chizg'ichlaryoki bazano'lchagich

DOC 12 стр. 120,5 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 120,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (4 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

o`lchov va rejalash asboblari haqida umumiy ma'lumot reja: 1. chizg'ichlar yoki bazan o'lchagich 2. oʻlchash texnikasi chizg'ichlar yoki bazan o'lchagich deb ham ataladigan asboblar geometriya va texnik chizmalarda, shuningdek, muhandislik va qurilish sanoatida masofalarni o'lchash yoki to'g'ri chiziqlar chizish uchun ishlatiladigan qurilma. ko'p yillar davomida o'lchagichlar odamlar tomoidan turli-xil uzunlikda va turli-xil xom-ashyolardan tayorlanib kelinadi. ba'zilari yog'och, plastmassaari ham plastmassa ixtiro qilinganidan beri ishlatilgan. ular uzunligi standard boʻlgan qoliplarda tayyorlanadi, yog'ochliklari kabi yo'nish o'rniga. metalliklari esa ko'proq bardoshiligi uchun ustaxonalarda foydalaniladi. ba'zida esa yog'och chizg'ichlarning burchaklariga ham metall himoyalovchi o'rnatilganlarini ko'rishimiz mumkin. 12 dan 30 cm gacha boʻlgan o'lchagichlar yuzalarda ishlatish uchun qulay. kichik hajmdagi o'lchagichlari cho'ntakda olib yurish mumkin[2]. uzunroq o'lchagichlar esa, masalan, 18 dan 46 cm, faqatgina zarur paytlarda foydalaniladi. qattiq yogochli yoki plastik mezonlar odatda kattaroq yuzalarda, hovli maydoni, yer va shu kabi maydonlarni o'lchash uchun foydalanilgan. ularning zamonaviy ko'rinishlari esa o'lchov tasmasi, geodezik g'ildirak yoki lazerli …

2 / 12

abu rayhon beruniy matematika, astronomiya, geodeziya va boshqalar fanlarga oid asarlarida oʻlchash usullari va vositalarini yoritishga katta ahamiyat bergan. u yer shari oʻlchamlarini aniqlashda oddiy va oʻziga xos usullarni qoʻllagan. ulugʻbek osmon jismlarining koordinatalarini aniqlash, yulduzlar va sayyoralar orasidagi masofalarni, joylarning geografik kengligi va uzunligini oʻlchash kabi amaliy astronomiya masalalarini oʻz davrining turlituman oʻlchov asboblari yordamida hal etgan. taxminan 15-asrgacha oʻlchash texnikasi matematika fanidan ajratilmagan. "geometriya" (yerni oʻlchash), "trigonometriya" (burchaklarni oʻlchash), "uch oʻlchov fazosi" va hokazo tushunchalar buning dalilidir. xvi-xviii asrlarga kelib, fizika fanining keng rivojlanishi natijasida oʻlchash texnikasi ancha takomillashtirildi. fizika oʻsha vaqtlarda, asosan, tajriba va oʻlchash texnikasiga toʻla asoslangan edi. takomillashtirilgan soat, mikroskop, barometr, termometr va baʼzi bir elektr oʻlchash asboblari oʻsha davrda yaratilgan. g. galiley, i. nyuton, x. gyuygens va boshqalar olimlar oʻlchov asboblarini yaratish va ularning nazariyalarini ishlab chiqish borasida muhim ilmiy tadqiqot ishlari qilganlar. metrologiya va oʻlchash texnikasi nazariyasi asoslari, asosan, xix asrda ishlab chiqildi. …

