davlat moliyasini oqilona tashkil etishda fiskal siyosatini takomillashtiris

DOCX 86 стр. 1,6 МБ Бесплатная загрузка

86 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,6 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 86

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (10 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 86

1 davlat moliyasini oqilona tashkil etishda fiskal siyosatini takomillashtiris mundarija kirish............................................................................................ i bob. davlat moliyasi va budjeti daromadlarini shakllanishida fiskal siyosati va nazariy, tashkiliy-huquqiy asoslari ….......................................... 1.1. davlat moliyasi daromadlarini shakllanishining nazariy jihatlari............ 1.2. davlat budjeti daromadlarini shakllanishida soliqlarning nazariy- huquqiy asoslari………………….............................................................. ii bob. davlat budjeti daromadlari shakllanishi va unga ta’sir etuvchi omillar tahlili ........................... 2.1. davlat budjeti daromadlarining shakllanishining amaliyoti tahlili.......... 2.2. davlat budjeti daromadlarida soliqlarning tutgan o’rni tahlili….............. iii bob. iqtisodiyotni modernizatsiyalash sharoitida davlat budjeti soliqli daromadlari barqarorligini ta’minlash masalalari 3.1. 3.2. davlat byudjeti soliqli daromadlarining shakllanishini samarali tashkil qilish yo’nalishlari........................................................................ samarali soliq siyosati natijasida budjet daromadlarini oshirish yo’nalishlari................................................................................................ xulosa va takliflar................................................................... foydalani̇lgan adabi̇yotlar ro’yxati̇........................... 2 kirish kurs ishi mavzusining dolzarbligi. bugungi kunda mamlakatimizda olib borilayotgan iqtisodiy islohotlar o‘z natijasini bermoqda. birgina soliqlar misolida bu islohotlarni ko’radigan bo’lsak, prezidentimiz sh.m.mirziyoyevning quyidagi bildirgan fikrlariga e’tiborimizni qaratishimiz maqsadga muvofiq: “aytish kerakki, bunday iqtisodiy o’sish ko’p jihatdan iqtisodiyotda soliq yukini pasaytirishga …

2 / 86

kamaytirish siyosati davom ettirildi. kichik korxona va mikrofirmalar uchun yagona soliq to’lovi stavkalari 6 foizdan 5 foizga tushirilgani, yakka tartibdagi tadbirkorlar uchun belgilangan soliq stavkasi esa sezilarli tarzda, ya’ni o’rtacha ikki barobar kamaytirilgani buni yaqqol tasdiqlaydi1” va “o’tgan yili soliq yuki 20,5 foizdan 20 foizga, daromad solig’i stavkasi esa 9 foizdan 8 foizga kamaytirilgan bo’lsada, davlat budjeti yalpi ichki mahsulotga nisbatan 0,2 foiz profitsit bilan bajarildi.2”, - deya ta’kidladilar. davlatimiz xazinasini moliyaviy resurslar bilan to’ldiruvchi asosiy manba soliq bo’lgani sababli, u jamiyatimiz oldida turgan muhim ijtimoiy, iqtisodiy, ma’naviy, ma’rifiy va boshqa ko’pgina vazifalarni amalga oshirish uchun zarur bo’lgan miqdordagi pul mablag’i bilan ta’minlanishi lozim. soliqlar davlat budjetini to’ldiruvchi asosiy elementlardan biri bo’lib hisoblanadi. shuning uchun soliqlarga davlat budjetining daromad qismini shakllantiruvchi, eng muhim bo’lgan umumdavlat vazifalarini hal etish uchun zarur miqdordagi mablag’ni jamlantiruvchi dastak sifatida qarash lozimdir. davlatning ijtimoiy – iqtisodiy vazifalarini o’z vaqtida to’liq va ijobiy hal etish ma’lum …

