rim respublikasi davri san'ati

DOCX 37 pages 4.6 MB Free download

37 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.6 MB

File type DOCX

Pages 37

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 37

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti rim respublikasi davri san’ati mavzudagi kurs ishi ilmiy rahbar: ‘’himoyaga tavsiya etilsin’’ ‘’tasviriy san’at va uni o’qitish metodikasi” kafedrasi mudiri _____ r.sh.xalilov ‘’____’’ ______________ 2020 yil toshkent- 2020 mundarija kirish 3 i. rim respublikasi davri san’ati va arxitekturasi 5 1.1 rim sa’natining rivojlanishi 5 1.2 rim arxitekturasi 12 ii. rim respublikasi san`at o’chog’i sifatida 22 1.1 rim respublikasi san’at va madaniyat o’chog’i 22 xulosa 30 foydalanilgan adabiyotlar 32 ilovalar 33 kirish kurs ishining dolzarbligi: insoniyat tasviriy faoliyatining eng primitiv bosqichlaridan shu kungacha bulgan rivojlanish davri ko‘plab maktablar, uslublar va oqimlarning paydo bulishi, rivojlanishi va inqirozga yuz tutishi – bularning barchasi ijodkorlarning tinimsiz harakati , ongli faoliyati, izlanishlari maxsuli sifatida xarakterlanadi. ijtimoiy hayotda sodir bulgan o‘zgarishlarning ijodkor ongi va tafakkuriga ta'siri, his va tuyg‘ularining o‘ziga xos tarzda namoyon bo‘lishi natijasida paydo bo‘lgan turli oqim va uslublarning har …

2 / 37

san’ati tarixi o'rta er dengizi bo'yida tarqalib, o'z ta'sir doirasiga evropa, shimoliy afrika va old sharqni qamrab olgan ulkan davlatning shakllanishi, rivojlanishi va qulashi tarixi. rim respublikasi san'atning eng muhim shakllaridan biri arxitektura edi. vitruvius, ehtimol eng muhim qadimgi rim me'moridir. u qadimgi rim me'morchiligining uchta asosiy printsipini ishlab chiqqan: foydali, kuchlilik, go'zallik. xaydayning rim san'atida va arxitekturasida asosiy rolni o'ynadi, yodgorliklari hozir ham, xarobalarda ham o'z kuchlari bilan zabt etib kelmoqda. rimliklar dunyo me'morchiligining yangi davriga asos solishdi, bunda asosiy joy davlat hokimiyati g'oyalarini o'zida mujassam etgan va ko'p sonli odamlar uchun mo'ljallangan jamoat binolari bo'lgan. qadimgi dunyo bo'ylab rim arxitekturasida balandlik muhandisligi, tuzilish turlarining xilma-xilligi, kompozitsion shakllarning boyligi, qurilish ko'lami o'xshash emas. rim respublikasi me'morchiligi tarixi uch bosqichga bo'lingan. birinchisi, 8-6 asrlarda boshlangan erta yoki qirollik davri. miloddan avvalgi ikkinchi bosqich - vi asr oxirida boshlangan respublika davri. etrusk qirollari rimdan haydalgan va mil. avv. i asrning o'rtalariga …

3 / 37

g badiiy ijodining yakunlanishi hisoblanadi. garchi qadimgi rim ustalari yunoniston an'analarini davom ettirgan bo'lsalar ham, qadimgi rim san'ati tarixiy voqealarning borishi va yo'nalishi, yashash sharoiti va diniy qarashlarning o'ziga xosligi, rimliklar xarakterining xususiyatlari va boshqa omillar bilan belgilanadigan mustaqil hodisadir. rim san'ati o'ziga xos badiiy hodisa sifatida faqat xx asrda o'rganila boshlandi, shundan keyingina uning o'ziga xosligi va o'ziga xosligini anglab yetdi. shunga qaramay, ko'plab taniqli anti-olimlar rim san'atining tarixi hali yozilmagan, uning muammolarining murakkabligi hali ochilmagan deb hisoblashadi. qadimgi rimliklarning asarlarida yunonlardan farqli o'laroq, simvolizm va allegoriya ustunlik qilgan. shunga ko'ra, ellionlarning plastik tasvirlari rimliklar orasida juda go'zal ko'rinishga ega bo'lib, unda makon va shaklning xayoliy tabiati ustunlik qilgan - bu nafaqat freskalarda va mozaikalarda, balki releflarda ham mavjud. menada skopas yoki samotrassadagi nika kabi haykallar endi yaratilmadi, ammo rimliklar haykaltarosh portretlarga ega bo'lib, shaxs va shaxsning individual xususiyatlarini, shuningdek tarixiy voqealarni ishonchli tasvirlagan relyefga ega edilar. rim ustalari, …

