arpava javdar biologiyasiva etishtirish texnologiyasi

PPTX 40 pages 4.2 MB Free download

40 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.2 MB

File type PPTX

Pages 40

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 40

prezentatsiya powerpoint mavzu: arpa va javdar biologiyasi va etishtirish texnologiyasi reja: arpa va javdar ahamiyati, ishlatilishi, ekin maydonlari. 2. arpa va javdar batanik tavsifi, biologiyasi. 3. arpa va javdar etishtirish texnologiyasining muhim xususiyatlari. 4. o'zbekistonda ekiladigan asosiy navlari. kuzgi arpa markaziy osiyo mamlakatlari, shu jumladan o'zbekistonda ko'p ekiladi. u asosan em-xashak va yorma ekini sifatida etishtiriladi. donida oqsil miqdori kam, shuning uchun pivo sanoati uchun yaxshi xom ashyo. kuzgi arpaning qishga chidamliligi kuzgi bug'doy va kuzgi javdarnikidan past. shuning uchun uning ekilish mintaqalari cheklangan. arpa donida o'rtacha 12% oqsil, 5,5 % kleykovina, 64,6 % azotsiz ekstraktiv moddalar, 2,1 % yog', 13% suv, 2,8 % kul bor. bahorgi arpa cho'chqalar otlar uchun yaxshi kontsentrat em. uning 1 kg donida 1,2 kg ozuqa birligi bor. bu ekin pivo va spirt sanoatining asosiy xom ashyosi hisoblanadi. piva tayyorlash uchun, ayniqsa, ikki qatorli, to'la yirik donli, po'slog'i kam (8-10%), unib chiqish energiyasi yuqori (95%) …

2 / 40

ar, garmsel boshlanguncha etiladi. shuning uchun tuproq va havo qurg'oqchiligidan kam zararlanadi. poxoli, somonining oziqaviy qimmati yuqori, 100 kg somonida 33 oziqa birligi saqlanadi. javdar kuzgi javdar o'zbekistonda oraliq ekin sifatida va doni uchun ekiladi. u juda ko'p mamlaktlarda bug'doydan keyin, ikkinchi non ekini. javdar noni yuqori kaloriyaga ega, to'yimli, mazalik. donida to'la qimmatli, almashtirilmaydigan aminokislotalar, ayniqsa lizinga boy oqsil hamda a, c, e va b guruhidagi vitaminlar mavjud. shuning uchun qoramollarga omixta em tayyorlashda javdar donidan lizinga boy qo'shimcha sifatida foydalaniladi. kuzgi javdar rossiyada, markaziy osiyo va kavkazortida doni uchun hamda dukkakli ekinlar, bahori arpa, bug'doy va boshqa ekinlar bilan qo'shib oziqa uchun ekiladi. javdar donida o'rtacha 8,0-18,7 % oqsil, 51,8-69 % kraxmal, 1,6-2,6 % yog' mavjud. oqsil tarkibida lizin ko'pligi tufayli kuzgi javdar donining biologik qimmati yuqori. javdarning 1 kg ko'katining to'yimliligi 0,74, 1 kg senajining to'yimliligi esa 0,24 ozuqa birligiga tengdir. javdar ekiladigan maydon-jahon bo'yicha 15 mln …

3 / 40

a uning boshoq tortishi kechikib, kech etiladi. yarovizatsiya davri 0-2 0s, 40-45 kun. tezpishar, kuzgi bug'doyga nisbatan o'zbekiston sharoitida 10-15 kun erta etiladi. o'zbekiston sharoitida kuzgi arpa may oyining birinchi yarmidan (surxandaryoda) boshlab iyun oyining birinchi o'n kunligiga qadar pishib etiladi. bu xususiyati sug'oriladigan erlarda ikki hosil etishtirishga imkon beradi. tuproqqa talabi. kuzgi arpa kuzgi bug'doyga nisbatan sho'rga, sho'rxokka ancha chidamli. uni sizot suvlar yaqin joylashgan tuproqlarda ham etishtirish mumkin. unumdor, g'ovak, strukturali tuproqlarda yuqori hosil beradi. mexanik tarkibi og'ir, loy, botqoqlashgan, juda sho'rlangan erlar kuzgi arpa uchun yaroqsiz. tuproq muhiti ph 6-7 bo'lishi arpa uchun maqbul. o'zbekistonda kuzgi arpa navlari: ayqor, bolg'ali, gulnoz, qarshinskiy, afrosiyob, temur, marokand. o'g'itlashda bir gektar maydonga sug'oriladigan erlarda n120-150, r80-100, k40-60, kg ma'danli o'g'it solish tavsiya etiladi. ekish bilan gektariga 10 kg fosforli o'g'it berish yaxshi natija beradi. lalmikorlikda kuzgi arpaning bir gektariga n30, r40, k30 kg solish don hosilini 30-40% ga oshiradi ekish …