3 / 86

zirgi bosqichida yanada muhim axamiyat kasb etmoqda. bir vaqtning o’zida mamlakatimiz budjetining so’ngi yillaridagi ijobiy qoldig’i, ya’ni budjetning profitsit bilan yakunlanishiga qaramasdan, budjetni belgilangan miqdordagi daromadlar bilan ta’minlash masalasining juda katta qiyinchiliklar bilan hal etilayotganligini, davlatning ixtiyorida bo’lishi lozim bo’lgan moliyaviy resurslarning yetarli darajada emasligi uning o’z oldiga qo’ygan vazifalarini muvaffaqiyatli bajarishga o’zining salbiy ta’sirini ko’rsatmoqda. o’zbekiston respublikasi davlat budjeti daromadlarini shakllantirish tizimida qator muammolarning mavjudligini ham ta’kidlab o’tish joiz. ulardan asosiylari sifatida quyidagilarni ajratib ko’rsatish mumkin: - davlat budjeti soliqli daromadlarining tarkibida egri soliqlardan tushumlarning nisbatan katta salmoqqa ega ekanligi; - davlat budjeti daromadlarini aniq tasniflash mezonlari asosida shakllantirish amaliyotining mavjud emasligi va hokazolar. yuqoridagilardan kelib chiqib, davlat budjeti soliqli daromadlarini shakllantirish muommolari hozirgi davrning dolzarb masalalaridan biri hisoblanadi. kurs ishining maqsadi bo’lib, davlat budjeti soliqli daromadlarini shakllantirish yuzasidan amaliy tavsiya va takliflar berish xisoblanadi. kurs ishining vazifalari. yuqoridagi maqsaddan kelib chiqqan xolda kurs ishining oldigi qo’yilgan maqsadga erishish …

4 / 86

kurs ishining ob’ekti. o’zbekiston respublikasi moliya vazirligi, davlat soliq qo’mitasi va qator boshqa vazirliklarning davlat budjeti daromadlari tarkibi va uni takomillashtirish yunalishlari borasidagi faoliyati kurs ishining ob’ekti xisoblanadi. kurs ishining predmeti. davlat budjeti soliqli daromadlarini shakllantirish jarayonida yuzaga keladigan munosabatlar kurs ishining predmeti bo’lib xisoblanadi. kurs ishning nazariy-amaliy ahamiyati. kurs ishining nazariy-amaliy ahamiyati shundan iboratki, o’rganilgan va tahlil qilingan materiallar, bayon qilingan fikr-mulohazalar, xulosa va takliflardan iqtisodiyotni diversifikatsiyalash sharoitida davlat budjeti soliqli daromadlarini takomillashtirish masalalarida nazariy-amaliy manba sifatida qo’llanilishi mumkin. kurs ishining tarkibi. kurs ishi kirish, uchta bob, xulosalar xamda foydalanilgan adabiyotlar ruyxatidan iborat. 7 i bob. davlat moliyasi va budjeti daromadlarini shakllanishida fiskal siyosati va nazariy, tashkiliy- huquqiy asoslari 1.1. davlat moliyasi daromadlarini shakllanishining nazariy jihatlari davlat budjetining daromadlari mamlakat yalpi ichki (milliy) mahsulotini taqsimlash va qayta taqsimlash umumiy jarayonining elementlaridan biri bo’lib, ular oraliq (tranzit) xarakterga ega. ular yuridik va jismoniy shaxslarga tegishli bo’lgan daromadlar va jamg’armalarning bir …