4 / 37

rni xayoliy talqin qiladigan tasviriy san'at rivojlandi. arxitektura o'zining qurilishida ham, muhandisligida ham, ansamblda ham misli ko'rilmagan yutuqlarga erishdi. rimliklar yangi edi va ular badiiy shakl va makonning o'zaro bog'liqligini tushunishdi. klassik parthenonning mohiyatiga ko'ra o'ta ixcham, konsentrik shakllar istisno qilmadi, aksincha, akropolni o'rab turgan ochiq joylarga bino ochiqligini bo’ldirdi. odatda ansambl doirasi bilan ajralib turadigan rim arxitekturasida yopiq shakllarga ustunlik berildi. arxitektorlar devorga yarmi ustun bilan qo'yilgan soxta periferlarni yaxshi ko'rishardi. agar qadimgi yunoniston maydonchalari afinadagi agora yoki boshqa ellinistik shaharlar kabi har doim kosmosga ochiq bo'lishgan bo'lsa, unda rimliklar yo avgust yoki nerva forumlari kabi baland devorlarni kiyishgan yoki pasttekisliklarda bo'lishgan. xuddi shu printsip haykaltaroshlikda ham namoyon bo'ldi. yunon sportchilarining plastik shakllari har doim ochiq tarzda taqdim etiladi. rasmlar, ibodat qilayotgan rim singari, xalatining boshini uning boshiga tashlab, asosan o'ralgan va jamlangan. haykaltaroshlik portretlarida rim ustalari insonning shaxsiy, individual xususiyatlariga e'tibor qaratgan.[footnoteref:2] [2: gavrilin k.n iskusstvo rannego rima …

5 / 37

, rim yodgorliklarining ikkitomonlama tuyg'usini uyg'otishi, endi paydo bo'lgan yangiliklarga nisbatan o'zgacha munosabat namoyishi sifatida qabul qilinadi. rimliklar tomonidan tan olingan badiiy shakllarning yaxlitligini yo'qotish ko'pincha ularni juda katta hajmdagi, ba'zan ulug'vor binolarni yaratishga, hech bo'lmaganda tasvirlarning nomuvofiqligi yoki cheklanishini qoplashga majbur qildi. ehtimol, bu borada rim ibodatxonalari, forumlari va ko'pincha haykaltaroshlik ishlari qadimgi yunonistonning hajmidan sezilarli darajada oshgan. qadimgi rim san'ati xarakteriga ta'sir qiluvchi muhim omil bu uning faoliyat doirasining kengligi. miloddan avvalgi v asrning boshlarida qadimgi rim san'atining dinamikasi va doimiy ravishda kengayib borishi etrusk, italyan, galika, misr va boshqa shakllar, yunon tilining alohida ma'nosi bilan, faqat rim badiiy salohiyatining xususiyatlari bilan izohlanmaydi. bu pan-evropa san'atining rivojlanishi bilan bog'liq bo'lgan jarayon bo'lib, unda rim alohida rol o'ynay boshladi - qadimgi davr badiiy merosining tarjimoni va qo'riqchisi o'ziga xos rim tamoyillarini ochib berar edi. rim pechida turli xil badiiy qadriyatlar birlashtirildi, natijada butunlay yangi o'rta asrlarning estetik amaliyoti antikaning …

6 / 37

k davr oxirida o'rta er dengizida turli xil estetik printsiplarning uyg'unlashuv tendentsiyalari paydo bo'lganligi qayd etildi, bu asosan erta o'rta asrlarning madaniy rivojlanishini aniqladi.[footnoteref:3] [3: gavrilin k.n iskusstvo rannego rima i yujnoy etrurii epoxi rastsveta (vi–v. vv. do n. e.) po materialam koroplastiki. [elektronniy resurs]. rejim dostupa: http://fictionbook.ru] rim san'atining tugashi rasmiy va shartli ravishda imperiyaning qulashi bilan aniqlanishi mumkin. rim san'atining paydo bo'lishi davri haqidagi savol juda munozarali. miloddan avvalgi 1-ming yillikda apennin yarim orolida tarqalishi etrusklar va yunonlarning yuqori darajada badiiy asarlari endi shakllana boshlagan rim san'ati ko'rinmas bo'lishiga hissa qo'shdi. axir, uzoq vaqt davomida, viii-vi asrlargacha. miloddan avvalgi rim boshqa italiya, etrusk va yunoniston shaharlari va aholi punktlari orasida kichik aholi punkti bo'lgan. biroq, hatto rim san'atining kelib chiqishi bo'lgan bu uzoq o'tmishdan ham, lotin nomidagi broshyuralar, kistalar va kapitolin bo'ri kabi monumental bronza haykallari saqlanib qolgan. shu sababli qadimgi rim san'ati tarixini, ba'zan qilinganidek, eramizning i …

