mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagiijtimoiy-siyosiy jarayonlar

PPTX 45 pages 9.6 MB Free download

45 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.6 MB

File type PPTX

Pages 45

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 45

prezentatsiya powerpoint 4-mavzu. mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar reja reja xx asr 80-yillari o‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy hayotidagi inqirozli holat. “qayta qurish” siyosati va uning o‘zbekistonga ta’siri. markaz tomonidan “paxta ishi”, “o‘zbek ishi” kabi mash’um kampaniyalarning o‘tkazilishi. aholi turmush tarzining og‘irlashuvi. orol fojiasi. farg‘ona voqealari. 1989 yil o‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy hayotidagi o‘zgarishlar. mustaqillik deklaratsiyasi va uning tarixiy ahamiyati. 1989-1991 yillarda amalga oshirilgan o‘zgarishlar va ularning mohiyati. 1991-yil avgust voqealari. gkchp (gosudárstvenniy komitét po chrezvicháynomu polojéniyu-favqulodda holatlar bo‘yicha davlat qo‘mitasi). sovet davlatining tanazzulga yuz tutishi. vladimir ilich lenin (1870-1924) 1922-1924-yillar iosif vissarionovich stalin (1878-1953) 1924-1953-yillar georgiy maksimilianovich malenkov (1901-1988) 1953-yil mart-sentabr oylari nikita sergeevich xrushchev (1894-1971) 1953-1964-yillar leonid ilich brejnev (1906-1982) 1964-1982-yillar yuriy vladimirovich andropov (1914-1984) 1982-1984-yillar konstantin ustinovich chernenko (1911-1985) 1984-1985-yillar mixail sergeevich gorbachyov (1931-2022) 1985-1991-yillar xx asr 80-yillari o‘rtalarida respublika ijtimoiy siyosiy, iqtisodiy va ma‘naviy hayotidagi inqirozli holatlar 1980-yillarning boshlarida sovet siyosiy tizimi, xo‘jalik yuritish usuli …

2 / 45

rini ishlab chiqarishga jalb etish asosida jamiyatda tub iqtisodiy taraqqiyotni jadallashtirish va uning asnosida inson omilini faollashtirish edi 3 qayta qurishning dastlabki davrlarida asosiy e’tibor iqtisodiyotni rivojlantirishga qaratildi 4 1986-yildan mamlakat iqtisodiy ahvoli yomonlashdi, 1987-yil yanvaridan ishlab chiqarish sur'atlari keskin pasaydi. 1 - bosqich amalga oshmadi. qayta qurishning 2-bosqichi (1987-1990-yillar) 1 jamiyating barcha jabhalarini kompleks tarzda isloh qilishga harakatlar bo’ldi. asosiy maqsad sovet jamiyatini to'liq demokratlashtirish deb aytildi 2 80-yillar 2-yarmida iqtisodiy inqiroz boshlandi. markaz o'z ta'sirini kuchaytirish maqsadida o'zbekistonda "o'zbek ishi", "paxta ishi" kabi uydirmalarni o'ylab topdi 3 qayta qurish siyosati ham sssr davlatini muqarrar inqirozdan qutqarib qola olmadi. davlatda inqiroz boshlandi. ittifoqdosh respublikalarda milliy o'zlikni anglash va mustaqillik sari dadil qadamlar qo'yildi. mamlakat siyosiy hayotida 1982 – 1985-yillarda ko‘plab o‘zgarishlar yuz berdi. siyosiy rahbariyatdagi bunday o‘zgarishlar o‘zbekistonni ham chetlab o‘tmadi. 24.02.2025 11 sovet nomenklaturasining ustunlaridan biri - urush faxriysi, harbiy nishonlar kavaleri sharof rashidovni qulatishga sabab bo‘lgan "o‘zbek …

3 / 45

rqand davlat universitetining filologiya fakultetini tugatgan (1941). samarqand viloyati gazetasida masʼul kotib, muharrir oʻrinbosari va muharrir (1937-1941,1943). ikkinchi jahon urushi qatnashchisi (1941-yil noyabr-1942). oʻzbekiston kp samarqand viloyat komiteti kotibi (1944-1947), “qizil oʻzbekiston“ gazeta muharriri (1947-1949), oʻzbekiston yozuvchilar uyushmasi boshqaruvi raisi (1949-50). oʻzbekiston oliy soveti prezidiumi raisi (1950-1959). oʻzbekiston kp mk 1-kotibi (1959-1983). kpss mk siyosiy byurosi (prezidiumi) aʼzoligiga nomzod (1961-1983). 2 marta mehnat qahramoni (1974, 1977). sharof rashidov davrida “qoʻshib yozishlar” 500 mingdan 1 mln. tonnagachani tashkil qilgan. v.boldin (m. gorbachyov yordamchisi va kpss mk boʻlim boshligʻi) - rashidov haqida. “hokimiyat tepasiga andropov kelishi bilan, gorbachyov shu zahoti oʻziga erk berib yubordi. oʻzining muvaffaqiyatlarini koʻz-koʻz qilishni boshladi. eslayman, rashidov paxta topshirishni oshirishi uchun, gorbachyov qanday qilib oʻzbekiston rahbarining qoʻllarini qayiltirganini. rashidov tushuntirishga, koʻndirishga harakat qilardi: “bizda yomgʻir bilan qor yogʻdi, hammasi muzlab qolgan. agar shu ahvolda ham terib oladigan boʻlsak, buni quritishimiz uchun yarim yil ketadi“. gorbachyov esa: “baribir koʻproq …

