tishqattiq to'qima kasalliklari

PPTX 116 pages 901.2 KB Free download

116 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 901.2 KB

File type PPTX

Pages 116

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 116

bolalarda uchraydigan nokarioz kasalliklari,tasniflash,tashxislash,da’volash usullari bolalarda uchraydigan nokarioz kasalliklari,tasniflash,tashxislash,da’volash usullari tish qattiq to’qimasining nokarioz kasalliklari son jihatdan uncha ko’p bo’lmagan,lekin klinik kechishi va kelib chiqishi bo’yicha har xil kasalliklarni tashkil qiladi.bu guruhdagi ko’pchilik kasalliklar to’liq o’rganilmagani sababli kasallikning profilaktikasi va davolanishida bir qator muommolarni keltirib chiqaradi,lekin oxirgi yillarda nokarioz kasalliklarning etilogiyasi va patogenezini o’rganishda bir qator yutuqlarga erishildi. kelib chiqish vaqtiga ko’ra tish qattiq to’qimasining nokarioz kasalliklari ikki guruhga bo’linadi: 1.tish qattiq to’qimasining rivojlanishi paytida kelib chiquvchi kasalliklar.bularga gipoplaziya,giperplaziya,fyuroz va tish qattiq to’qimasining naslga bog’liq shikastlanish kasalliklari(kapdepon displaziyasi,yetilmagan amilogenez va dentinogenez, mramor kasalligi) 2.tish yorib chiqqandan keyin kelib chiqadigan tish qattiq to’qimasining kasalliklari.bularga patologik yedirilish,ponasimon nuqson,nekroz,tish qattiq to’qimasining eroziyasi,travmasi,tishlarning giperesteziyasi(tishlarning yuqori sezuvchanligi) gipoplaziya-bu tish yoki uni qattiq to’qimasini rivojlanmay qolishi bilan kechuvchi kasallik.gipoplaziyaning eng og’ir ko’rinishi bu aplaziya, ya’ni tishning bir qismini yoki emalini butunlay yo’q bo’lishi. gipoplaziyaning kelib chiqishi bola organizmidagi moddalar almashinuvining og’ir buzilishi bilan bog’liq bo’lib, uning …

2 / 116

lishini tishning shakllanish davrida bo’lishidir. ko’pchilik olimlarning fikricha gipoplaziya bolalik davrida raxit,ogir infeksion kasalliklar,oshqozon-ichak traktining buzilishi(dispepsiya),endokrin bezlarining yaxshi ishlamasligi(ayniqsa qalqonsimon bez oldi bezi) kabilar natijasida kelib chiqadi.gipoplaziya ameloblastlar funksiyasining buzilishi,og’ir holatlarda odontoblastlar funksiyasini buzilishi natijasida kelib chiqadi. gipoplaziya sut va doimiy tishlarda birdek kuzatiladi.asosan sut tishlarda kamroq uchraydi.bu ko’pincha tishlarning shakllanish vaqti bilan bog’liq bo’ladi.homila ichi davrida shakllanadigan sut tishlarining gipoplaziyasi homilador ayol organizmidagi buzilishlar bilan bog’liq,doimiy tishlarning gipoplaziyasi(qaysiki doimiy tishlar bola tug’ilgandan keyin 5-6 oyligida shakllanishi boshlanadi) bola organizmidagi og’ir buzilishlar bilan bog’liq. tish toj qismining qayerida va zararlangan tishning qaysi guruhga mansubligini hisobga olib, bolaning qaysi yoshda kasallikni boshdan kechirganligini bilsa bo’ladi.bola tug’ilgandan so’ng ilk oylarida kasalliklari natijasida markaziy kurak tishlarining kesuv qirralari va oltinchi tishlarning do’mboqlarida gipoplaziya rivojlanadi,chunki ularning shakllanishi bola tug’ilgandan so’ng 5-6 oyligida boshlanadi.8-9 oyligida yon kurak tishlari va qoziq tishlari rivojlanadi.bu paytda kasallanishda gipoplaziya yon kurak tishlar va qoziq tishlarning kesuv qirralarida,markaziy kurak va …

3 / 116

onli o’zgarishlarda faqat bo’rsimon dog’lar kuzatilib, kasalliklarning og’ir o’tishi natijasida esa emalning rivojlanmasligi yoki uning to’liq bo’lmasligi(emal aplaziyasi) kuzatilishi mumkin. sistemali shikastlanishlardan tashqari yakka shikastlanishlar(bir-ikkita tishlarda) ham kuzatilishi mumkin.bu mahalliy gipoplaziya deyiladi.bu holat moddalar almashinuvining buzilishining lokalizatsiyalangan doimiy tishlar murtaklariga yaqin qismidagi sut tishlarning ildizlaridagi yallig’lanish jarayonlari natijasida kelib chiqadi.mahalliy gipoplaziya kichik oziq tishlarida uchraydi,chunki ularning murtaklari sut molyarlarning ildizlari orasida joylashgan bo’ladi.shundan kelib chiqib gipoplaziyani mahalliy va sistemali turlari bor. sistemali gipoplaziya.klinik kechishiga ko’ra gipoplaziyani 3 ta formasi farq qiladi: 1.emal rangini o’zgarishi 2.emalning rivojlanmasligi 3.emalning yo’qligi emal rangining o’zgarishi bir xil guruh tishlardagi har xil shakldagi simmetrik joylashgan oq dog’ ko’rinishida namoyon bo’ladi.bo’rsimon dog’lar tishlarning vestibulyar yuzasida uchraydi.dog’larning xarakterli xususiyati shundaki, emalning tashqi qavati silliq, yaltiroq bo’lib,bo’yoqlar bilan bo’yalmaydi.hayot davomida dog’lar o’zining rangini,shaklini,o’lchamini o’zgartirmaydi. emal gipoplaziyasining og’ir formasi emalning rivojlanmasligi bilan kechadi(to’lqinsimon,nuqtali,egatchali emal kabi) to’lqinsimon emal oddiy ko’rikda aniqlanmasligi mumkin,ammo yuzasi quritilganda va yaxshilab qaralganda kichik valiklar uchraydi, …

4 / 116

’ladi.ba’zan bu chuqur katta hajmni egallaydi,tish toj qismi o’lchami ancha kichiklashgan bo’ladi.bu egatlar bir nechta va ular orasida o’zgarmagan emal joylashgan bo’ladi.bu emal gipoplaziyasini egatsimon gipoplaziya deyiladi. ba’zan koronkani butun yuzasida egatlar joylashgan bo’lishi mumkin.ba’zilar bu formasini narvonli gipoplaziya ham deb atashadi.gipoplaziyaning og’ir ko’rinishlarida( egatli va narvonli emal butunligi buzilmagan bo’ladi) nuqtali ko’rinishdagi gipoplaziya juda ham kam uchraydigan gipoplaziyaning shakli bu emalning umuman bo’lmasligi.bu turida shikoyat turli xil ta’sirlar natijasida kelib chiqadigan ogriqli sezgi bo’lishi mumkin, ta’sir to’xtatilsa og’riq ham o’tib ketadi.klinik jihatidan bu tish tojining bir qismida emalning butunlay bo’lmasligi,ko’proq tubida chashkasimon chuqurcha yoki egatcha bilan namoyon bo’ladi. gistologik jihatdan hamma turlarida emal qalinligini yupqalashishi kuzatilib,przima oralig’i maydonining kattalashishi, retsius chizig’ining kengayishi,prizmalar chegarasining aniqligini yo’qolishi kuzatiladi.nuqtali shaklida xattoki dentinda ham o’zgarishlar kuzatilib,interglobulyar maydon sohalarining kattalashishi,ikkilamchi dentinning aktiv hosil bo’lishi,pulpada hujayra elementlari sonining kamayishi kuzatiladi.emal elektron-mikroskopik tekshirilganda prizmalar kengligini buzilishi,gidrooksapatit kristalarining orientatsiyasini o’zgarishi kuzatiladi. dentinda ham o’zgarish kechganda tish shaklini …

