adabiy tanqid va badiiy adabiyot

DOC 19 стр. 2,1 МБ Бесплатная загрузка

19 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,1 МБ

Тип файла DOC

Страницы 19

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 19

αζαρ www.arxiv.uz reja: 1. adabiy tanqid va badiiy adabiyot. 2. o`zbek tanqidchililigida badiiy asarga yondashuvning yangi ko`rinishlari 3. strukturalizm va xx asrdagi ayrim falsafiy-estetik qarashlar 4. strukturalizmning yangi ko`rinishlari 5. postrukturalizm 6. ekzistensial yo`nalish va uning vakillari www.arxiv.uz o`zbekiston mustaqilligi adabiyotshunoslik, adabiy tanqid oldida yangi imkoniyatlarni paydo qildi. sho`ro davri adabiy tanqidchiligi haddan tashqari mafkuralashtirlgan, sotsialistik realizm nomli metod badiiy adabiyotning qo`l- oyog`iga kishan solgan edi. qanday bedodlikni, adabiy tanqid «he» yo`q, «be» yo`q barcha kitobxonlarning, jamiki yozuvchi-ijodkorlarning o`qituvchisi- rahnamosiga aylanib qolsa. adabiy tanqid «rahnamolik»ni shu darajada uddaladiki, manman degan san`atkorlar asarlari yaroqsiz deb topildi, yuzlab, minglab yozuvchilar xalq dushmani sifatida otildilar, osildilar, zindonband qilindilar. adabiy tanqid ijtimoiy qiyosiy, tipologik talqin yo`lidangina bordi. adabiy tanqidning germenevtika, aksiologiya, qadriyat singari tushunchalari chetga surib tashlandi. adabiy tanqid zo`r berib ijobiy va salbiy qahramon masalasini bayroq qilib ko`tardi. kommunist obrazini yaratish xalqlar do`stligi muammosini yoritishda tappa-tayyor qoliplardan foydalanildi. o`zbekiston mustaqilikka erishgach, jahon adabiyotshunosligi, …

2 / 19

lqin, ta`vil, manoqib, tazkira singari imtihonlar ko`p bo`lgan. biz ushbu maqolalmizda badiiy matn tarkibi, ma`nolar ko`chimi, tayanch so`zlar-struktura, strukturalizm haqida fikr-mulohaza yuritar ekanmiz, mustaqillik tufayli adabiy tanqidda qayta jonlana boshlagan bir muammoni qayta ko`rib o`tamiz. badiiy asar o`ziga xos mikromir: san`atkor asar vositasida olam-olam fikrlarni bildiradi, g`oyalarni ifodalaydi. biz borliqni qanday o`zlashtirsak, san`atkor matnini shunchalik sinchiklab o`rganamiz. www.arxiv.uz haqiqiy matn – tartibli tarkibiy tizim. borliq tuzilishida, inson muchasi, a`zolarining joylashishida izchil tarkib, tartib bo`lganiday, badiiy asar matnida ham tartibli tarkib mavjud. aniqroq aytsak, badiiy asar – betakror struktura, tartibli tarkibiy tizim. bu tizimni uqish, o`zlashtirish yo`rig`i, yo`sini, qoidasi strukturalizmdir. strukturalizm maqsadi adabiy matnning semiologiyasi – ma`nolar ko`p yo`nalishi, ko`p qatligini anglashdir. strukturalizm maqsad-mohiyatini yuzaga chiqarishda asardagi muhim ma`no nuqtalarini belgilab olish jiddiy ahamiyat kasb etadi. sinchkov nazar strukturalizm matnni turli alfozda tahlil qilish ekanligini payqab yetadi. boshqacha aytganda, strukturalizm va germenevtika, strukturalizm va aksiologiya uncha ham bir-biridan yiroq tushunchalar emas. …

