fitratning “adabiyot qoidalari” asarini o`qib o`rganish

DOC 11 pages 95.5 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 95.5 KB

File type DOC

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

mavzu: fitratning “adabiyot qoidalari” asarini o`qib o`rganish. r e j a: 1. fitrat ijodining o’zbek adabiyoti tarixida tutgan o’rni. 2. fitratning hayot yo’li. 3. fitratning ma’rifatparvarlik ruhidagi asarlari. 4. fitratning “adabiyot qoidalari” asarini o`qib o`rganish. abdurauf fitrat (1886-1938) abdurauf fitrat buxoroda jadidchilik harakatining va xx asr o’zbek adabiyotining boshlovchilaridan biri hisoblanadi. buyuk ma’rifatparvar, serqirra ijodkor abdurauf fitratning hayoti va ijodiga qiziqish o’z davridayoq boshlangan edi. uning ijodi hatto xorijda ham keng miqyosda o’rganilgan va o’rganilmoqda. masalan, yapon olimi xisao xumasu, fransuz olimi eden karrerde ipkaus, nemis olimi i.baldauf, amerikalik olim eduard olvordlar tomonidan adabiy hamda ko’proq siyosiy maqsadda o’rganilgan. o’zimizda esa 60-yillardan keyin fitratning ba’zi asarlari nashr qilina boshlangan (“qiyomat”, “shaytonning tangriga isyoni” kabilar). 50-80-yillarda fitrat hayoti va ijodini erik karimov kengroq o’rgangan. u o’z tadqiqotlarida fitratni ma’rifatparvar shaxs sifatida gavdalantira oldi. fitrat ijodiga yangicha munosabat 80-yillarning ikkinchi yarmidan shakllana boshladi. uning dramaturgiyasi, ilmiy merosi prof. b.qosimov, o’.boltaboyev, i.g’aniev kabi …

2 / 11

oro yoshlari “tarbiyai atfol” nomida yashirin jamiyat tashkil qiladilar. jamiyatning birinchi maqsadi istanbulga talabalar yuborish, natijada yurt hayotini isloh qilishga qodir kadrlarni tarbiyalashdan iborat edi. fitrat istanbulda 1909-1913 yillar davomida tahsil oladi. u istanbul dorilfununida o’qib yurgan kezlarida hamshaharlari bilan birgalikda “buxoro ta’limi (umumiy) maorif jamiyati”ni tuzadi. bu jamiyat buxoroliklarning o’zaro moddiy-ma’naviy uyushmasi vazifasini bajargan. 1909-1913 yillarda istanbulda fitratning bir qator asarlari forsiy tilda bosilib chiqdi. chunonchi, 1909 yilda “munozara” (“hindistonda bir farangi ila buxoroli bir mudarrisning bir necha masalalar ham usuli jadidi xususida qilgan munozarasi”) asari bosildi. dramatik publisistikaga moyil bu asar zamonning zayli bilan tarixiy taraqqiyotning ikki poqonasida turib qolgan, din va dunyo, jamiyat va ma’rifat haqida ikki xil qarashga ega bo’lgan ikki kishining bahsi asosiga qurilgan edi. ushbu asar 1911 yilda hoji muin tarjimasida “turkiston viloyatining gazeti” sahifalarida, 1913 yilda behbudiy so’zboshisi bilan alohida kitob holida nashr qilindi. 1912 yilda fitratning yana bir diqqatga molik asari – …