5 / 116

o’yiqsiz bo’ladi.oldinlari getchinson va furnye tishlari tug’ma sifilisga xos deb hisoblangan.bu belgilar tug’ma sifilis triadasiga: parenximatoz keratit,tug’ma karlik,getchison tishlari kiradi.keyinchalik tekshirishlar natijasida tishning bu anomaliyasi boshqa holatlardayam uchrashi aniqlandi. pfluger tishi- bunda birinchi molyarlarning bo’yin qismi chaynov qismiga qaraganda qalinroq,domboqlari rivojlanmagan,tishga konusimon shakl beradi. differensial diagnostika.gipoplaziyani boshlang’ich va yuza karieslardan dif.diagnostika qilish kerak bo’ladi.kariesda oq dog’ yakka tishning bo’yin qismida, gipoplaziyada esa oq dog’lar ko’plab bo’lib,tish tojining istalgan yuzasida joylashgan bo’ladi.gipoplaziyada dog’lar 2% li metilen ko’ki bilan bo’yalmaydi. yuza kariesdan gipoplaziya emal yuzasining tekisligi bilan farq qiladi, yuza kariesda emal butunligi buzilgan, zondlaganda g’adir-budir bo’ladi. davolanishi.klinik shaklidan kelib chiqib da’vo o’tkaziladi.yakka oq dog’ ko’rinishida da’volamasa ham bo’ladi.dog’lar kuarak tishlarning vestibulayar yuzasida joylashib, kulganda, gapirganda ko’rinib tursa ularni charxlab,plombalash maqsadga muofiq.kompozit plomba xomashyolari bilan yaxshi natijalarga erishiladi.emaldagi o’zgarishlar kompozit plomba ashyolari bilan yopiladi.o’zgarishlar chuqur bo’lganda ortopedik da’volashga ko’rsatma bo’ladi. profilaktikasi.yaqqol namoyon bo’luvchi sistemali kasalliklarning rivojlanishini oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlar ko’rilishi kerak.yana …

6 / 116

tetrasiklin buyurilganda sut kurak tishlarning rangi o’zgarishi kuzatiladi.bu tetrasiklin plasenta orqali o’tishidan darak beradi.bolaga 6 oyligidan 12 yoshgacha bo’lgan oraliqda tetrasiklin berilishi doimiy tishlarning rangini o’zgarishiga olib keladi. mahalliy gipoplaziya.bu premolyarlarning murtagini yallig’lanish jarayoniga tortilishi natijasida kechadi.yallig’lanish o’chog’idagi intoksikatsiyaning tarqalishi natijasida doimiy tishlarning murtagi ham zararlanadi.mahaliy gipoplaziya bo’rsimon dog’lar ko’rinishida, ko’proq nuqtalichuqurchalar ko’rinishida bo’ladi.buni sut molyarlarni kariesini o’z vaqtida davolab,uni periodontitga yoki periodont yallig’lanishigacha yetib bormaslikka e’tibor qaratib oldini olish mumkin. flyuoroz.ftor bilan intoksikatsiyalanish natijasida kechuvchi kasallik bo’lib,ftorning suvdagu miqdori haddan tashqari oshib ketishi natijasida kelib chiqadi.ba’zi olimlarning fikriga ko’ra flyuoroz bu spetsifik gipoplaziya bo’lib, suvdagi ftorning miqdori ko’pligidan kelib chiqadi.flyuoroz bu endemik kasallik bo’lib,o’zbekistonning asosan fargona vodiysida uchrab turadi.ftor ko’p miqdorda mineral buloqli suvlarda ko’p uchraydi.katta odam o’rtacha ovqat bilan birga 0,5-1,1 mg suv bilan birga 2,2-2,5 mg ftor qabul qiladi.ovqatdagi ftor suvdagiga qaraganda yomonroq so’riladi,suvda ftor qanchalik ko;p uchrasa flyuoroz ko’proq,karies kamroq ucharaydi.flyuoroz birinchi navbatda yuqori jag’ning kurak …

