asimmetrik axborot

PPT 33 pages 2.6 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.6 MB

File type PPT

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

ponyatie inflyatsii i eyo uchet v investitsionnom analize mavzu. asimmetrik axborot ………………. reja: 1. bozor iqtisodiyotida tavakkalchilik (risk) va asimmetrik axborotning vujudga kelishi. ...................... 2. tavakkalchilikni baholash va o'lchash. ……………….. 3. tavakkalchilikka bo'lgan munosabat. .......................... 4. tavakalchilikni pasaytirish yo'llari. 1. bozor iqtisodiyotida tavakkalchilik va uning vujudga kelishi kelajakka taalluqli har qanday harakat noaniq natijaga ega. daromadlarimizning bir qismini bankka depozitga joylashtirganimizda bankdan pulni qaytarib oladigan davrda uning xarid quvvati qancha bo'lishini bilmaymiz, negaki o'tadigan davr oralig'ida inflyatsiya sur'atlari qanchalik o'sishi bizga noma'lum. yoki biror maqsadda bankdan uzoq muddatli kredit olib, uni kelgusida oladigan daromadlarimizdan qoplashni rejalashtiramiz. ammo kelgusida oladigan daromadlarimiz har doim ham aniq bo'lavermaydi. tadbirkorlik faoliyati - tadbirkorlik faoliyati sub'ektlari tomonidan amalga oshiriladigan, tavakkal qilib va o'z mulkiy javobgarligi ostida foyda olishga qaratilgan tashabbuskor faoliyat. tadbirkorlik uchun tikilgan kapitalning qiymati kelgusida undan olinadigan daromad qiymatiga bog'liq ekan, demak u tavakkalchilik bilan bog'langan. risk (tavakkalchilik) – bu har qanday usul …

2 / 33

uhim axborotga ega, qolgan qismi esa ega emas. bozordagi tovarlarni taqsimlanishi optimal bo'lishi tovarlar narxi va tovar to'g'risida qanchalik to'g'ri axborot berishi bilan bog'liq. raqobatlashgan bozorni qaraganimizda biz axborotni simmetrik ravishda taqsimlangan, ya'ni sotuvchilar va sotib oluvchilar axborot bilan to'liq ta'minlangan, deb faraz qilgan edik. bunday holatda narxlar sotiladigan ne'matlarning alternativ xarajatlari to'g'risida to'liq axborot beradi. aniq va to'liq axborotning bo'lishi bozordagi ne'matlarning optimal taqsimlanishiga yordam beradi. lekin, bozorda ahvol butunlay boshqacha. sotuvchilar o'z tovarlari sifatini yaxshi bilsada, ushbu axborotni xaridordan yashiradi. bozor narxi to'g'risidagi axborotni bozor qatnashchilari qancha to'liq bilsa, savdo-sotiq ikki tomon uchun shuncha samarali bo'ladi, ya'ni ikki tomon ham maksimal foyda ko'radi. yuqoridagidan kelib chiqib aytish mumkinki, bozorda axborotlar asimmetrik (to'liq) bo'lmaganligi uchun bozor mexanizmi ham etarli darajada mukammal emas. bozor iqtisodiyoti shakllangan dastlabki davrlarda “iste'molchi ehtiyot chorasini ko'rsin (caveat venditor)” qoidasi amalda bo'lgan. ya'ni sotuvchilar tovarning faqat sifati bilan bog'liq cheklangan xarakteristikasiga javob bergan. hozirgi kunda …

3 / 33

o'rinsiz bo'lib qoladi. real hayotda ko'p bozorlarda tovarlarning sifati to'g'risida axborot olish juda ko'p xarajat talab qiladi yoki umuman bunday axborotni olish mumkin emas. bunga misol sifatida mehnat bozorini olish mumkin. mehnatni biz bir xil mehnat deb qaradik va bir soat ichida ishchi kuchi tomonidan sarflanadigan harakat ham bir xil deb hisobladik. bu juda soddalashtirilgan holat. firma rahbarlari uchun ishchi qanchalik unumdor ishlaydi, buni aniqlash ancha qiyin. xuddi shunday muammo foydalanishda bo'lgan avtomobillar bozorida ham mavjud. ilgari foydalanishda bo'lgan avtomobilning sifatli yoki sifatsiz, ya'ni “limon” bo'lib chiqishini sotib oluvchi aniqlashi juda qiyin bo'lishi mumkin. avtomobilni sotuvchida esa avtomobilning sifati to'g'risida aniq axborot bo'lishi mumkin. shu asimmetrik axborot bozorning samarali ishlashining qiyinlashuviga olib kelishi mumkin. asimmetrik axborot… …bozor ishtirokchilari uchun qo'shimcha xarajatlar qilinishiga olib keladi misol. «limonlar» bozori (djordj akerlof, nobel mukofoti laureati 2001) «limon»lar bozori yaxshi holatdagi eski avtomobillar talab narxi= 6000 doll. (max) taklif narxi = 5000 doll. va …