3 / 19

uhokamat ul- lug`atayn” singari asarlarida so`z, misra, tarkibiy tizim haqida qimmatli fikrlarni bildirgan. hozir ham o`zini hurmat qilgan, badiiy ijodni muqaddas sanagan san`atkor badiiy til, struktura, so`zdan foydalanish mahorati, satr salmog`i, semiologiya singarilar haqida tadqiqot olib bormoqda. ammo struktura, strukturalizm istilohi yuz yil muqaddam fransiyada paydo bo`ldi. struktura tarkibiy qismlar aro aloqa va o`zaro moslashuvlardir. strukturalizm-tilshunoslik, adabiyotshunoslikdagi yo`sin, yo`nalish, metodning mushtarak atamasi. xx asrning 10-yillaridan e`tiboran shakllana boshlagan strukturalizm metodini fransuzlar “yangi tanqid” deya boshladilar. www.arxiv.uz fransuz strukturalizmi haqida gap borar ekan, avvalo ferdinand de sossyur (1857-1913) nomi tilga olinadi. u struktural lingvistika asoschilaridan bo`lib, fanga sinxron va diaxron o`rganish metodlarini olib kirdi. lingvistikani izchil tizim sifatida o`rganish, til va semiotika aro uzviy bog`liqlik masalalari f.de sossyur nomi bilan bog`liq. r.o.yakobson (1896-1982) strukturani badiiy asar fabulasi va kompozitsiyasi bilan uzviy bog`liqlikda o`rganish yo`sinini ishlab chiqdi. uning tadqiqotlari ko`proq lingvistik strukturalizm bilan bog`lanib ketgan. tadqiqotchi jan-mari ozia struktura va inson psixologiyasi …

4 / 19

rossiyada paydo bo`lgan “poetik tilni o`rganish jamiyati” (opoyaz) faoliyati namoyandalari ijodiy izlanishlarisiz tasavvur etib bo`lmaydi. xx asrning 10-yillarida tashkil etilgan bu jamiyat lingvistik va adabiyotshunoslik strukturasi muammolari bilan shug`ullandi. mazkur jamiyatning ye.d.polivanov, y.n.to`nyanov, v.b.shklovskiy, r.o.yakobson, b.v.tomashevskiy, b.eyxenbaum singari a`zolari lingvistika, adabiyotshunoslik, xususan, poetika, adabiyot nazariyasi, matnshunoslik, rus adabiyoti tarixini ilmiy-nazariy yoritishda betakror o`zliklarini namoyon etadilar. xususan, viktor borisovich shklovskiy (1893-1984), boris viktorovich tomashevskiy (1890-1957)kabilar ham nazariyotchilar sifatida tanildilar, ham l.tolstoy, f.dostoyevskiy, a.pushkin asarlari strukturasini tadqiq etish bo`yicha katta ilmiy yutuqlarga erishdilar. ularning ijodi 10-yillarda boshlangan bo`lsa-da, 50-70-yillarda unumli natijalar berdi. www.arxiv.uz strukturalizm xx asrda uchta murakkab bosqichni o`tadi. 10-yillarning o`rtalarida boshlangan strukturalizm boshlang`ich pog`ona bo`ldi. garchi u “boshlang`ich” bo`lsa-da, strukturalizmning tamal toshi o`sha paytda qo`yildi, uning asosiy maqsad-vazifalari belgilandi. muhimi, strukturalizm lingvistika va adabiyotshunoslikdagi mushtarak nuqtalarga diqqatini qaratdi. ayni vaqtda ilk strukturalizm lingvistik va adabiyotshunoslik muammolarini aniq, uzil-kesil ko`rsatib berdi. strukturalizmning ikkinchi pog`onasi xx asrning 60-70-yillariga to`g`ri keldi. fransiyada bu …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 19 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "adabiy tanqid va badiiy adabiyot"

αζαρ www.arxiv.uz reja: 1. adabiy tanqid va badiiy adabiyot. 2. o`zbek tanqidchililigida badiiy asarga yondashuvning yangi ko`rinishlari 3. strukturalizm va xx asrdagi ayrim falsafiy-estetik qarashlar 4. strukturalizmning yangi ko`rinishlari 5. postrukturalizm 6. ekzistensial yo`nalish va uning vakillari www.arxiv.uz o`zbekiston mustaqilligi adabiyotshunoslik, adabiy tanqid oldida yangi imkoniyatlarni paydo qildi. sho`ro davri adabiy tanqidchiligi haddan tashqari mafkuralashtirlgan, sotsialistik realizm nomli metod badiiy adabiyotning qo`l- oyog`iga kishan solgan edi. qanday bedodlikni, adabiy tanqid «he» yo`q, «be» yo`q barcha kitobxonlarning, jamiki yozuvchi-ijodkorlarning o`qituvchisi- rahnamosiga aylanib qolsa. adabiy tanqid «rahnamolik»ni shu darajada uddaladiki, manman degan san`atko...

Этот файл содержит 19 стр. в формате DOC (2,1 МБ). Чтобы скачать "adabiy tanqid va badiiy adabiyot", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: adabiy tanqid va badiiy adabiyot DOC 19 стр. Бесплатная загрузка Telegram