ataladi. u to'g'ridan-to'g'ri osteogenez orqali hosil bo'ladi. vayron qilingan tog’ay ostida joylashgan chuqur suyak to'qimasi endokondral (1.3) deb ataladi. to'g'ridan-to'g'ri va bilvosita osteogenezda birlamchi suyak trabekulalarining tuzilishi o'xshash. osteogenezning erta bosqichida degeneratsiyalangan tog’ay to'qimalarining qoldiqlari oksifil matriks …

6 / 30

ratsiya zonasida (2.3.2) xondrotsitlar vezikulyar shaklga ega bo'lib, yakka-yakka joylashgan. kalsifikatsiya zonasida (2.3.3), tog’y matriksa minerallashadi, u vaskulizatsiyalanadi va suyak to'qimasiga almashadi. bu zonalar birgalikda epifiz (metaepifiz) o'sish plastinkasini (2.3) tashkil qiladi. epifiz o'sish plastinkasi tufayli suyak uzunligi o'sadi. 2.1 1.2 2.3.1 2.3.2 2.3.3 rasm 10.8. bilvosita osteogenezis - epifiz o'sish plastinkasi (kichik kattalashtirish) 1. diafiz 1.1. periost 1.2. suyak manjetkasi (perixondral suyak to'qimasi) 1.3. endoxondral suyak to'qimasi 1.4. suyak iligi rivojlanmoqda 1.5. qon tomiri 2. epifiz 2.1. perichondrium 2.2. o'zgarmagan gialin tog’ay 2.3. epifizal o'sish plastinkasi 2.3.1. xondrotsitlar ustunlari bilan hujayra proliferatsiya zonasi 2.3.2. uyali gipertrofiya zonasi 2.3.3. tog’ay kalsifikatsiya va almashuv zonasi vazifa: 1). albomda dars protokolini yaratish; 2). namunani eskizlashda tog’ay modeli kesimining umumiy konturini chizish · bir epifiz va diafizning yarmi: a) 10.6-rasmdan foydalanib, umumiy bo'limda rivojlanayotgan naysimon suyagning asosiy qismlarini aniqlang; b) fotosurat 10.7 yordamida bo'ylama kesimda rivojlanayotgan naysimon suyag diafizining tizimli elementlarini aniqlang va …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "suyak to'qimasi"

10-mavzu. suyak to'qimasi. mavzuning ahamiyati skelet to'qimalari tog’ay va suyak to'qimasi bilan ifodalanadi. ular inson tanasining qattiq skeletini hosil qiladi, bu skelet mushaklari uchun qo'llab-quvvatlash funktsiyasini va ichki azolar uchun bir qator himoya funktsiyasini bajaradi. suyak to'qimasi suyak matriksaning tuzilishiga qarab birlamchi (qo'pol tolali yoki fibroz) va ikkilamchi (plastinkali) deb tasniflanadi. "suyak to'qimasi" va "suyak" tushunchalarini ajratish kerak. har bir suyak, organ sifatida, qo'shni organlar va to'qimalar bilan shakl va aloqaning o'ziga xos xususiyatlariga ega. suyak, organ sifatida o'z ichiga nafaqat suyak to'qimasi, shuningdek tomirlar va asab elementlari bilan tolali biriktiruvchi to'qimani o'z ichiga oladi, ular suyak to'qimasining hayotiyligini ta'm...

This file contains 30 pages in DOCX format (6.1 MB). To download "suyak to'qimasi", click the Telegram button on the left.

Tags: suyak to'qimasi DOCX 30 pages Free download Telegram