4 / 45

ligi masalalarini boshqaruvchi kotibi bo‘lib ishlayotgan, keyin «qayta qurish» rahnamosi bo‘lgan m.s.gorbachevga oshirilgan paxta tayyorlash rejasini amalda bajarib bo‘lmaydi, dalalarda hosil tugagan, deb tushuntirmoqchi bo‘lganda, gorbachev g‘azabga to‘lib: «o‘zbekistonda qancha aholi yashaydi?» - deb so‘ragan. - «17 million». - «agar rejani bajarish uchun kerak bo‘lsa, demak butun 17 million aholini paxta terimiga chiqarish kerak», degan. esin v.p. ispoved uznika perestroyki//pozitsiya. 1992. № 2. s. 23. 12-oʻzbekiston ssr kompartiyasi markaziy komitetining birinchi kotibi “paxta ishi” g‘oyasi sssr bosh kotibi yuriy andropovdan chiqqan, u o‘z dunyoqarashi bo‘yicha g‘arbga yaqin va bozor munosabatlari pozisiyasiga ega bo‘lgan. “paxta ishi”ning tashabbuskorlari yuriy andropov, levon melkumov, gdlyan va ivanovlar hisoblanadi. levon nikolayevich melkumov (1924-2006) o‘zbekiston ssr kgb raisi (1978-yil 2-mart- 1983-yil 24-avgust) telman xorenovich gdlyan (1940-yil) nikolay veniaminovich ivanov (1952-yil) o‘zbek ishi dastlab buxoro viloyat obxss (sotsialistik mulkni o‘g‘irlashga qarshi kurash bo‘limi) boshlig‘i a.muzaffarov va savdo xodimi sh.qudratovga jinoyat ishi ochilishi bilan boshlangan edi. a.muzaffarov va …

5 / 45

setrov, markazqo‘mning birinchi kotibi inomjon usmonxo‘jayev, markazqo‘m kotibi erejeb aytmurotov, markazqo‘m ishlar boshqarmasi boshlig‘i tursun umarov, qoraqalpog‘iston partiya qo‘mitasining birinchi kotibi qallibek kamolov, toshkent viloyati obkomining birinchi kotibi mirzamahmud musaxonov, samarqand viloyati obkomining birinchi kotibi nazir rajabov, ichki ishlar vazirining o‘rinbosarlari qahramon toshtemirov, petr begelman, yoqub muhammadjonov va boshqalar hibsga olinganlar va yillar davomida tergov qilish uchun qamoqda saqlanganlar. 1989-yil 27-dekabrda inomjon usmonxo‘jaev "paxta ishi" bo'yicha 12 yillik qamoq jazosiga hukm qilindi. 1990-yilda chiqarilgan. faqat o‘zbekiston respublikasi prezidenti sh.mirziyoyevning tashabbusi bilan 2016-yil 18-noyabrda o‘zbekiston oliy sudi uni to‘liq oqladi. 1983 – 1988-yillarda inomjon usmonxo‘jayev, 1988-1989- yillarda rafiq nishonov o‘zbekistonga rahbarlik qildi 24.02.2025 17 1983-yil oktyabrda o‘zbekiston kompartiyasi markaziy komiteti birinchi sekretari sharof rashidov vafot etdi. u respublikani qariyb chorak asr davomida boshqargan edi. rafiq nishonov sssr bosh prokurori huzurida alohida muhim ishlar bo‘yicha maxsus tergovchilar guruhi “paxta ishi” sud majlisi tuzilib, ularning dastlabkisi 1983-yil boshlarida o‘zbekistonga yuborilgan edi. 24.02.2025 18 …

