o`rta osiyo ibtidoiy tarixining davri va bosqichlari

DOC 19 pages 2.5 MB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type DOC

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

o`rta osiyo ibtidoiy tarixining davri va bosqichlari ibtidoiy tarixni davrlashtirish reja: 1. yerda hayotning paydo bo`lishi haqidagi qarashlar 2. vatanimiz hududida eng qadimgi odamlarning izlari 3. o`rta va yangi tosh asri 4. vatanimizda mis-tosh va bronza asri 1.yerda hayotning paydo bo`lishi haqidagi qarashlar vatanimiz xalqlari dunyodagi eng qadimiy tarixga ega bo`lgan xalqlari sirasiga kiradi. bu jihatdan o’rta osiyo hududida yashab kelayotgan ajdodlarimiz shimoliy afrika, o`rta yer dengizi atroflari va kichik osiyo hududlarida yashab kelayotgan xalqlar bilan bellashadilar. kishilik jamiyatining paydo bo`lishi, uning rivojlanishi va taraqqiyoti to`grisida fanda har xil yondoshuvlar va qarashlar mavjud. biz ularni shartli suratda ikkiga bo’lib o`rganamiz: birinchisi diniy qarash va ikkinchisi dunyoviy qarashdir. biz yashab turgan moddiy dunyo azaldan bo`lganmi yoki u biror kimsa tomonidan yaratilganmi? erda hayot qachon paydo bo`lgan va u kim tomonidan yaratilgan kabi masalalarda diniy va dunyoviy adabiyot bir-birini inkor etuvchi xulosalar bilan yondoshadi. yakka- xudolik g`oyasini ilgari surgan dunyodagi barcha dinlar …

2 / 19

dan asosiy maqsad va murod ham ana shundan iborat edi1. momo havoni esa odam atoning «chap biqinidan» yaratdi. kishilik jamiyati odam ato birlan momo havodan tarqalgan emish. odam alayxissalom bir mingu qirq yosh umr ko’ribdilar. shu davr mobaynida odam ato va momo havodan qirq bir farzand dunyoga kelibdi. mirzo ulug`bekning yozishicha: «yigirma bitta qorindan yigirma bir nafar o`g`il va yigirma nafar qiz hamda ming nafar nabira ko`rgani aniqlangan»2 . abulg`oziy bahodirxon «shajarai turk» asarida «odam ato o`z o`g`lonlarindin qirq ming kishini ko`rib o`ldi»3 deb yozadi. odamzodning birinchi vakillari qur'oni karimda odam ato va momo xavo, «bibliya»da adam va eva, zardushtiylik dinida esa iyim nomlari ostida beriladi. borliqning, dunyoda tirik mavjudotning yaratilishi haqida dunyoviy fan vakillari ham o`z fikr-xulosalariga egadirlar. dunyoviy fan vakillari o`z ilmiy-g`oyaviy dunyo-qarashlariga qarab bu masalada ikki guruhga bo`lindilar. dunyo, butun borliq va tirik mavjudot hech kim tomonidan yaratilmagan, u azaldan bor moddiy bir narsadir, deb isbotlovchi materialist …

3 / 19

xil hayvonlar: to`ng`iz, antilopa suyaklari va tosh qurollar ham topildi. bu topilmalarning barchasiga olimlar zinjantrop deb shartli nom berdilar. zinjantrop topilgan geologik qatlamning sanasi 3-3,5 million yil deb taxmin qilinmoqda. 2. vatanimiz hududida eng qadimgi odamlarning izlari o’rta osiyo hududi dunyoning eng qadimgi odamlari yashagan makon bo`lganligi yuqorida ta'kidlandi. ammo bu hududda odamzodning dastlabki avlodlarining paydo bo`lganligiga necha yil bo`ldi, degan savolga olimlar turli xilda javob berib keldilar. ba'zi manbalarda dastlabki odam izlari bundan 500 ming yil ilgari topilgan deyilsa, boshqalarida 800 ming yil sanasi tilga olinadi. arxeologlarning eng so`nggi xulosasiga ko`ra, eng qadimgi odamsimon maymunlar ajdodi hisoblangan zin-jantroplardan keyin paydo bo`lgan pitekantroplar bundan i million yil ilgari yashaganlar. biroq na zinjantroplarning va na pitekantroplarning izlari mamlakatimiz hududida shu paytga qadar uchramagan. bundan 500—600 ming yillar burun yashagan odam ajdodining izlari xitoydan topilgan. olimlar uni sinantroplar deb ataganlar. ular asosan g`orlarda yashaganlar. sinantrop davridan boshlab odam birinchi marta olovni kashf …

4 / 19

i uch bosqichdan iborat: ilk paleolit, o`rta paleolit va yuqori paleolit. ilk paleolit davrining diqqatga sazovorligi shundaki, bu davrda odamlar va ularning dastlabki mehnat qurollari paydo bo`ldi. achinarli tomoni shundaki, tosh qurollaridan boshqa mehnat qurollari bizgacha yetib kelmagan. bu davrning tosh qurollari arxeolog olimlar tomonidan yetarli darajada va yaxshi o`rganilgan. bu mehnat qurollari dastlabki mehnat quroli topilgan makon — joy nomi bilan ashel' (farangiston) qurollari deb nom olgan. olimlarning ilmiy xulosalariga qaraganda ashel davri bundan bir million yil burun boshlangan va miloddan avvalgi 200—100 minginchi yillargacha davom etgan. bu davrda yer kurrasida bir qator tabiiy geografik o`zgarishlar yuz berdi. himolay, tibet, pomir va tyanshan singari baland va osmono`par tog`lar qad ko`tardi. geologlarning hisobiga ko`ra, tabiatning yozi issiq, qurug’ va qishi sovuq, yog`ingarchilik kam bo`lgan. natijada o’rta osiyoning hozirgi cho`l va dashtlari shakllangan, shu sharoitga moslashgan xayvonot dunyosi vujudga keylgan, o`simliklar olami qaror topgan. ashel davrining oxirlarida xavo keskin soviy boshlagan, …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o`rta osiyo ibtidoiy tarixining davri va bosqichlari"

o`rta osiyo ibtidoiy tarixining davri va bosqichlari ibtidoiy tarixni davrlashtirish reja: 1. yerda hayotning paydo bo`lishi haqidagi qarashlar 2. vatanimiz hududida eng qadimgi odamlarning izlari 3. o`rta va yangi tosh asri 4. vatanimizda mis-tosh va bronza asri 1.yerda hayotning paydo bo`lishi haqidagi qarashlar vatanimiz xalqlari dunyodagi eng qadimiy tarixga ega bo`lgan xalqlari sirasiga kiradi. bu jihatdan o’rta osiyo hududida yashab kelayotgan ajdodlarimiz shimoliy afrika, o`rta yer dengizi atroflari va kichik osiyo hududlarida yashab kelayotgan xalqlar bilan bellashadilar. kishilik jamiyatining paydo bo`lishi, uning rivojlanishi va taraqqiyoti to`grisida fanda har xil yondoshuvlar va qarashlar mavjud. biz ularni shartli suratda ikkiga bo’lib o`rganamiz: birinchisi diniy qarash va ik...

This file contains 19 pages in DOC format (2.5 MB). To download "o`rta osiyo ibtidoiy tarixining davri va bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o`rta osiyo ibtidoiy tarixining… DOC 19 pages Free download Telegram