5 / 86

turgan siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, mudofaa va boshqa vazifalar bilan belgilanadi. ana shularga muvofiq davlat budjetida mablag’larni yig’ish miqdori va ularni undirishning shakl va metodlari aniqlanadi. budjet daromadlarini shakllantirish jarayonining quyidagi prinsiplarga asoslanishi maqsadga muvofiqdir: – soliqlarning budjetga olinishi mamlakat milliy boyligi manbalarining tugashiga olib kelmasligi kerak; – soliqlar ularni to’lovchilar o’rtasida teng taqsimlanmog’i lozim; – soliqlarni ishlab chiqaruvchilarning aylanma fondlari haj-miga ta’sir ko’rsatmasligi; 8 – soliqlarning sof daromadga nisbatan hisoblanishi; – davlat uchun soliqlarning undirilishi iloji boricha arzon-roq bo’lishi lozim; – soliqlarning undirilish jarayoni xususiy sektorni siqib chiqarmasligi kerak; 9 – sub’ektlarning mustaqil faoliyat ko’rsatishiga sharoit yaratish. ya’ni, sub’ektlarga tegishli bo’lgan mablag’larning bir qismini davlat budjetiga olinishi ularning mustaqil rivojlanishiga salbiy ta’sir ko’rsatmasligi kerak. chegaradan o’tib ketilganda sub’ektlarning mustaqilligini yo’qotishiga, kasodga uchrash hollari-ning vujudga kelishiga, ichki rezervlarni qidirib topishga va ishlab chiqarishning o’sish sur’atlarini ta’minlashga intilish susaya-di, xufyona iqtisodiyotning rivojlanishi boshlanadi; – sub’ektlarning xatti-harakati va intilishiga bog’liq bo’lmagan holda vujudga …

6 / 86

avlat korxonalarining moliyaviy holatini tartibga soladi va bir vaqtning o’zida ijtimoiy ehtiyojlarni qondirishda davlatning manfaatlarini ta’minlaydi; – budjet mexanizmining rag’batlantiruvchi ta’sirini ta’min-lash. mablag’larni sub’ektlar ixtiyorida budjetga o’tkazilishi ular-ning samarali faoliyat ko’rsatishga rag’batlantirishi kerak. bunda maqsad faqat davlat budjeti daromadlarini miqdoriy jihatdan ta’minlash emas, balki shu yo’l bilan korxonada faoliyat ko’rsatayot-gan mehnat jamoalarining manfaatlariga, ular faoliyatining si-fat ko’rsatkichlariga to’lovlarning ta’sirchanligini kuchaytirishdir; – budjet daromadlarini shakllantirishda ulushli ishtirok etish. bu prinsip 10 budjet daromadlarini aholi mablag’lari hisobidan shakllantirishda qo’llanilib, uning natijasida aholi daro-madlari darajasiga bog’liq ravishda bir qismi budjetga o’tkaziladi. 11 budjet daromadlarini shakllantirish prinsiplari3 1-rasm soliqlarning byudjetga olinishi mamlakat milliy boyligi manbalarining tugashiga olib kelmasligi kerak soliqlar ularni to’lovchilar o’rtasida teng taqsimlanmog’i lozim soliqlarni ishlab chiqaruvchilarning aylanma fondlari hajmiga ta’sir ko’rsatmasligi soliqlarning sof daromadga nisbatan hisoblanishi davlat uchun soliqlarning undirilishi iloji boricha arzon-roq bo’lishi lozim soliqlarning undirilish jarayoni xususiy sektorni siqib chiqarmasligi kerak sub’ektlarning mustaqil faoliyat ko’rsatishiga sharoit yaratish sub’ektlarning xatti-harakati …