6 / 45

etib, tutash hududlarga chang, qum-tuzli aerozollarini tarqatish manbaiga aylandi. bu yerda har yili atmosfera havosiga 80 dan 100 mln. tonnagacha chang ko‘tariladi. shu bilan bir vaqtda, amudaryo va sirdaryoning deltalarida yerlarning tanazzulga uchrashi va cho‘llashish sur’atlari o‘sib bormoqda. 2030-yilgacha orolbo‘yi mintaqasidagi o‘rmonzorlarni 2,3 million gektarga yetkazish; orol dengizining qurigan tubida qo‘shimcha 600 ming gektar yashil maydonlarni barpo etib, ularning umumiy hajmini 2,6 million gektarga yoki hududning 80 foiziga yetkazish rejalashtirilgan. 1985 – 1990-yillarda o‘zbekistonda “paxta ishi” degan uydirma bo‘yicha jami 40 000 kishi tergov qilindi, ularning aksariyati tergov izolyatorlarida prokuror sanksiyasisiz o‘tirdi, 5000 nafar kishi esa soxta ayblar bilan jinoiy javobgarlikka tortildi. 24.02.2025 22 “har qanday kishiga qarshi, hatto “xudo”ga qarshi ham guvohlik olish gdlyan va uning guruhi uchun hech gap emas edi. ularni xalq sud qiladi, tarix sud qiladi. hozircha ular hokimiyat tepasida turgan ekan – bu bizning fojiamizdir, lekin xalqni uzoq vaqt aldab yurish hali hech kimning qo‘lidan …

7 / 45

kartashyan odamlarni chidab bo‘lmas darajada og‘ir usullar bilan so‘roq qilardi. u birvarakayiga 10-20 kishini chaqirtirar va faqat ulardan bir nafarini kabinetga taklif qilardi. qolganlar esa dhk boshqarmasining mutlaqo soya joyi bo‘lmagan hovlisida o‘z navbatlari kelishini kutib o‘tirishga majbur bo‘lardilar…” – degan tergovchi. ular tergov davomida o‘zlari istagan ma’lumotni olish uchun guvohlar choyiga ruhiy ta’sir ko‘rsatadigan moddalar ham qo‘shib berishgan, oila a’zolarining barini qamatish bilan tahdid qilishgan, so‘kishgan, yuzga tupurishgan, hali aybdorligi isbotlanmaganlarni o‘ta og‘ir jinoyatchilar bilan bir kamerada qo‘yishgan. qibray tumani ichki ishlar bo‘limi boshlig‘i a.hojimurodov tergov jarayonlari dahshatini shunday ta’riflagan: “sen iibning sobiq boshlig‘i jamolovga pora bergansan, hozir shu aybingni bo‘yningga olasan, deb talab qildilar. meni so‘roq davomida bo‘g‘ib qiynadilar. ular birgina meni emas, butun boshli xalqimizni haqorat qildilar. nuqul, “o‘zbeklarning hammasi – qo‘y, bosmachi, fashist” deb so‘kinishardi…. men bu azoblarga chidolmay yolg‘on ma’lumot berishga majbur bo‘ldim”. paxta ishining o‘zbeklar ishiga aylantirilishi va mohiyati. 24.02.2025 25 markaziy matbuotda e’lon …

8 / 45

siyosiy hayotida 1984-yil 23-iyunda bo‘lgan o‘zbekiston kompartiyasi markaziy komitetining xvi plenumi mash’um rol o‘ynadi. 24.02.2025 28 aynan ushbu plenum qarorlari bilan markaz tomonidan o‘zbekistonda “paxta ishi” deb atalgan siyosiy qatag‘onlar boshlandi. 24.02.2025 29 1985-yil 11-martda mixail gorbachyov kpss mk bosh sekretari, 2-iyulda andrey gromiko sssr oliy soveti prezidiumi raisi lavozimlariga saylandi. 1985-yildan mamlakatda qayta qurish siyosati boshlandi. 24.02.2025 30 o‘zbekiston iqtisodiyoti katta xomashyo va tabiiy boyliklar zaxirasiga ega bo‘lishiga qaramasdan sssrning markaziy hududlaridan ancha ortda qola boshlagan. 24.02.2025 31 1 iqtisodiyotga rahbarlik qilishning ma’muriy-buyruqbozlik usullariga zo’r berilib, ishlab chiqaruvchi kuchlarni rivojlantirishga yaroqsiz yondoshuvlarning tobora kuchayib borishi; 2 respublika sobiq markazdagi sanoat vazirliklari va idoralarining mo’may xom asgyo manbai sifatida qarab kelinishi; 3 o’lkaning mahalliy, ijtimoiy-iqtisodiy xususiyatlariga ba’zan yetarlicha, ba’zan mutlaqo baho berilmagani, ba’zan esa bu xususiyatlarning pisand ham qilinmagani; 4 iqtisodiy va ijtimoiy sohani kompleks, jadal rivojlantirishning, umumittifoq mehnat taqsimotida o’zbekistonning mavqei va o’rnini o’zgartirishning muqobil yo’llari e’tiborga olinmagani. o’zbekistonda …