3 / 11

kesildi. og’zimiz qonlandi. erimiz bosildi. molimiz talandi. sharafimiz emuruldi. nomusimiz g’asb qilindi. insonligimiz oyoqlar ostiga olindi. to’zimli turdik, sabr etdik. kuchga tayangan har buyruqga buysunduk. butun borlig’imizni qo’ldan boy berdik. yolg’iz bir fikrni bermaduk, yoshunturduk, imonlarimizga o’rab saqladuk. bu – turkiston muxtoriyati!” fitratning pedagogik faoliyatida uning 1917 yilda bokuda nashrdan chiqqan “o’quv” nomli darsligi alohida o’rin tutadi. 1918 yilda fitrat boshchiligida “ chig’atoy gurungi” ish boshladi, bu hukumat ro’yxatidan o’tgan rasmiy tashkilot bo’lib, o’zbek adabiyoti va tilining rivojlanishi, nazariy-amaliy masalalarini o’rganish uning maqsadini tashkil etgan. fitrat 1920-1924 yillarda moskvada sharq tillari institutida dars beradi, bu erda u professorlik unvonini oladi. yuqorida sanab o’tilgan asarlar fitrat ijodiy yo’lining izlanishlar bosqichi samaralari hisoblanadi. ulardan keyinroq vujudga kelgan fitrat dramalari esa, muallif ijodiy yo’lida jiddiy burilish yuz berganligidan, ya’ni ikkinchi bosqich boshlanganligidan dalolat beradi. fitrat 1916-1934 yillarda dramaturgiya sohasida barakali ijod qildi. fitratning 13 ta drama yozgani bizga ma’lum. shundan 7 tasi to’la …

4 / 11

ligidan guvohlik bergan edi. 1926 yilda yozilgan “arslon” va 1930 yilda yaratilgan “ro’zalar” dramalari esa zamonaviy ruh bilan sug’orilgan edi. “arslon”da “boy ila xizmatchi” dramasining ruhi yaqqol sezilib turadi. fitrat o’zbek adabiyoti tarixida ko’pqirrali ijodkor sifatida o’chmas iz qoldirdi. u tanqid va adabiyotshunoslik, san’atshunoslik va tarix, tilshunoslik va matnshunoslik sohalarida juda ko’p asarlar yaratib, o’zbek madaniyati xazinasini bebaho durdonalar bilan boyitdi. ular orasida “adabiyot qoidalari”, “o’zbek klassik musiqasi va uning tarixi”, “umar hayyom”, “o’zbek adabiyoti namunalari” kabi kitoblar alisher navoiy, mashrab, ahmad yassaviy, bedil singari shoirlar ijodiga oid maqolalari, “qutadg’u bilig” qo’lyozmasini topishdek xizmatlari diqqatga sazovordir. jadidchilik rahnamolaridan biri fitrat bir necha safdoshlari qatorida 1938 yil 4 oktyabrda qatl etiladi. 1991 yili madaniyatimiz darg’alari cho’lpon, abdulla qodiriylar qatorida abdurauf fitrat ham navoiy nomli respublika mukofoti bilan taqdirlandi. fitrat ham mustabid tuzum tazyiqi ostida 1937 yilda hibsga olinib, 1938 yil 4 oktyabrda abdulla qodiriy, cho‘lpon singari yozuvchilar bilan birga otib tashlangan. …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fitratning “adabiyot qoidalari” asarini o`qib o`rganish"

mavzu: fitratning “adabiyot qoidalari” asarini o`qib o`rganish. r e j a: 1. fitrat ijodining o’zbek adabiyoti tarixida tutgan o’rni. 2. fitratning hayot yo’li. 3. fitratning ma’rifatparvarlik ruhidagi asarlari. 4. fitratning “adabiyot qoidalari” asarini o`qib o`rganish. abdurauf fitrat (1886-1938) abdurauf fitrat buxoroda jadidchilik harakatining va xx asr o’zbek adabiyotining boshlovchilaridan biri hisoblanadi. buyuk ma’rifatparvar, serqirra ijodkor abdurauf fitratning hayoti va ijodiga qiziqish o’z davridayoq boshlangan edi. uning ijodi hatto xorijda ham keng miqyosda o’rganilgan va o’rganilmoqda. masalan, yapon olimi xisao xumasu, fransuz olimi eden karrerde ipkaus, nemis olimi i.baldauf, amerikalik olim eduard olvordlar tomonidan adabiy hamda ko’proq siyosiy maqsadda o’rganilgan. o’zim...

This file contains 11 pages in DOC format (95.5 KB). To download "fitratning “adabiyot qoidalari” asarini o`qib o`rganish", click the Telegram button on the left.

Tags: fitratning “adabiyot qoidalari”… DOC 11 pages Free download Telegram