3 / 12

tik usulda boshqarish masalalarini ancha osonlashtirdi. oʻlchash asboblarini ishlatish sohalari va oʻlchanishi zarur boʻlgan kattaliklarning turiga koʻra, chiziqli va burchak kattaliklarini oʻlchash; mexanika, optika, akustika, issiklik fizikasi, fizikkimyo, elektr va magnit kattaliklarini oʻlchash; chastota va vaqgni oʻlchash; radiotexnika oʻlchashlari va hokazo. telemetriya (uzoq masofadan oʻlchash) sohasida radiotelemetriya yoʻnalishi mavjud; u kosmik radiotelemetriya va raqamli oʻlchashlarni oʻz ichiga oladi. xx asr 70-yillaridan boshlab oʻlchash texnikasi ancha rivojlantirildi. deyarli hamma sohalarda raqamli elektron oʻlchash asboblarining sifati va ishonchliligi ancha oshirildi, mikroelektronika elementlari asosida yangi chidamli oʻlchash asboblari va tizimlari yaratildi. hozirgi zamon oʻlchov apparatlari va sistemalari oʻlchash natijalarini matematika usullari yordamida ishlash va ularni uzoq masofalarga uzatish imkoniyatiga ega. oʻlchash tizimlarida turli signallar (elektr, akustika, yorugʻlik va hokazo) dan foydalaniladi. hozir impulsli va raqamli oʻlchash apparatlari keng qoʻllanilmoqda. geometriya („geo“-yer… va „metriya“-oʻlchamoq) – matematikaning predmet shakllari va shakliy munosabatlarini oʻrganadigan boʻlimi.nomi shundan, yer oʻlchash bilan bogʻliq ravishda paydo boʻlgan.masalan, ochiq silindrsimon idishning …

4 / 12

toʻgʻri chiziq kabi tushunchalar, parallellik, simmetriklik kabi munosabatlar hosil qilinadi. buning evaziga tatbiq doirasi juda keng, maʼlum maʼnoda mutlaq va universal tabiatli qonuniyatlar aniqlanadi. geometriyaga oid dastlabki maʼlumotlar qadimgi bobil va misrda kuzatuv yoʻli (empirik usul) bilan toʻplangan. mas, bir juft parallel toʻgʻri chiziqni uchinchi toʻgʻri chiziq kesib oʻtsa, hosil boʻlgan 8 ta burchakdan toʻrttadani oʻzaro teng; tomonlari 3, 4 va 5 birlik boʻlgan uchburchakning bir burchagi toʻgʻri. geometrik xossalarni toʻplash yunonlar tomonidan davom ettirilgan. bu muammo ustida mushohada ayrim dalillarni boshqalaridan sof mantiqiy yoʻl bilan chiqarishga olib kelgan. tayin geometrik xossani mantiqiy mushohada bilan keltirib chiqarish isbot, isbotlangan xossa esa teorema deb atala boshlagan. dastlabki shunday dalillardan biri fales (mil. av. 625-548-yillar) teoremasidir. yunon faylasufi pifagor akademiyasida mantiq va matematika muhim oʻrin tutib, muntazam teoremalar isbotini izlash bilan shugʻullanishgan. tabiiyki, bunda imkoni boricha oz dalildan boshqa barcha dalillarni keltirib chiqarishga urinilgan. bu urinishlar yakuni sifatida yevklid oʻzining mashhur „negizlar“ …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "chizg'ichlaryoki bazano'lchagich"

o`lchov va rejalash asboblari haqida umumiy ma'lumot reja: 1. chizg'ichlar yoki bazan o'lchagich 2. oʻlchash texnikasi chizg'ichlar yoki bazan o'lchagich deb ham ataladigan asboblar geometriya va texnik chizmalarda, shuningdek, muhandislik va qurilish sanoatida masofalarni o'lchash yoki to'g'ri chiziqlar chizish uchun ishlatiladigan qurilma. ko'p yillar davomida o'lchagichlar odamlar tomoidan turli-xil uzunlikda va turli-xil xom-ashyolardan tayorlanib kelinadi. ba'zilari yog'och, plastmassaari ham plastmassa ixtiro qilinganidan beri ishlatilgan. ular uzunligi standard boʻlgan qoliplarda tayyorlanadi, yog'ochliklari kabi yo'nish o'rniga. metalliklari esa ko'proq bardoshiligi uchun ustaxonalarda foydalaniladi. ba'zida esa yog'och chizg'ichlarning burchaklariga ham metall himoyalovchi o'rnati...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOC (120,5 КБ). Чтобы скачать "chizg'ichlaryoki bazano'lchagich", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: chizg'ichlaryoki bazano'lchagich DOC 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram