muqimiy hajviyoti. satira va yumor

DOC 69.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662842479.doc muqimiy hajviyoti muqimiy hajviyoti. satira va yumor reja: 1.shoir hajviyotida shakl va mavzu rang-barangligi (adolatsiz amaldorlar,chor chinovniklari,sudxo`rlar tanqidi) 2.shoir hajviyotining xalqchilligi. 3.muqimiy hajviyoti ta’sirida vujudga kelgan turkum asarlar. 4.shoir yumor hazillarida ijtimoiy qaloqlik, turmush illatlaridan kulish,yangilikni targ`ib qilish. muqimiy lirik shoir sifatida adabiyotimiz tarixida qanchalik mashhur bo`lgan bo`lsa,kuchli satirik shoir sifatida ham orasida shunchalik shuhrat qozongan edi.shoir dastlab satirik mahoratlarini oshirishda o`tmish an’analaridan ijodiy foydalanib ustozlar navoiy, mashrab, turdi, gulxaniy, maxmurlar izidan borib,o`z davrining ko`pgina illatlarini satirik fosh etuvchi muxammaslar yaratdi.masalan,alisher navoiyni- ng «hayratul –abror» dostonidagi zo`ravon,shafqatsiz amaldorlarning qishloqdagi faoliyatlarini tasvirlovchi epizod bilan muqimiyning «tanobchilar» satirasidagi qishloqqa chiqqan chor chinovniklarining faoliyatini ifodalovchi misralar ana shunday namunalardandir. shoirning salaflaridan ilxomlanganini ko`rsatuvchi yana bir misol uning xapalak qishlog`i haqidagi maxmurning g`azaliga muxammas bog`lashidir.bir qator o`tkir satiralarning muallifi maxmur o`zining bu g`azalida umarxon davridagi mehnatkash xalqning qashshoq hayotini,son-sanoqsiz soliqlarning o`lka,qishloq-shaharlarni vayronaga aylantirganini xapalak qishlog`i misolida jonli tasvirlagan edi. muqimiy maxmur g`azaliga taxmis …

radi.muqimiy bunday ayanchli holatga xuddi maxmur kabi,betaraf,loqayd qaramaydi.avtor «meni» ning alamli,tashvishli,dard to`la norozilik ovozi butun taxmis davomida aniq eshitilib turadi.og`ir soliqlarning solinishi qishloq ahlini ayanchli holga keltirib qo`yganligini shoir real ko`rsata bilgan. ko`chgi xalqi yopinib ko`hna,uvoda tunini, charxdin o`tkarishib oxu fig`onu unini, solmasun dushman ham boshiga kelgan kunini, kecha nogoh eshitib shuhrati tillo pulini, maxmur g`azali, 7-bayti. muqimiy bu taxmisda maxmur uslubiga,badiiy-tasviriy vositalariga har jihatdan muvofiq misralar yaratishga muvaffaq bo`lib, mantiqiy izchillikka erishdi. muqimiy satiralarining mohiyatini ravshanroq ochish uchun va ular to`g`risida mulohaza yuritishni osonlashtirish uchun mazkur satiralarni tanqid ob’ektiga qarab professor g.karimov uch gruppaga ajratdi: 1.chor chinovniklari va mahalliy amaldorlar zulmini ko`rsatishga,ularning jirkanch obrazlarini yaratib,fosh etishga qaratilgan satiralar («tanobchilar», «dodxoxim», «axtaring», «saylov», «tar mevalar», «dor mazammati sogeni,ellikboshi» nomda budand» v.b) 2.mahalliy boylar,mustamlakachi kapitalistlarni- ng kirdikorlarini ochib tashlashga,ularning xususiy mulkchilik zaminida tug`iladigan pastkashliklarini ko`rsatishga qaratilgan satiralar («moskovchi boy ta’rifida», «hajvi viktor boy», «voqeai kur ashurboy», «to`yi ikon bachcha», «hoji qadoqchi», …

biri-er solig`i,uning amalga oshirilishi, amaldorlarning faoliyatlari va dehqonlar ommasining ularga bo`lgan munosabatlari kabi muhim ijtimoiy masalalar asos qilib olingan.mahalliy amaldorlar va qishloq boylari uchun aldash,poraxo`rlik va qalloblik vositasi bo`lgan «tanobkashlik» (soliqlar miqdorini belgilash uchun ekinzorlar miqyosini aniqlash) ni tasvirlash bilan shoir qishloqlarning talanishi,dehqonlarning tobora ko`proq qashshoqlanishi manzarasini yaratadi. tanob solig`i birovga «azob» o`zgacha «rohat» bag`ishlagan. on ikki oyda keladur bir tanob, ozgalarga rohatu menga azob. shoir jabrlanuvchi oddiy dehqon tilidan gapiradi.bu usul ro`y berayotgan adolatsizlikni xolisona baholashga,dehqonlarning dunyoqarashi, kechinmalari, ruxiy kayfiyatlari va sotsial tip sifatidagi xarakterlarini chuqurroq ochishga imkoniyat beradi. deqon amaldorlar zulmidan,kundan-kunga ortayotgan soliqlardan norozi: adl qulog`ila eshit holimi, zulm qilur,baski, menga zolimi. asarning boshidan-oxirigacha ikki guruh,ikki qarama-qarshi sinf vakillari: amaldorlar-zulm qiluvchilar va dehqonlar –jabrlanuvchilar guruhi harakat qiladi.unda ezilgan dehqon obrazi-bayonchidan tashqari amaldorlar guruhining vakillari sifatida sulton ali xo`ja va hakimjonlarning satirik obrazlari yaratiladi.bu ikkala amaldor o`zlarining qishloq ommasiga qarshi qaratilgan faoliyatlarida bir-birlari bilan qalin ittifoqda: a) muqimiy sulton …

