mehnat muhofazasi qonunlari

DOCX 89 pages 2.0 MB Free download

89 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.0 MB

File type DOCX

Pages 89

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 89

mavzu:o’quv ustaxonasida mehnatni muhofaza qilish reja: 1. tikuvchilik ustaxonasida txq 2. ish o’rinlarida txq 3. elektr xavfsizlik qoidalari. 4. yo’ng’in xavfsizligi qoidalari mehnat muhofazasi ish jarayonida insonning mehnat qobiliyatini, sog’ligini va xavfsizligini ta’minlash uchun yo’naltirilgan qonunlar majmuasi, sotsial-iqtisodiy, tashkiliy, texnik, profilaktik tadbirlar va vositalardir. mehnatkashlarning sog’ligini muhofaza qilish, xavfsiz ish sharoitlarini yaratib berish, kasbiy kasalliklarni va ishlab chiqarish jarohatlarini yo’qotish o’zbekiston respublikasi hukumatining asosiy g’amho’rlikligidan biridir. mehnat muhofazasi qonunlarida quyidagilar ko’rsatilgandir: · korxonalarda mehnatni muhofaza qilishni tashkil etish qoidalari, uni rejalashtirish va mablag’ bilan ta’minlash; · xavfsizlik texnikasi va ishlab chiqarish sanitariyasi qoidalari, shu bilan birga kasbiy kasalliklar va ishlab chiqarish jarohatlaridan saqlanish shaxsiy vositalari, zararli ish sharoitlari uchun tovon to’lash; · ayollarning, yoshlarning va mehnat imkoniyatlari cheklanganlarning mehnatini muhofaza qilish qoida va me’yorlari; · mehnat muhofazasi sohasida nazorat tashkilotlari faoliyatini tartibga soluvchi qoidalar; · mehnat muhofazasi qonunlari buzilganda qo’llaniladigan javobgarlik; ishlab chiqarish korxonalarida odamga ko’pincha past va yuqori harorat, …

2 / 89

shkiliy sabablar: · xavfsizlik texnikasi, sanoat sanitariyasi va yong’in xavfi bo’yicha yo’riqnomaning umuman o’tkazilmaganligi va sifatsiz o’tkazilganligi; · ish joylari, yo’lak va transport yo’llarining to’silib qolishi; · ish vaqtidan tashqari ishlash; gigienik sabablar: · oqova suvlaridagi va havodagi zararli moddalarning yuqori kontsentratsiyasi mavjudligi; · yoritilganlikning yetarli emasligi yoki ularning noqulay o’rnatilganligi; · tsexlarda shovqinning me’yoridan ortiq bo’lishi; · har bir ishchigto’g’ri kelishi kerak bo’lgan maydon va hajm bo’yicha ko’rilish me’yorlarining buzilishi; texnik sabablar: · uskuna va mexanizmlarning nosozligi; · mashinalarning xavfli joylarining to’silmaganligi; · og’ir va sermehnat ishlarning yetarli mexanizatsiyalashtirilmaganligi; ruhiy-fiziologik sabablar: · haddan ortiq charchash; · ishning og’irligi; · ishning monotonligi; · ishlab-chiqarish va mehnat intizomining buzilishi; · ishchining nosog’lomligi; kasb kasalliklari mehnat qobiliyatining pasayishiga, o’tkir va surinkali zaharlanishning avj olishiga, umuman kasalliklarning ko’payishiga, uzoq muddat o’tgandan keyin paydo bo’ladigan yomon asoratlarga sabab bo’lishi mumkin. charchashning tez yoki sekin ro’y berishi mehnatning xususiyatiga bog’liq: kishi bir tarzda turib muskullariga …

3 / 89

atlanishi, tepkining oldingi chetidan stul o’rindig’ining orqa chetigacha bo’lgan oraliq (gorizontal bo’lib) 650 mm. dan oshmasligi lozim. ish joylarida mikroiqlim omillari – harorat, nisbiy namlik, havoning tozaligi hamda atmosfera bosimi tashkil etadi. bunday muhit kishi organizmiga salbiy ta’sir qilib, uni sovitib yoki qizitib boradi. kishi organizmining me’yoriy harakati 36-37 gradus bo’ladi. organizm o’zi uchun zarur bo’lgan haroratni ta’minlab turish qobiliyatiga ega. sex havosining harorati yuqori bo’lganda qon tomirlari kengayib, teriga qon me’yoridan ko’p kela boshlaydi va atrof muhitga issiqlik uzatish bir muncha ko’payadi. shuning uchun issiq tsexlarda sal sho’rlangan gaz suvlari beriladi. sexlardagi havo harorati pasayganda, qon tomirlari torayib, teriga qonning kelishi susayadi va tanada tashqi muhitga issiqlik berishi kamayadi. kishi o’zini yaxshi his qilishi uchun harorat nisbiy namlik va havo harakati tezligi uyg’un bo’lishi zarur. odamlar bino ichida uzoq vaqt bo’lganlarida bino havosi og’irlashadi. shuning uchun binoni shamollatib, havosini almashtirib, iflos havoni chiqarib, tozasini kiritish zarurati tug’iladi. sex havosini …