4 / 33

. va iste'molchilar 6000 doll. baholaydilar. holati o'rtadan past avtomobillar narxini esa mos ravishda 2000 va 1500 dollarga. agar bozorda ikkala kategoriyadagi avtomobillar soni bir-biriga teng bo'lsa, avtomobilning o'rtacha narxi 4000 doll. bo'ladi. ushbu holatda yaxshi avtomobilni ham, yomon avtomobilni ham sotib olish ehtimoli 50 foizga teng. biroq sotuvchilar o'zlarining avtomobili sifatini yaxshiroq biladi, xaridorlar bunday axborotga ega emaslar. yaxshi mashina sotuvchilarni 4000 doll. narx qanoatlantirmaydi. yomon mashina sotuvchilarni esa 4000 doll. narx qanoatlantiradi va bu narx ular kutgan narxdan ancha yuqori. bozorda asimmetrik axborot bo'lgan sharoitda avtomobil bozoridagi narx avtomobil sifati to'g'risida to'liq axborotni bermaydi, natijada bozordagi savdo-sotiqlarni noratsional bo'lishiga olib keladi. yaxshi avtomobil egalari o'z avtomobillarini 4000 dollarda sotishdan voz kechadilar. oqibatda yaxshi avtomobillar taklifi kamayadi. yomon avtomobillar narxi yuqori bo'lgan uchun, ularning taklifi oshadi. bunday holatda yaxshi avtomobil olish ehtimoli 50 foizdan nolga tushib ketadi. bozorning buzilishiga olib kelgan sababni aniqlash muhim ahamiyatga ega. muammo sifatli va …

5 / 33

digan soyabonlarning 2 ta turi mavjud. iste'molchilar yuqori sifatli soyabonni 14 $ baholaydi, past sifatli soyabonni – 8 $. do'konda soyabonlarning sifatini aniqlab bo'lmaydi, soyabonning sifatini bir nechta kuchli yomg'irdan keyin aniqlash mumkin. faraz qilaylik, ishlab chiqaruvchilardan ayrimlari yuqori sifatli soyabon ishlab chiqaradi, boshqalari past sifatli soyabon ishlab chiqaradi. yuqori sifatli soyabon ishlab chiqaruvchi, past sifatli soyabon ishlab chiqaruvchi ishlab chiqaruvchilarga 11,5 doll. ga tushadi va bu tarmoq mukammal raqobatlashgan. ishlab chiqariladigan soyabonlarning muvozanat sifati qanday? sifat tanlovi tovarning sifati ishlab chiqaruvchilar tomonidan aniqlanadi. faraz qilaylik, har bir iste'molchi bitta soyabon olmoqchi, sotiladigan soyabonlarning 2 ta xili mavjud. iste'molchilar yuqori sifatli soyabonni 14 $ baholaydi, past sifatli soyabonni – 8 $. do'konda soyabonlarning sifatini aniqlab bo'lmaydi, soyabonning sifatini bir nechta kuchli yomg'irdan keyin aniqlash mumkin. faraz qilaylik, ishlab chiqaruvchilardan ayrimlari yuqori sifatli soyabon ishlab chiqaradi, boshqalari past sifatli soyabon ishlab chiqaradi. yuqori sifatli soyabon ishlab chiqarish, past sifatli soyabon ishlab …

6 / 33

di. bu holda raqobatga ko'ra, ishlab chiqaruvchilar soyabon narxini chekli xarajatgacha, ya'ni 11,5 doll. gacha pasaytirishi mumkin. iste'molchilar esa soyabon uchun 14 doll. to'lashga tayyor, shu sababli ishlab chiqaruvchilar ma'lum darajada iste'molchi ko'pligiga ega bo'ladi. 14.1-rasm. sifat nazorati yuqori sifatli tovar taklif etuvchi firmalar salmog'i narx p=14q + 8(1 – q) lekin ijtimoiy nuqtai nazardan bu muvozanatlar ekvivalent emas. bu muvozanat nuqtalarda ishlab chiqaruvchilar nol ishlab chiqarish yutug'ini oladi va bu biz faraz qilgan sof raqobat va o'zgarmas chekli xarajat hisobidan, shu sababli faqat iste'molchilar yutug'ini qarashga to'g'ri keladi. xulosa sifatida aytish mumkin, tovarning o'rtacha sifati qancha yuqori bo'lsa, iste'molchilarning farovonligi shuncha yuqori. iste'molchilar nuqtai nazardan eng yaxshi muvozanat faqat yuqori sifatli tovar ishlab chiqarilsagina bo'ladi. faraz qilaylik, yuqori sifatli soyabon ishlab chiqaruvchiga 11,5 doll. ga tushadi, past sifatli soyabon 11,0 doll. ga tushadi. yuqori sifatli soyabon ishlab chiqaruvchilarning ulushi q ga teng 0< q<1. shu ishlab chiqaruvchilardan bittasini tahlil …