i din nomidan qo`rqitadilar. qalbaki «avliyo»lar bunday ruhiy taziyqdan bir katta maqsadni-o`z buyruq va g`ayriinsoniy shartlarining dehqonlar tomonidan so`zsiz bajarilishini ko`zlaydilar. (p-tom,6-bet) sulton ali xo`ja bilan hakimjonlar chor hukumatining vakillari sifatida xalq ustidan cheksiz zo`rlik va zulm o`tkazish huquqiga ega edilar.shu ular o`zlarini xo`jayin hisoblab,xalqni istagancha haqorat qilar,do`q urar edilar. muqimiy satirada amaldorlarni fosh etishni kuchaytira boradi,ularning poraxo`rligini fosh etadi,shu bilan birga ham pora olishi va er solig`ini ikki barobar qilib belgilab ketishlarini yorqin aks ettiradi.bu tipik hodisa edi. . . xulosa. «dodxoxim», «saylov», «ter mevalar» mustaqil o`zlashtirish. muqimiyning satirik merosi ichida feodal-burjua axloqini ro`y-rost ko`rsatuvchi, mahalliy sharoit etishtirgan o`ziga xos plyushkin, gobsek, kori ismat kabi tiplar obrazini yaratuvchi «to`y» she’ri alohida ajralib turadi. asarning syujeti unga murakkab emas.voqea toshkentlik savdogarning qo`qonning ikon mahallasida istiqomat qiluvchi gumashtasiga xatna to`yini o`tkazishga ruxsat bermay «sim qoqishi»dan boshlanadi.ana shu go`yo arzimas, «shaxsiy» voqea tasviri orqali shoir umuman boy-savdogarlarning va ular davrasida etishib chiqqan …

is o`z aksini topgan.bu shaxsninng borligi, faoliyati,mohiyati,hayotdan kutgani va yashashdan maqsadi-birovga zarracha manfaat etkazmaslik,u o`z gumashtasini ham shunga da’vat etadi: g) satiraning keyingi qismida shoirning diqqat markaziga gumashta obrazi ko`chadi, «to`y» tasviri fanida uning hajviy obrazini chizish birinchi planga o`tadi.endilikda shoirning nafrat uyg`otuvchi o`tkir kulgisi hukmron o`ringa chiqib,shafqatsiz va masxaralovchi ruhni egallaydi. gumashta «to`y»ni yashirin o`tkazishga qaror qildi. ko`pchillikning bilib qolishidan vahimada.shuning uchun u «to`yxona»da favqulotda holat joriy qiladi,qattiq tartib qoidalar o`rnatadi.gumashta va uning hamtovoqlarining «sekin bozorga chiqishlari», «so`yilgan» oriq qo`yning go`shtila yog`ini xumga bosishlari» «is chiqarmasdan! oshni damlashlari»ning tasviri katta badiiy kashfiyot darajasiga ko`tariladi. to`yxonadagi yurakni siquvchi tajang vaziyatning tasviri diqqatga loyiq u erda shodlik emas,g`ulg`ula va qo`rquv aralash ehtiyotkorlik hukmron.shoir misralari ana shu kayfiyatlarga muvofiq goh tahlikali ohang kasb etadi: d) to`y kuni hech kimga bildirmay,odam yuborib,katta ehtiyotkorlik bilan etti kishini chaqirish,ularga yalinib-yolvorib to`y qilayotganini sir tutishlarini iltimos qilishi,ko`cha darvozani to`y kuni zanjirlab qo`yilishi epizodlari ataylab bo`rttirish,mubolag`a qilish …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "muqimiy hajviyoti. satira va yumor"

1662842479.doc muqimiy hajviyoti muqimiy hajviyoti. satira va yumor reja: 1.shoir hajviyotida shakl va mavzu rang-barangligi (adolatsiz amaldorlar,chor chinovniklari,sudxo`rlar tanqidi) 2.shoir hajviyotining xalqchilligi. 3.muqimiy hajviyoti ta’sirida vujudga kelgan turkum asarlar. 4.shoir yumor hazillarida ijtimoiy qaloqlik, turmush illatlaridan kulish,yangilikni targ`ib qilish. muqimiy lirik shoir sifatida adabiyotimiz tarixida qanchalik mashhur bo`lgan bo`lsa,kuchli satirik shoir sifatida ham orasida shunchalik shuhrat qozongan edi.shoir dastlab satirik mahoratlarini oshirishda o`tmish an’analaridan ijodiy foydalanib ustozlar navoiy, mashrab, turdi, gulxaniy, maxmurlar izidan borib,o`z davrining ko`pgina illatlarini satirik fosh etuvchi muxammaslar yaratdi.masalan,alisher navoiyni- ng «...

DOC format, 69.0 KB. To download "muqimiy hajviyoti. satira va yumor", click the Telegram button on the left.

Tags: muqimiy hajviyoti. satira va yu… DOC Free download Telegram