7 / 37

ng o'zgarishiga olib keldi. shu sababli, ijtimoiy-iqtisodiy, tarixiy, diniy va diniy omillar bilan bog'liq holda badiiy va stilistik shakllarning o'zgarishini hisobga olgan holda, rim san'atining rivojlanishida uning shakllanishi, gullab-yashnashi va inqirozining chegaralarini aniqlash juda muhimdir. agar siz qadimgi rim san'ati tarixining asosiy bosqichlarini ajratib bersangiz, umumiy ma'noda ularni quyidagicha ko'rsatish mumkin. eng qadimgi (miloddan avvalgi vii - v asrlar) va respublika davri (miloddan avvalgi v asr-i asr) - rim san'atining shakllanishi. ushbu keng vaqtinchalik chegaralar doirasida asta-sekin, ko'pincha etrusk, italiya, yunon ta'siriga qarshi turishda rim san'atining asoslari shakllandi. moddiy materiallarning etishmasligi, qadimgi manbalarda ushbu uzoq davrni juda kam yoritilganligi sababli, ushbu bosqichni batafsilroq farqlash mumkin emas. viii - v asrlarda. miloddan avvalgi rim san'ati nafaqat etrusklar va yunonlarning rivojlangan san'ati bilan, balki aniq o'zlarini tanitgan italiyaliklarning badiiy faoliyati bilan raqobatlasha olmadi.[footnoteref:5] [5: petrakova a.e. iskusstvo drevney gretsii i rima [elektronniy resurs]/ a.e. petrakova. uchebno-metodicheskoe posobie. rejim dostupa: http://www.e-reading.club/bookreader.php/1023272/petrakova_-_iskusstvo_drevney_grecii_i_rima.html] rim san'atining …

8 / 37

://fictionbook.ru] o'rta asrlardan to hozirgi kunga qadar evropaning barcha badiiy asarlari rim san'atining kuchli ta'sirining izlarini qoldiradi. unga e'tibor har doim juda yaqin bo'lgan. ko'p asrlar davomida rim g'oyalari va yodgorliklari o'zlarining his-tuyg'ulari va vazifalariga mos keladigan narsani topdilar, garchi rim san'atining o'ziga xosligi, o'ziga xosligi hal etilmagan va faqat qadimgi yunoncha antikaning ifodasi bo'lib tuyulgan. uyg'onish davridan xx asrgacha bo'lgan tarixchilar bu erda turli xil narsalarni ta'kidlashgan, ammo har doim o'zlarining zamonaviylik xususiyatlariga yaqin bo'lganlar. xv - xvi asrlardagi italyan gumanistlarining murojaatida. qadimgi rimda ijtimoiy-siyosiy (cola di rienzo), axloqiy tarbiya (petrarch), tarixiy va badiiy (kiriyak ankonskiy) tendentsiyalarini ko'rish mumkin. biroq, qadimgi rim san'atiga italiyaning me'morlari, rassomlari va haykaltaroshlari ko'proq ta'sir ko'rsatgan, ular o'zlarining yo'llari bilan rimning eng boy badiiy merosini idrok etgan va izohlaganlar. xvii asrda. evropaning boshqa mamlakatlaridan kelgan olimlar qadimgi rim san'atiga qiziqish bo’ldirdilar. bu badiiy materiallarni intensiv yig'ish davri, gumanistik, uyg'onish davrini almashtirgan "antiqa" davr edi.[footnoteref:7] …

Want to read more?

Download all 37 pages for free via Telegram.

Download full file

About "rim respublikasi davri san'ati"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti rim respublikasi davri san’ati mavzudagi kurs ishi ilmiy rahbar: ‘’himoyaga tavsiya etilsin’’ ‘’tasviriy san’at va uni o’qitish metodikasi” kafedrasi mudiri _____ r.sh.xalilov ‘’____’’ ______________ 2020 yil toshkent- 2020 mundarija kirish 3 i. rim respublikasi davri san’ati va arxitekturasi 5 1.1 rim sa’natining rivojlanishi 5 1.2 rim arxitekturasi 12 ii. rim respublikasi san`at o’chog’i sifatida 22 1.1 rim respublikasi san’at va madaniyat o’chog’i 22 xulosa 30 foydalanilgan adabiyotlar 32 ilovalar 33 kirish kurs ishining dolzarbligi: insoniyat tasviriy faoliyatining eng primitiv bosqichlaridan shu kungacha bulgan rivojlanish davri ko‘plab maktablar, uslublar va oqimlar...

This file contains 37 pages in DOCX format (4.6 MB). To download "rim respublikasi davri san'ati", click the Telegram button on the left.

Tags: rim respublikasi davri san'ati DOCX 37 pages Free download Telegram