9 / 45

arning qo’liga o’tadi. ular respublikadagi ijtimoiy – siyosiy vaziyatni yanada keskinlashtirib yuboradi. o’zbekistonda “o’zbeklar ishi” deb nomlangan qatag’onning boshlanishi 33 1989-yil o'rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy hayotidagi o'zgarishlar. milliy manfaatlar ustuvorligining o'sib borishi. 80 yillar o’rtalaridan vaziyat o’zgardi. a.qodiriy, cho’pon, fitrat, usmon nosir, m.sayxzodalarning millarchilik, panislomizm va panturkizmda ayblanib, qatag’on qilinganliklari ochib tashlandi 30-40-yillar va 50-yillar boshlarida siyosiy qatag’on qilinib qatl etilgan va qamoqlarga tashlangan xalqimizning asl farzandlari oqlandi. «chig’atoy gurungi», «milliy ittihod», «milliy istiqlol», «botir gapchilar» singari «aksilinqilobiy guruhlar» vakillari oqlandi 1937-1939-yillarda qamoqqa olinib otib tashlangan 6920 ta ziyolining qatag’n qismati o’rganildi akademik erkin yusupovning (1928-2003) publisistik maqolalarida markaz o’yinlari ochib berildi 34 o'zbekistonda 1989 yilning ikkinchi yarmidan boshlangan o'zgarishlar gdlyan guruhiga nisbatan munosabatlarni ham keskin o'zgartirib yubordi. "paxta ishi" bilan bog'liq bo'lgan qonunbuzarliklarni fosh etish, begunoh kishilarni oqlashda o'zbekistonning yangi rahbari islom karimov boshchiligida keng ko'lamli ishlar boshlandi. bu ishlar markazdan hech qanday ruxsat so'ramasdan mustaqil tarzda olib borildi. shunday …

10 / 45

vatandoshlarimiz ozodlikka chiqdi. 35 39 o’zbekistonda prezidentlik boshqaruvining shakllanishi 1990-yil 23-martda o’zbekiston ssr prezidenti lavozimini ta’sis etish, o’zbekiston ssr konstitutsiyasiga o’zgartirishlar kiritish to’g’risida qonun qabul qilindi. 1990-yil 24-martda 12-chaqiriq o’zbekiston ssr oliy sovetining 1-sessiyasi respublika kompartiyasi 1- kotibi bo’lgan i.a.karimovni o’zbekiston ssrning 1-prezidenti etib sayladi. mustaqillik sari qo'yilgan eng muhim siyosiy, huquqiy qadamlardan biri –bu 1990-yil 20-iyundagi o'zbekiston ssr oliy sovetining ikkinchi sessiyasida qabul qilingan mustaqillik deklarasiyasining qabul qilinishi bo'ldi. deklarasiyada shunday deyiladi: o'zbekiston sovet sosialistik respublikasi oliy soveti: – o'zbek xalqining davlat qurilishidagi tarixiy tajribasi va tarkib topgan boy an'analari, – har bir millatning o'z taqdirini o'zi belgilash huquqini ta'minlashdan iborat oliy maqsad haqi, – har bir kishining farovon hayot kechirishini ta'minlashni oliy maqsad deb bilgan holda, – o'zbekiston xalqlarining kelajagi uchun tarixiy mas'uliyatni chuqur his etgan holda, – xalqaro huquq qoidalariga, umumbashariy qadriyatlarga va demokratiya printsiplariga asoslanib,o'zbekiston sovet sosialistik respublikasining davlat mustaqilligini e'lon qiladi". 40 1991-yil avgust voqealari. …

Want to read more?

Download all 45 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagiijtimoiy-siyosiy jarayonlar"

prezentatsiya powerpoint 4-mavzu. mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagi ijtimoiy-siyosiy jarayonlar reja reja xx asr 80-yillari o‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy hayotidagi inqirozli holat. “qayta qurish” siyosati va uning o‘zbekistonga ta’siri. markaz tomonidan “paxta ishi”, “o‘zbek ishi” kabi mash’um kampaniyalarning o‘tkazilishi. aholi turmush tarzining og‘irlashuvi. orol fojiasi. farg‘ona voqealari. 1989 yil o‘rtalarida respublika ijtimoiy-siyosiy hayotidagi o‘zgarishlar. mustaqillik deklaratsiyasi va uning tarixiy ahamiyati. 1989-1991 yillarda amalga oshirilgan o‘zgarishlar va ularning mohiyati. 1991-yil avgust voqealari. gkchp (gosudárstvenniy komitét po chrezvicháynomu polojéniyu-favqulodda holatlar bo‘yicha davlat qo‘mitasi). sovet davlat...

This file contains 45 pages in PPTX format (9.6 MB). To download "mustaqillikka erishish arafasida o‘zbekistondagiijtimoiy-siyosiy jarayonlar", click the Telegram button on the left.

Tags: mustaqillikka erishish arafasid… PPTX 45 pages Free download Telegram