4 / 89

si orqali so’rib olingan havo atmosferaga chiqarib yuborishdan oldin zararli moddalardan tozalanadi. retsirkulyatsiya uchun tsexga qayta yuboriladigan havo zararli moddalarning miqdori 0,3 ykbk dan oshmasligi kerak. hozirgi kunda changli havoni tozalovchi uskunalarning ko’plab turlari mavjud. ishlab chiqarish sharoitida yoritganlik ishchilar salomatligiga zarar yetkazmasligi uchun u ko’zni zo’riqtirmaydigan, ish vaqtida xonaning hamma qismlarida bir tekis taqsimlangan bo’lishi talab qilinadi. yorug’lik ko’zni qamashtirmaydigan bo’lishi, yorug’lik nurlari ko’zga to’g’ridan-to’g’ri tushmasligi kerak. ma’lumki, tabiiy yorug’lik manbai quyoshdir. sun’iy yorug’lik manbai esa elektr energiyasi bo’lib, u cho’g’lanma va lyuminestsent lampalar orqali amalga oshiriladi. lyuminestsent lampalar ishchilarni kamroq toliqtiradi, ranglarni idrok qilish qobiliyatlari ortadi. turli balandlikdagi va chastotadagi tovushning tartibsiz ravishda qo’shilib eshitilishi shovqin deb ataladi. tovush fizik holat sifatida, suv va boshqa tarang muhitdan kelib chiqadigan to’lqinsimon harakatlardan iborat. shovqin kasbiy kasallikka olib kelishi mumkin. u boshni aylantirib, miyada og’riq turg’izadi va quloq shang’illab asab sistemasiga ham yomon ta’sir qiladi. ayniqsa fikrni to’plab, aqlli ish …

5 / 89

uncha pasaytiriladi. titrash kishi organizmiga salbiy ta’sir qiladi, natijada ish unumdorligini pasaytiradi, ko’pincha og’ir kasbiy kasallik-titrash kasalligiga olib keladi. shuning uchun titrashga qarshi tadbirlarga alohida ahamiyat beriladi. titrash kasalligi kasbiy kasalliklar tarkibiga kiradi. kasallik ko’p hollarda o’tib ketsa, nogironlik olib kelishi mumkin. mashina va mexanizmlarning titrashini kamaytirish quyidagi usullarda olib boriladi: · rezonans holatidan chiqarish; · titrashni dempferlash; · titrashni dinamik so’ndirish; · titrashni ixotalash va shaxsiy himoya vositalarini qo’llash. qo’lni titrashdan saqlash uchun maxsus qo’lqoplar ishlatiladi. elektr tokidan shikastlanish (tok urishi) ishlab chiqarishda ko’p kuzatiladi. elektr toki organizm orqali o’tganda issiqlik, elektrolitik va biologik ta’sir ko’rsatadi. issiqlik ta’siri badanning ayrim joylarining kuyishi, qon tomirlari, asab va boshqa to’qimalarning qizishi bilan xarakterlanadi. elektromagnit ta’sir qonunining va boshqa organik suyuqliklarning qurishiga va ularning fizik-ximik tarkibining buzilishiga olib keladi. tok urgan joyga birinchi yetib kelgan kishi hammadan avval shikastlangan kishini tok ta’siridan qo’tqarishi (rubilnikni ajratib qo’yish, simni qirqish, tayoq bilan simni urib …