7 / 116

amoyon bo’lmaydi.ba’zilarda esa umuman uchramsligi mumkin.bu degani hammaning organizmi ftorning ortiqcha qabul qilinishiga har xil reaksiya bildiradi.ftor fermentativ zaxar bo’lib,uzoq vaqt qabul qilganda fosfatazaning aktivligini pasaytirib,emalning minerallashishini buzadi. klinik shakli.flyuoroz bilan bolalarning doimiy tishlari ko’proq og’riydi( endemik o’choqda tug’ilgandan beri yashaydigan yoki 3-4 yoshgacha bo’lgan paytida ko’chib borgan).ftorning miqdori ozgina oshib ketsa faqat kurak tishlari, ko’proq oshganda esa qolgan tishlar ham zararlanadi.normada ftorning miqdori 1mg/l ni tashkil etishi kerak.agar suvda 1-1.5mg/l miqdorda bo’lsa 30% aholida, 1,5-2mg/l bo’lganda esa 40% aholida, 2-3mg/l bo’lganda esa 80-90% aholida uchraydi.kattalarda uzoq vaqt davomida ftor ko’p bo’lgan suvni iste’mol qilinishi shakllangan tish emalida hech qanday o’zgarishlarga olib kelmaydi.agar ftorning miqdori 6mg/l bo’lsa, unda shakllangan tish emalida ham o’zgarish ketishi mumkin. issiq iqlimli mamlakatlarda suvdagi ftorning miqdori 0,5-0,7mg/l bo’lganda ham flyuoroz kelib chiqishi mumkin.bu organizmga suvning ko’p miqdorda va tez-tez kirishi bilan bog’liq. kechishiga ko’ra: shtrixsimon,dog’simon,bo’rsimon-krapchatiy,eroziv,destruktiv shakllari farqlanadi.birinchi 3 shakli tish to’qimasini yo’qotilmasligi,eroziv va destruktiv tish …

8 / 116

n dog’ och jigarrang tusga kiradi. bo’rsimon-krapchatiy shaklida emalning hamma yuzasi matoviy ottenokga ega bo’ladi,bu shaklda yaxshi ifodalangan pigmentli dog’lar ko’p bo’ladi.ba’zan emal sariq rangdagi ko’plab dog’lar,nuqtalarga ega.ba’zi holatlarda nuqta o’rniga yo’qotilgan emalli shikastlanishlar uchraydi(diametri 1.0-1.5 mm,chuqurligi 0.1-0.2 mm).bu shaklida emalning yemirilishi tezroq kechadi,to’q jigarrang pigmentlashgan dentin ochilib qoladi. eroziv formasida pigmentlashgan emal fonida tishning ko’p qismida emalning umuman bo’lmasligi eroziya shaklida kuzatiladi.eroziv shaklida emal va dentinning to’liq yemirilishi kuzatiladi. destruktiv formasida tish tojining eroziyali yedirilishi va yemirilishi natijasida shaklini buzilishi kuzatiladi.destruktiv shakli suvdagi ftorning miqdori 5mg/l dan ortiq bo’lganda kuzatiladi.bu shaklida mo’rt, sinuvchan bo’lib qoladi.tish yuzasining ochilishi ikkilamchi dentin hosil bo’lishi hisobiga sodir bo’lmaydi. patologik anatomiyasi. klinik kechishiga qarab har xil bo’ladi.chiziqli va dog’li bosqichlarida yuza qavatlarida har xil shakldagi va o’lchamdagi o’zgarishlar kuzatiladi.gunter-shreder chiziqlari yaqqol namoyon bo’ladi.retsius liniyalari ham yaxshi ko’rinadi.emal yuzasida chiqqan tepaliklar va chuqurchalar ko’rinadi.dentin-emal bog’lanish tishsimon shaklda,prizmalar aro bo’shliqning kattalashishi,emal przimalarining qisman rezorbsiyasi,gipo va gipermineralizatsiya …

9 / 116

dan so’ng namoyon bo’ladi. davolash.flyuorozda o’zgarishlar emal rangining o’zgarishi bilan kechgani uchun rem.terapiya bilan oqartirish amaliyotini qo’llash maqsadga muvofiqdir.oqartirish neorganik kislotalar bilan amalga oshiriladi.bunda tish so’lakdan izolatsiyalanadi, va 20-30% li sulfat yoki ortafosfat kislota bilan 2-3 min davomida ishlov beriladi(oqargungacha).keyin suv bilan yuvilib,quritiladi.qurigan tish yuzasiga 10% li kaltsiy glyukonat eritmasi 15-20 minut davomida aplikatsiya qilinadi.keyingi qatnov 1-2sutkadan keyin amalga oshiriladi.kurs 10-15 proseduradan iborat.kurs davomida kaltsiy glyukonat,kaltsiy gliserofosfat tabletkalarini qabul qilish kerak.effekti 6-8 oyda bilinadi.qayta davolash kursini pigmentli dog’lar paydo bo’lgandan keyin amalga oshiriladi.eroziv va destruktiv formalarida bu davolash shakli unchalik kor qimidi.bunda tish tojining rangi va shakli kompozit plomba ashyosi bilan qayta tiklanadi,shu bilan birga ortopedik davolash ishlari ham o’tkaziladi. profilaktikasi.ftorning ichimlik suvidagi miqdori nazorati bilan bog’liq,bunda tabiiy suv manbalarini almashtirish yoki ortiqcha ftordan ichimlik suvini tozalash yo’li bilan amalga oshirish mumkin.bular kollektiv profilaktikaga kiradi.bundan tashqari individual profilaktika choralari ham bor.bunda bola tug’ilgandan so’ng uni sun’iy ovqatlantirishdan saqlash va har …

