qobusnoma

DOCX 16 pages 34.8 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 34.8 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu: reja 1.kaykovus asari tahlili. 2. sharqda dunyosida «qobusnoma» asarini tahlili 3. «qobusnoma» asarda ta`lim-tarbiya berish nazariyasi yurt taqdiri, ravnaqi yoshlar ta’lim-tarbiyasiga chambarchas bog‘liq. ularning har tomonlama barkamol bo‘lib yetishishi mamlakat kelajagining barqarorligini ta’minlovchi asosiy omildir. turli madaniyatlar va mafkuralar kurashi ketayotgan bugungi vaqtda mustaqil hayotga qadam qo‘yayotgan, endigina oqni qoradan ajrata boshlagan farzandlarimiz o‘zligini to‘liq idrok etib olishiga, o‘z to‘g‘ri yo‘llariga tushib olishlarida, asosan katta yoshdagi yoshi ulug‘ insonlarning hayotiy tajribasi juda qo‘l keladi. kaykovus 412 hijriy yilda (milodiy 1021—1022) tug’ilgan. uning avlodlari gilon qabilasidan bo’lib, tabaristonda (hozirda kaspiy dengizining janubidagi hudud) yashaganlar. ammo biz kaykovus haqida batafsil ma’lumotlarga ega emasmiz. kaykovus o’z hayoti davomida ko’rgan-bilganlari asosida o’zining buyuk «qobusnoma» asarini yaratäè. kitobni u o’g’li gilonshohga bag’ishlagan. bu paytda kaykovus taxminan oltmish yoshlarda edi. «qobusnoma» sharqda, xususan eronning o’zida ham saqlanib kelayotgan an’anaga ko’ra pand-nasihat tarzida yozilgan bo’lib, mana bir necha asrlardan beri xalqlarni, jumladan yoshlarni hayotga, amaliy faoliyatga …

2 / 16

dan, 1860 yilda muhammad rizo ogahiy tomonidan o’zbek tiliga, g’arb tillaridan — nemis, frantsuz, ingliz tillariga tarjima qilinib, chop etildi. endi bir-ikki og’iz so’z shamsul-maoliy qobus haqida. shamsul-maoliy qobus o’z davrining fozil kishilaridan bo’lgan. u keng bilim egasi bo’lish bilan birga she’rlar ham yozgan. hukmdorligi davrida o’z saroyida zamonasining peshqadam olimlari va shoirlarini yig’ib, poytaxti jurjonni yirik madaniy markazga aylantirgan. tarixiy manbalarda qobusning arab tilida yozgan, uchta kitobdan iborat mashhur «nomalar»i bo’lganligi qayd etiladi. bular «kamol al-balag’a» («suxandonlik kamoloti»), maqol va hikmatlar to’g’risidagi «al-forida fi-l amsal va-l adab» («nodir nomalar»), «risola fi-l iftixor va-l itob» («tanbeh va maqtov nomalari»)dir. «qobusnoma» murakkab yo’lni bosib o’tdi. sho’ro mafkurasi davrida asarning insonni aqliy, axloqiy tarbiyalashdagi ahamiyati hokim sinf axloqini targ’ib qilish deb baholandi. kaykovusning vatan haqidagi, kasb-hunarni ulug’lovchi, bilimlarni egallash haqidagi fikrlari, diniy qarashlari siyosiy nuqtai nazardan qoralanadi. asarning qimmati faqat uning adabiy-badiiy, til xususiyati va tarixiy jihatlarida deb ta’kidlandi. kaykovusning o’zi ta’kidlaganidek, …