7 / 33

magan tanlovga misol bo'ladi. yuqoridagi modelda past sifatli tovar yuqori sifatli tovarni axborot olish xarajati yuqori bo'lgani uchun siqib chiqardi. yaxshi bo'lmagan tanlov muammosi juda muhim muammo bo'lib, u bozorning butunlay buzilishiga olib kelishi mumkin. ma'naviy tavakkalchilik (zarar) - yo'qotishlar sug'urta kompaniyasi tomonidan to'liq qoplanishiga ishonib vujudga kelishi mumkin bo'lgan yo'qotishlar ehtimolini ongli ravishda oshirishga intiluvchi shaxslarning hatti-harakati. insonlar o'z hayotini, mulkini sug'urtalagandan keyin, o'zining hayotiga, mulkining saqlanishiga ko'pincha befarq qaray boshlaydilar. ular sug'urtalashgacha qilinadigan ehtiyot-choralarni bajarmay qo'yadilar. bunday holat tavakkalchilikni kuchaytiradi va inson o'zini sug'urta qilgan voqea-hodisalarning sodir bo'lish ehtimolini oshishiga olib keladi. masalan, velosiped egasi velosipedini qo'yganda, uni ishonchli qulf bilan qulflamasa yoki ishonchli qulf bo'lmasa, velosipedni o'g'irlash ehtimoli yuqori bo'ladi. shunga o'xshash holatlar boshqa turdagi sug'urtalashda ham bo'lishi mumkin. kasallikdan sug'urtalashda ham iste'molchilar sog'lom turmush tarziga rioya qilsa, ularga sug'urtalashga ehtiyoj past ehtimolga ega bo'ladi. biror hodisaning sodir bo'lish ehtimoliga ta'sir qiluvchi harakatga ehtiyotkor bo'lish deymiz. ba'zi …

8 / 33

harti bilan sug'urtalash. tavakkalchilikni o'lchash tanganing raqam yoki gerb tomonini tushish ehtimoli 1/2 ga tengligi yoki o'ynaydigan olti qirrali toshning oltita raqamidan bittasini tushishi ehtimolining 1/6 ga tengligi misol bo'lishi mumkin. empirik, ya'ni faraz qilish yo'li orqali aniqlash mumkin. tavakkalchilikni o'lchashning asosi ehtimol tushunchasi bilan bog'liq. ob'ektiv tavakkalchilik darajasini ifodalash va tanlashda foydalaniladi o'rtacha qiymatni aniqlashga yordam beradi olinishi mumkin bo'lgan natijalarning o'zgaruvchanlik mezonini aniqlashga yordam beradi iqtisodiyotda kamroq uchraydi biznesga xosdir sub'ektiv matematik ehtimolga misollar: «orel-reshka» (ehtimollik 1/2, yutuq = 10 dol.) «narda o'yini» (ehtimollik 1/6, yutuq =10 dol.) hodisani sodir bo'lish ehtimoli ob'ektiv ehtimollik kutiladigan natijalar soni/jami hodisalar soni sub'ektiv ehtimollik hodisani sodir bo'lishiga ishonch darajasi faraz qilaylik tadbirkorning bir oylik soliq to'lovi 400 000 so'm, soliq to'lashdan qochganlik uchun jarima 10 000 000 so'm. agar soliq inspektsiyasining yashirgan soliqni aniqlash ehtimoli 1/5 bo'lsa, tadbirkor uchun natijaning kutiladigan qiymati: e (x) = 4/5  400 000  1/5 …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "asimmetrik axborot"

ponyatie inflyatsii i eyo uchet v investitsionnom analize mavzu. asimmetrik axborot ………………. reja: 1. bozor iqtisodiyotida tavakkalchilik (risk) va asimmetrik axborotning vujudga kelishi. ...................... 2. tavakkalchilikni baholash va o'lchash. ……………….. 3. tavakkalchilikka bo'lgan munosabat. .......................... 4. tavakalchilikni pasaytirish yo'llari. 1. bozor iqtisodiyotida tavakkalchilik va uning vujudga kelishi kelajakka taalluqli har qanday harakat noaniq natijaga ega. daromadlarimizning bir qismini bankka depozitga joylashtirganimizda bankdan pulni qaytarib oladigan davrda uning xarid quvvati qancha bo'lishini bilmaymiz, negaki o'tadigan davr oralig'ida inflyatsiya sur'atlari qanchalik o'sishi bizga noma'lum. yoki biror maqsadda bankdan uzoq muddatli kredit olib, uni kel...

This file contains 33 pages in PPT format (2.6 MB). To download "asimmetrik axborot", click the Telegram button on the left.

Tags: asimmetrik axborot PPT 33 pages Free download Telegram