7 / 86

i budjetga undirish metodlariga muvofiq klassifikatsiya qilinishi mumkin. davlat budjetining daromadlari o’z manbalariga ko’ra quyidagi guruhlarga bo’linadi: soliqli daromadlar; 12 soliqsiz daromadlar; tiklanmaydigan (qaytarilmaydigan) tarzda o’tkaziladigan pul mablag’lari. 3 malikov t. s., vahobov d.r. moliya: chizmalarda. o’quv qo’llanma. – t.: “iqtisod-moliya”, 2010. – 660 bet. 13 budjetning soliqli daromadlari tarkibi mamlakat soliq qonunchiligiga muvofiq umumdavlat soliqlari va yig’imlari, mahalliy soliqlar va yig’imlar, bojxona bojlari, boj yig’imlari va boshqa boj to’lovlari, davlat boji, penya va jarimalardan iborat. soliqsiz daromadlar tarkibiga quyidagilar kiradi: davlat mulkidan foydalanish tufayli olingan daromadlar (soliqlar va yig’imlar to’g’risidagi qonunchilikka muvofiq to’langan soliq va yig’imlardan so’ng); budjet tashkilotlari tomonidan ko’rsatilgan to’lovli xizmatlardan kelgan daromadlar (soliqlar va yig’imlar to’g’risidagi qonunchilikka muvofiq to’langan soliq va yig’imlardan so’ng); fuqarolik-huquqiy, ma’muriy va jinoiy choralarni qo’llash na-tijasida olingan mablag’lar, jumladan, jarimalar, musodaralar, tovon to’lashlar va davlat sub’ektlariga etkazilgan zararlarni tiklash bo’yicha olingan mablag’lar hamda majburiy undirilgan boshqa mablag’lar; moliyaviy yordam ko’rinishidagi daromadlar (budjet …

8 / 86

foydalanganlik uchun haq; 15 davlatga qisman tegishli bo’lgan xo’jalik jamiyatlari ustav kapitalining hissasiga yoki aktsiyalar bo’yicha dividendlarga to’g’ri keladigan foyda ko’rinishidagi daromadlar; davlat unitar korxonalari foydasining bir qismi (soliqlar va yig’imlar to’g’risidagi qonunchilikka muvofiq to’langan soliq va yig’imlardan so’ng); davlatga tegishli bo’lgan mol-mulkdan foydalanish natijasida olinadigan qonunchilikda ko’zda tutilgan boshqa daromadlar. budjetning daromadlar qismini to’ldirishning manbalaridan biri budjet tizimida boshqa darajada turgan dotatsiyalar, subventsiyalar va subsidiyalar yoki mablag’larni qaytarilmaslik va tikla-maslikning boshqa shakllarida olinadigan moliyaviy yordamdir. bun-day moliyaviy yordamlar mablag’larni oluvchi budjetning daromad-larida o’z ifodasini topishi kerak. jismoniy va yuridik shaxslardan, xalqaro tashkilotlar va xorijiy davlatlar hukumatlaridan qaytarilmaydigan yoki tiklanmaydigan shaklda o’tkazilayotgan mablag’lar ham budjetning shunday daromadlari tarkibiga kiradi. o’zining ijtimoiy-iqtisodiy belgisiga ko’ra davlat budjetining daromadlari ikki guruhga bo’linishi mumkin: – xo’jalik yurituvchi sub’ektlardan olinadigan daromadlar; – aholidan tushumlar. mulkchilik shakliga ko’ra davlat budjetining daromadlari quyidagi ko’rinishlarda bo’lishi mumkin: – nodavlat sektordan olinadigan daromadlar; – davlat xo’jaliklaridan olinadigan daromadlar; – …