6 / 89

shi, mashinalarning kiyim yoki sochni o’rab ketishi, dazmol yoki presslarda biron joy ko’yib qolishi, tugma yoki igna parchalari uchib yuzga tegishi natijasida ishlovchilar jarohatlanib qolishi mumkin. texnika xavfsizligi qoidalari noxushlik va baxtsiz hodisalarning oldini olishga xizmat qiladi. qo’l va mashina operatsiyalarida ishlovchilar quyidagi qoidalarga rioya qilishlari lozim: 1. ish bajarayotganda ziyrak bo’lish kerak. 2. mashina asbob va moslamalarning ishga yaroqligini tekshirib turish lozim. 3. simlarga ip, latta, simchalar osmaslik kerak. 4. tugma qadash mashinasida ishlaganda saqlash ekranidan foydalanish zarur. 5. elektr dvigatelni o’chirmasdan mashinaga moy surtish, uni tozalash, mashina shkiviga tasma kiydirish man etiladi. 6. o’z ish o’rnini toza tutish lozim. asboblar sochilib yotmasligi, qaychi va iplar mashinaning aylanayotgan qismlari yoniga qo’yilmasligi kerak; 7. ish o’rinlari orasidagi yo’lni to’smaslik lozim. 8. elektr dazmolda ish boshlashdan oldin shnur izolyatsiyasini tekshirish lozim. 9. dazmolning, rubilnikning, shtepsel rozetkasining, vilkaning tok o’tkazuvchi qismlariga qo’l tekkizmaslik kerak. 10. ishlayotganda shnur dazmolga tegib turmasligi kerak. 11. …

7 / 89

) uy vazifasini bajarish; v) berilgan topshiriqlarni bajarishi (referat, tablitsalar, slaydlar tayyorlash va h.k.) 45 ball 2. oraliq baholash (nazorat ishi va testlar o’tkazish) 40 ball 3. yakuniy baholash (yozma ish, test va boshqa turdagi nazoratlarni o’tkazish) 15 ball jami: 100 ball o’zlashtirish ko’rsatkichlari baho 85,05 – 100 a’lo 70,01– 85 yaxshi 55,01 – 70 o’rta 55 gacha qoniqarsiz tavsiya etiladigan adabiyotlar: 1. m.jabborova «tikuvchilik texnologiyasi». toshkent, 1989 y. «o’qituvchi» nashriyoti. 2. «uy-ro’zg’or ensiklopediyasi». toshkent, 1982 yil. 3. a.t.truxanova «tikuvchilik texnologiyasi asoslari». toshkent: «o’qituvchi» n.. 1996 yil. 4. b. ziyomuhammadov “ta’lim texnologiyalari” (metodik qo’llanma) toshkent. 2012y. internet saytlari: 1. http://www.osinka.ru 2. http://ni-tochka.ru 3. http://book.t-stile.info/category http://tvorim.e-gloruon.com 2-mavzu: universal mashinalar turlari,ularda bajariladigan ishlar uchun ish o’rnini tashkil etish reja: 1.universal mashina turlari 2.universal mashinada bajariladigan ishlar 3.ish o’rnini tashkil etish mashinada bajariladigan ish o’rni ish stoli va uning qopqog’i o’yig’iga o’rnatilgan mashina bosh qismi bilan jihozlangan. ish stolini ikkita tayanch ushlab turadi. …

8 / 89

ash birmuncha osonlashadi. tikilayotganda tepkini ko’tarish uchun tizza richagi bosiladi, u o’ng oyoq tizzasi balandligida bo’lishi kerak. mashinada bajariladigan ishlar uchun ish o’rnini tashkil etish ish o’rnini ta’minlash rasm 1-elektr tarmog’iga ulangan stol. 2-stolga o’rnatilgan tikuv mashinasi kallagi. stolning silliq yuzasiga zarur asbob va uskunalar qo’yiladi. stolda naychaga ip o’rash uchun maxsus moslama o’rnatilgan. ish o’rni alohida taglik (stilaj) bilan jihozlanganishi mumkin. 6 3-yoritgich. mahalliy yoritgich uchun ishlatiladi. 4-g’altak ushlagich. 5-tizza richagi. mashina lamkasini stol tagidan oyoq bilan ko’tarish uchun mo’ljallangan. 6-aylanma stul ishlovchiga aylanish, o’tirish balandligini rostlash va orqani tik tutish sharoitini yaratishi kerak. materiallarni tikish uchun oldin kerakli ip va unga mos igna tanlash kerak bo’ladi. agar ip to’g’ri tanlanmasa, ba’zi turdagi tikuv mashinalarida baxya hosil qilish jarayonlarida ip o’rami ochilishi natijasida o’zining puhtaligini yo’qotishi mumkin. shu sababli tikuv mashinasiga qo’yiladigan talablarga mos holda ip tanlash kerak. tikiladigan gazlamalarga muvofiq tavsiya etiladigan ip va igna raqamlari gazlama va …