4 / 40

oshlaydi, ammo unib chiqishi uchun eng maqbul harorat 20-25 0s. harorat 30 0s dan oshganda unib chiqish to'xtaydi. urug'lari unib chiqishi uchun o'zining quruq massasiga nisbatan 50-70 % suv yutadi. unib chiqishi uchun samarali harorat yig'indisi 50 0s. harorat etarli bo'lganda urug'lar ekilgandan keyin 5-8 kunda unib chiqadi. harorat 10-12 0s da tuplanish jadal davom etadi, 4-5 0s da to'xtaydi. kuzgi g'alla ekinlari orasida kuzgi javdar qishga eng chidamliligi bilan ajralib turadi va -25-30 0s sovuqqa bardosh beradi. tuplanish tugunida harorat -18-20 0s sovuq bo'lganda ham o'simlik hayotchanligini saqlaydi. kuzgi javdar urug'larining unib chiqishdan donning etilishigacha 1800 0s, erta bahordan pishib etilishigacha 1200-1500 0s harorat talab etiladi. namlikka talabi. kuzgi javdar transpiratsiya koeffetsienti 340 dan 420 gacha. namga eng talabchan davri naychalash boshoqlash. bu davrda namlikning etishmasligi hosildorlikning pasayishiga, boshoqlarning va donining mayda bo'lishiga olib keladi. nisbatan qurg'oqchilikka chidamli. kuzgi javdar kuzgi bug'doyga nisbatan 8-10 kun erta etiladi. boshoqlashdan pishishgacha …

5 / 40

lik yovvoyi turlari ham hordeum l. avlodiga mansub. boshoq bo'g'inidagi meva hosil qiladigan boshoqchalari soniga qarab arpa quyidagi kenja turlarga bo'linadi 1. h. vulgare l. – ko'p qatorli yoki oddiy arpa. boshoqning har bir bo'g'inida uchtadan meva hosil qiluvchi boshoqchalar joylashgan va ularning hammasi rivojlanib don hosil qiladi. boshoqning zichligi bo'yicha ko'p qatorli arpa ikkita guruhga bo'linadi. birinchisi – to'g'ri olti qatorli (olti qirrali). ikkinchisi – noto'g'ri olti qatorli. 1. hordeum vulgare 2. h. distichon l. – ikki qatorli arpa, unda boshoq bo'g'inidagi uchta boshoqchadan, faqat o'rtadagisi meva hosil qiladi, yonidagi boshoqchalar meva hosil qilmaydi. ikki qatorli arpalar don hosil qilmaydigan yon boshoqchalar xususiyatiga, tuzilishiga qarab ikki guruhga bo'linadi: a) nutantia unda don hosil qilmagan boshoqchalarda boshoqcha va gul qipiqlari saqlanib qoladi. b) dificientia, don hosil qilmaydigan boshoqchalarida faqat boshoqcha qipiqlari bor. amaliyotda ikki qatorli arpaning faqat nutantia guruhi tarqalgan, ikkinchi guruhi kavkaz ortida arpazorlarda uchraydi. 2. hordeum distichon 3. …

6 / 40

illari bo'lib, asosan kuzgi javdar keng miqyosida ekiladi. tog' javdari (secale montanum) madaniy javdar (secale cereali) javdarning dunyo bo'yicha aniqlangan ayrim turlari e'tiboringizga havola etaman yovvoyi (o'rmon) javdari (secale sylvestre) vavilovning javdari (secale vavilovii) derjavin javdari (secale derzhavinii) anatoli javdari (secale anatolicum) afrika javdari (secale africanum) javdar (secale ciliatiglume) ildiz tizimi – popuk, murtak hamda bo'g'in ildizlaridan iborat. murtak ildizlari soni ko'pincha 3-4 ta. unib chiqishdan tuplanishgacha murtak ildizlar o'rtacha sutkasiga 2,5 sm, boshoqlashdan gullashgacha 1 sm o'sadi. bitta o'simlikda ildizlarning umumiy uzunligi 600 km etadi hamda 2-3 m chuqurlikka kirib boradi. ildizlarining 90 % i tuproqning haydalma qatlamida joylashgan. poyasi – poxolpoya, 5-7 bo'g'indan iborat. o'simlikning bo'yi 80-180 sm. barglari – oddiy, eni 3-20 mm, uzunligi 60-300 mm. to'pguli – boshoq, uzunligi 7-14 sm, ayrimlarida 23 sm ga etadi biologik xususiyati. bahori arpa turli tuproq-iqlim sharoitlariga moslashgan. urug'lari 1-2 0s haroratda ko'karib boshlaydi. unib chiqish uchun optimal harorat 20-22 …