9 / 86

goriya sifatida bevosita davlatning paydo bo’lishi bilan bog’liqdir, ya’ni davlat o’zining vakolatiga kiruvchi vazifalarni bajarish uchun moliyaviy manba sifatida soliqlardan foydalanadi. davlat faoliyatining barcha yo’nalishlarini mablag’ bilan ta’minlashning asosiy manbalaridan biri va davlat ustuvorligini amalga oshirishning iqtisodiy vositasi soliqlardir. soliqlar respublika va mahalliy budjetlar daromadini shakllantiradi, davlat ijtimoiy dasturlari uchun moliyaviy negiz yaratadi, soliq to’lovchilarning tadbirkorlik faoliyatini boshqaradi, ularning tabiiy resurslardan unumli foydalanishga bo’lgan intilishini rag’batlantiradi, aholining turmush darajasini tartibga solib turadi, imtiyozlar yordamida esa aholining kam ta’minlangan qatlamlarini ijtimoiy himoya qilishni tashkil etishga yordam beradi. respublikamizda milliy soliq tizimining rivojlanishini uchta asosiy bosqichga ajratib ko’rsatish mumkin. birinchi bosqichda (1991-1994 yillar) soliq tizimi xazina masalasini hal qilishga qaratilgan bo’lib, uning asosiy maqsadi budjetning ko’proq mutanosib bo’lishini ta’minlashdan iborat bo’ldi. bu davrda soliqlarning ko’pligi bilan ham, uning yuqori stavkalari bilan ham, shuningdek soliq yukining soliqqa tortishning turli shakllari va soliq to’lovchilar toifalari o’rtasida notekis taqsimlanishi bilan harakterlanadi. tabiiy xom-ashyo resurslari, mulkni …

10 / 86

ing oqilona usuli shakllantirilmadi. barcha 19 soliq tushumlarining katta miqdori respublika budjeti orqali taqsimlandi. ikkinchi bosqichda (1995-1999-yillar) u yanada barqarorlashdi, undan bozor iqtisodiyoti tamoyillariga javob bermaydigan soliq va to’lovlar chiqarib tashlandi. bu borada o’zbekiston respublikasi prezidentining 1994-yil 30-noyabrdagi 1014- sonli «o’zbekiston respublikasida soliqlarning rag’batlantiruvchi ahamiyatini kuchaytirishning asosiy yo’nalishlari to’g’risida»gi farmoni soliqlarning rag’batlantirish rolini oshirish, soliq imtiyozlarini kuchaytirish, xususiy sarmoyalarni kengaytirish, kichik va xususiy tadbirkorlikni jadal va ko’lamli rivojlantirish, soliq siyosati, uning soliqqa tortishning turli sub’ektlariga nisbatan qo’llanishdagi moslashuvchanligini amalga oshirishni taqozo etdi. unda soliq tushumlarining tarkibiy o’zgarishlari, ya’ni daromad, qo’shilgan qiymat soliqlarining tushumi ulushini kamaytirish va ularni resurslari va mulk solig’i bo’yicha ko’paytirish tamoyili yaqqol ko’zga tashlandi. o’zbekiston soliq tizimini rivojlantirishning ikkinchi bosqichi davomida soliq solishga doir mavjud qonun hujjatlari asosida o’zbekiston respublikasining soliq kodeksi 1997-yil 24-aprelda o’zbekiston respublikasi oliy majlisi tomonidan qabul qilindi va 1998-yil 1-yanvardan amalga kiritildi. soliq kodeksining qabul qilinishi har bir soha va tarmoqning xususiyatlarini hisobga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 86 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "davlat moliyasini oqilona tashkil etishda fiskal siyosatini takomillashtiris"

1 davlat moliyasini oqilona tashkil etishda fiskal siyosatini takomillashtiris mundarija kirish............................................................................................ i bob. davlat moliyasi va budjeti daromadlarini shakllanishida fiskal siyosati va nazariy, tashkiliy-huquqiy asoslari ….......................................... 1.1. davlat moliyasi daromadlarini shakllanishining nazariy jihatlari............ 1.2. davlat budjeti daromadlarini shakllanishida soliqlarning nazariy- huquqiy asoslari………………….............................................................. ii bob. davlat budjeti daromadlari shakllanishi va unga ta’sir etuvchi omillar tahlili ........................... 2.1. davlat budjeti daromadlarining shakllanishining amaliyoti tahlili.......... 2.2. davlat bud...

Этот файл содержит 86 стр. в формате DOCX (1,6 МБ). Чтобы скачать "davlat moliyasini oqilona tashkil etishda fiskal siyosatini takomillashtiris", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: davlat moliyasini oqilona tashk… DOCX 86 стр. Бесплатная загрузка Telegram