10 / 116

manbalariga almashtirish tishlarning flyuorozga uchrashini ancha kamaytiradi. giperplaziya.emalning haddan tashqari ko’p hosil bo’lishi, 1,5% aholida uchraydi.emal tomchilari tishning bo’yin qismida joylashgan bo’lib,milkning shilliq qavati bilan berkitilgan bo’ladi.o’lchami 4dan 5mmgacha bo’ladi.markazda kesma o’tkazilganda dentin aniqlanadi,ba’zan faqat emaldan tashkil topgan bo’lishi mumkin. irsiyat bilan bog’liq bo’lgan tish qattiq to’qimasining kasalliklari.tugallanmagan amelogenez,stenton-kapdepon sindromi,tugallanmagan dentinogenez,mramor kasalligi kiradi. tugallanmagan amelogenez(amelogenesis imperfecta)-emalning rivojlanishini buzilishi bilan kechuvchi kasallik.chuprinina bo’yicha 4 ta klinik shaklga ega: 1-formasida uncha katta bo’lmagan son va sifatiy o’zgarishlar kuzatiladi.tishlar normal shakl va o’lchamda, emal silliq,yaltiroq,lekin sariq yoki jigarrang.mikroskopik dentin-emal chegarasida notekislik aniqlanadi,organic moddaning sonini ortishi kuzatiladi. 2-formasida o’zgarishlar yaqqol namoyon bo’ladi.tishlar o’z vaqtida chiqadi,toj qismi dastlab normal boladi.1-3 yil o’tib emal matoviy,keyin och jigarrang tusga kiradi,keyin g’adir-budir bo’lib, yorilisglar paydo bo’ladi,emal keyinchalik qisman yoki to’liq yo’qoladi.dentin zich,och jigarrang yoki jigarrang ko’rinishda bo’ladi. 3-formasida tish o’z vaqtida chiqadi,normal o’lchamga ega bo’ladi.emal oq rangda bo’lib, unda ko’plab egatchalar bo’ladi.hamma tishlarda emal tez yo’qolib ketadi,dentin ochilib …

Want to read more?

Download all 116 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tishqattiq to'qima kasalliklari"

bolalarda uchraydigan nokarioz kasalliklari,tasniflash,tashxislash,da’volash usullari bolalarda uchraydigan nokarioz kasalliklari,tasniflash,tashxislash,da’volash usullari tish qattiq to’qimasining nokarioz kasalliklari son jihatdan uncha ko’p bo’lmagan,lekin klinik kechishi va kelib chiqishi bo’yicha har xil kasalliklarni tashkil qiladi.bu guruhdagi ko’pchilik kasalliklar to’liq o’rganilmagani sababli kasallikning profilaktikasi va davolanishida bir qator muommolarni keltirib chiqaradi,lekin oxirgi yillarda nokarioz kasalliklarning etilogiyasi va patogenezini o’rganishda bir qator yutuqlarga erishildi. kelib chiqish vaqtiga ko’ra tish qattiq to’qimasining nokarioz kasalliklari ikki guruhga bo’linadi: 1.tish qattiq to’qimasining rivojlanishi paytida kelib chiquvchi kasalliklar.bularga gipo...

This file contains 116 pages in PPTX format (901.2 KB). To download "tishqattiq to'qima kasalliklari", click the Telegram button on the left.

Tags: tishqattiq to'qima kasalliklari PPTX 116 pages Free download Telegram