7 / 40

al hisoblanadi. o'sish davri – navlarga bog'liq holda 60 kundan 110 kungacha. lalimikorlikda bu ko'rsatkichlar tekislikdan tog'li mintaqagacha oshib boradi. navlari: temur, nitans-799, unumli arpa, zafar duvarak, bolg'ali duvarak. ekish. ekish uchun 1-sinf talabalariga javob beruvchi, 1000 urug' massasi 40 g, o'sish kuchi 80 % kam bo'lmagan urug'lardan foydalaniladi. urug'lar albatta ekishdan kamida bir oy oldin fungitsidlar bilan ishlanadi. o'zbekistonda bahori arpa juda erta fevral oyida, mart oyining boshlanishida, er etilishi bilan ekiladi. ekish muddatini kechiktirish hosildorlikning keskin pasayishiga olib keladi. sug'oriladigan erlarda ekish me'yori 4–4,5 mln unuvchan urug'/ga. lalmikorlikda nam bilan ta'minlanganlik bo'yicha mintaqalarda 80-110 kg/ga ekiladi. ekish chuqurligi 4-6 sm. urug'lar nam tuproqqa ekiladi sug'oriladigan erlarda bahori arpa uchun ma'danli o'g'itlarning yillik me'yori azot 120-150, fosfor 80-100, kaliy 40-60 kg/ga ni tashkil qiladi. gektariga 15-20 t go'ng solish hosildorlikni 8-10 ts/ga oshiradi. javdar agrotexnikasi kuzgi javdar o'zbekistonda oraliq ekin, yashil massasi va doni uchun etishtiriladi. sug'oriladigan erlarda kuzgi …

8 / 40

a olinadi. kuzgi javdar 1 ts don va shunga muvofiq somon hosil qilish uchun 3,1 kg azot, 1,37 kg fosfor va 2,6 kg kaliy o'zlashtiradi (qayumov, 1989). kuzgi javdar donga nisbatan ikki baravar ko'p somon hosil qiladi. shuning uchun kuzgi bug'doyga nisbatan ma'lum miqdordagi biomassa hosil qilganda 15-20 % kam don hosili olinadi. kuzgi javdarda n, p, k nisbati –1:0, 44:0, 84 ni tashkil qiladi. gektaridan 45-50 ts dan hosil olish uchun o'rtacha 110-112 kg azot, 105-110 kg fosfor, 82-92 kg kaliy solinadi. bunda albatta agrokimyoviy xarita ko'rsatkichlari hisobga olinadi. fosforli o'g'itlarning 80-85 % i, kaliyli o'g'itlarning yillik me'yori, organik o'g'itlar erni haydash oldidan solinadi. azotli o'g'itlar erta bahor va naychalash fazalarida oziqlantirishlar sifatida beriladi. ekish muddatlari. o'zbekistonda samarqand viloyatida, sug'oriladigan erlarda oktyabrning birinchi, ikkinchi o'n kunligi, janubiy viloyatlarda oktyabrning uchinchi, noyabrning birinchi o'n kunligida, xorazm viloyati, qoraqalpog'iston respublikasida oktyabrning birinchi o'n kunligida ekish eng maqbul ekish muddatlaridir. ekish usuli. …

9 / 40

arpava javdar biologiyasiva etishtirish texnologiyasi - Page 9

10 / 40

arpava javdar biologiyasiva etishtirish texnologiyasi - Page 10

Want to read more?

Download all 40 pages for free via Telegram.

Download full file

About "arpava javdar biologiyasiva etishtirish texnologiyasi"

prezentatsiya powerpoint mavzu: arpa va javdar biologiyasi va etishtirish texnologiyasi reja: arpa va javdar ahamiyati, ishlatilishi, ekin maydonlari. 2. arpa va javdar batanik tavsifi, biologiyasi. 3. arpa va javdar etishtirish texnologiyasining muhim xususiyatlari. 4. o'zbekistonda ekiladigan asosiy navlari. kuzgi arpa markaziy osiyo mamlakatlari, shu jumladan o'zbekistonda ko'p ekiladi. u asosan em-xashak va yorma ekini sifatida etishtiriladi. donida oqsil miqdori kam, shuning uchun pivo sanoati uchun yaxshi xom ashyo. kuzgi arpaning qishga chidamliligi kuzgi bug'doy va kuzgi javdarnikidan past. shuning uchun uning ekilish mintaqalari cheklangan. arpa donida o'rtacha 12% oqsil, 5,5 % kleykovina, 64,6 % azotsiz ekstraktiv moddalar, 2,1 % yog', 13% suv, 2,8 % kul bor. bahorgi arpa cho'ch...

This file contains 40 pages in PPTX format (4.2 MB). To download "arpava javdar biologiyasiva etishtirish texnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: arpava javdar biologiyasiva eti… PPTX 40 pages Free download Telegram