9 / 89

boshlashdan oldin iplarning to’g’ri taqilganligini tekshirish, agar zarur bo’lsa, mashinani moylash kerak. bunda mashinaning elektr yuritmasi o’chirilgan bo’lishi kerak. tikayotgan detallar mashina tepkisining chap tomonida bo’lishi lozim. baxyaqator chok boshlanishida va oxirida puxtalanadi. chok boshlanishidagi baxyaqatorni puxtalash uchun uzunligi 10-15 mm baxyaqator yuritiladi-da, orqaga qaytarish richagi bosiladi, material orqaga qaytadi va xuddi oldingi baxyaqator chizig’i ustidan ikkinchi baxyaqator yuritiladi. bir-biriga nisbatan burchak hosil qiladigan baxyaqatorlar yuritayotganda baxyaqator uzilib qolmasligiga va ignaning birinchi yuritayotgandagi oxirgi sanchig’i yangi baxyaqatorning birinchi sanchig’iga ahamiyat berish kerak. materiallar surilib ketmasligi uchun mashinani igna eng pastki holatdaligida to’xtatib, so’ngra tepkini ko’tarib, materialni ma’lum burchakka buriladi. tepki tushirilib, yangi yo’nalishda baxyaqator yuritiladi. tikuv mashinalari maxsus himoyalash qurilmalari bilan jihozlangan bo’lishi kerak. har bir tikuv mashinasida ishlayotganda tikuvchi qo’liga igna sanchilmasligi uchun tepkiga himoyalagich elementi o’rnatilgan. tikuv mashinasida ishlayotganda quyidagi texnika xavfsizligi qoidalariga rioya qilish kerak. mashinani ishlatishdan oldin ish o’rnini yig’ishtirish, yuritish tasmasining to’siqlari, barmoqlarni igna teshishdan …

10 / 89

ator aniq yuritiladi. mashina choklari uchun moslamalar moslama turi rasm 1022 kl va 97 kl mashinalarida bo’laklar chetini berilgan kenglikda biriktirish uchun qo’zg’alma yo’naltirgich chizg’ichli tepki yordamchi ko’klashsiz bezak choki berish uchun chizg’ichli tepki 97 kl mashinalarida yordamchi ko’klashsiz bo’laklar qirqimini qaytarish uchun tepki kiyim bo’laklari qirqimini mag’izlash uchun moslama kerakli o’quv-jihoz, asbob-uskuna va ashyolar · tikuv mashinalari 1022-m kl · kodoskop · me’yoriy hujjatlar (dts) bitta o’quvchi uchun · yo’l-yo’riq texnologik xarita · tikuv mashinalarida ishlash uchun asboblarning 1 ta to’plami. · 2 varaq oq qog’oz · 4 ta gazlama parchasi 50x40 sm. · w40; w80 iplardan 1 ta g’altak · mashina ignalari · chizg’ich, qaychi. asosiy qismlar. 1. ipni naychaga o’rovchi moslama, pastki ipni naychaga o’rash uchun mo’ljallangan. 5 3 4 6 2. ipli g’altak uchun shtift ipli g’altakni o’rnatilishiga mo’ljallangan.12 3. naychaga o’rashda ipni taranglovchi disk va ip yo’naltiruvchisi. 4. ipni tortuvchi dastak. 5. ipni qirqish uchun …

Want to read more?

Download all 89 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mehnat muhofazasi qonunlari"

mavzu:o’quv ustaxonasida mehnatni muhofaza qilish reja: 1. tikuvchilik ustaxonasida txq 2. ish o’rinlarida txq 3. elektr xavfsizlik qoidalari. 4. yo’ng’in xavfsizligi qoidalari mehnat muhofazasi ish jarayonida insonning mehnat qobiliyatini, sog’ligini va xavfsizligini ta’minlash uchun yo’naltirilgan qonunlar majmuasi, sotsial-iqtisodiy, tashkiliy, texnik, profilaktik tadbirlar va vositalardir. mehnatkashlarning sog’ligini muhofaza qilish, xavfsiz ish sharoitlarini yaratib berish, kasbiy kasalliklarni va ishlab chiqarish jarohatlarini yo’qotish o’zbekiston respublikasi hukumatining asosiy g’amho’rlikligidan biridir. mehnat muhofazasi qonunlarida quyidagilar ko’rsatilgandir: · korxonalarda mehnatni muhofaza qilishni tashkil etish qoidalari, uni rejalashtirish va mablag’ bilan ta’minlash; · x...

This file contains 89 pages in DOCX format (2.0 MB). To download "mehnat muhofazasi qonunlari", click the Telegram button on the left.

Tags: mehnat muhofazasi qonunlari DOCX 89 pages Free download Telegram