3 / 16

am ma'rifat, ham donishmandlikka ega bo’lish zarur bo’lib, bu xislatlar ana shu yuqoridagi to’rt yo’nalishda zikr etilgan. kaykovus ilmni uchga bo’ladi: biror kasb.hunarga bog’liq bo’lgan ilm; ilm bilan bog’liq kasb-hunar hamda xayr va dalolatga taalluqli odat. birinchisiga, ya'ni biror kasb bilan bog’liq ilmlarga tabiblik, munajjimlik, muhandislik, er o’lchash, shoirlik va boshqalar kiritiladi. ilmga taalluqli kasblar musiqa asboblari ustasi, hayvonlarni davolovchi, binokorlik va boshqalar bo’lib, har qanday usta bo’lsa ham bu boradagi ilmni bilmasa, hech ish qila olmasligi ta'kidlanadi. ilm olish yo’liga kirgan toliblarga ham yo’llanmalar beradi: hamma vaqt parhezli va qanoatli bo’lish, bekorchilikdan o’zini tiyish, doimo shodurram va harakatchan bo’lish, kitob o’qishga berilish, ilm yo’lida qayg’uhasratga berilmaslik, ilmni yodda saqlash uchun takrorlab borish, yod olish, ilmda haqiqat uchun kurashish, taqlid qilmaslik, doimo o’z yonida kitob va boshqa o’quv qurollarini saqlash, oz so’zlab, ko’p tinglash haqida fikr bildiradi. ilm yo’lida munozaradan chekinmaslik, lekin uni janjalga aylantirmaslik, isbot va dalillar bilan o’z …

4 / 16

a mol jam etsa bo’lar, ammo mol bila aql o’rganib bo’lmas. bilg’il, aql bir moldurki, uni o’g’ri ololmas, u o’tda yonmas, suvga oqmas» - deb ta'riflar ekan, inson adabi ham aqlning belgisi(«al-adab-suratil aql»), deya xulosa chiqaradi. kaykovus jamiyat taraqqiyotida ilm bilan birga kasb hunarning ham zarurligini ta'kidlaydi: «agar kishi har qancha oliynasab va aslzoda bo'1sayu, ammo hunari bolmasa, u haloyiqning izzat va hurmatidan noumid bo’lur. ulug’lik aql va bilim biladur, nasl nasab bila emas. otni senga ota va onang qo’ymishlar, sen unga mag’rur bo’lmag’il... ammo sen hunar bila bir nomga ega bo'lg’il». shuning uchun ham asarda turli kasb egalari uluglanadi. kasbunar o’rganishni bilim olish bilan qo’shib olib borishni tavsiya etiladi. fan amaliyot bilan uzviy aloqada qaraladi. kaykovusning bu qarashlari o’sha davrning ilg’or qarashlaridandir. asarda munajjimlik, er o’lchash, musiqa, tibbiyot sohasidagi kasb egalarining faoliyati ilmiy nuqtai nazardan yoritiladi. ayniqsa, tibbiyot ilmiga oid qarashlari kaykovusning zukko, donishmand, hartomonlama etuk bilimga ega kishi …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qobusnoma"

mavzu: reja 1.kaykovus asari tahlili. 2. sharqda dunyosida «qobusnoma» asarini tahlili 3. «qobusnoma» asarda ta`lim-tarbiya berish nazariyasi yurt taqdiri, ravnaqi yoshlar ta’lim-tarbiyasiga chambarchas bog‘liq. ularning har tomonlama barkamol bo‘lib yetishishi mamlakat kelajagining barqarorligini ta’minlovchi asosiy omildir. turli madaniyatlar va mafkuralar kurashi ketayotgan bugungi vaqtda mustaqil hayotga qadam qo‘yayotgan, endigina oqni qoradan ajrata boshlagan farzandlarimiz o‘zligini to‘liq idrok etib olishiga, o‘z to‘g‘ri yo‘llariga tushib olishlarida, asosan katta yoshdagi yoshi ulug‘ insonlarning hayotiy tajribasi juda qo‘l keladi. kaykovus 412 hijriy yilda (milodiy 1021—1022) tug’ilgan. uning avlodlari gilon qabilasidan bo’lib, tabaristonda (hozirda kaspiy dengizining janubidagi ...

This file contains 16 pages in DOCX format (34.8 KB). To download "qobusnoma", click the Telegram button on the left.

Tags: qobusnoma DOCX 16 pages Free download Telegram