imkoniyati cheklangan bolalar toifalari

PPTX 35 pages 152.7 KB Free download

35 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 152.7 KB

File type PPTX

Pages 35

Updated Dec 2025

Page preview (8 pages)

Scroll down 👇

1 / 35

prezentatsiya powerpoint mavzu: imkoniyati cheklangan bolalar toifalari. reja 1. rivojlanishida nuqsoni bo‘lgan bolalar toifalari. 3.ruhiy rivojlanishi orqada qolgan bolalarni inkluziv ta’lim jarayonida qo‘llab-quvvatlash shart-sharoitlari va strategiyalari. 2 ta’limdagi qiyinchiliklar va ta’lim olish qobiliyatining buzilishi o‘rtasidagi farqlash. blits savollar 1.ta’limning universal dizayni. 2.individual ta’lim dasturi tushunchasi.individual ta’limiy marshurut tushunchasi. rivojlanishida nuqsoni bo'lgan bolalarga samarali ta’lim, tarbiya berish, ijtimoiy moslashuvini yaratish uchun uning rivojlanish imkoniyat va xususiyatlarini to'g'ri baholay olishga bog'liqdir. bu vazifani rivojlanish nuqsonlarini kompleks psixologik-pedagogik diagnostika qilish orqali amalga oshirish mumkin. psixologo-pedagogik diagnostika rivojlanishida nuqsoni bo'lgan bolalarning kamchiliklarini aniqlash, bolaning psixik-jismoniy xususiyatlarini e’tiborga olgan holda unga individual psixologik-pedagogik yondashuvni ta’minlaydi. rivojlanishida nuqsoni bo'lgan bolalar uchun maxsus maktabgacha va maktab ta’lim muassasalari faoliyat ko'rsatadi. ushbu bolalarni psixik va jismoniy rivojlanishini ta’minlovchi ta’lim sharoitlar yaratilgan. bunday sharoitlardan avvalo har bir bolaning xususiyatlarini e’tiborga olgan holda yakka yondashuvni talab etadi. ushbu yondashuv maxsus dastur, metod, kerakli maxsus texnik vositalarni, maxsus tayyorgarlikga ega pedagog, …

2 / 35

rkazlari, rivojlantirish markazlarida, aralash guruhlar ochilgan. shuningdek, maktabgacha ta’lim muassasalarida, umumta’lim maktablarda psixik va jismoniy rivojlanishida nuqsoni bo'lgan bolalarni uchratish mumkin. ushbu nuqsonlarning ko'rinishi turlicha bo'lishi mumkin. son jihatdan yirik bo'lgan guruhni harakatlanish, sensor yoki intellektual sohalarda nuqsonlari aniq ifodalanmagan: eshitishda, ko'rishida, fazoviy-idrok tassavurlarida, harakat-tayanch apparatida, fonematik idrokida nuqsoni bo'lgan, hissiy-irodaviy buzilishli, nutqiy rivojlanishida kamchiliklarga ega, xulq buzilishlariga ega, psixik rivojlanishi orqada qolgan, somatik sust bolalar tashkil etadi. yaqqol ifodalangan psixik yoki jismoniy rivojlanishdagi nuqsonlar maktabgacha yoshda aniqlansa, yengil nuqsonlar uzoq vaqt mobaynida e’tiborsiz qoladi. rivojlanishdagi nuqsonlarni tashxis qilish uch bosqichni o 'z ichiga oladi. ikkinchi bosqich - rivojlanishdagi nuqsonlarni differensial tashxis qilish. ushbu bosqichning maqsadi rivojlanish nuqsonini turini (xil, toifasini) aniqlash. uning natijalariga ko'ra bolaning imkoniyat va xususiyatlarini hisobga olgan holda, ularning ta’lim olishlari uchun ta’lim muassasasini turi va dasturi, optimal pedagogik yo'llanmasi aniqlanadi. psixologo-tibbiy-pedagogik komissiyaning faoliyati differensial diagnostikada yetakchi rolni egallaydi. birinchi bosqich - skrining nomini olgan. ushbu …

3 / 35

samarali amalga oshirish uchun “rivojlanishdagi nuqson” tushunchasiga alohida e’tibor qaratish lozim. rivojlanishida nuqsoni bo‘lganlarni tashxis qilishda mutaxassislar (l.s.vigotskiy, v.i.lubovskiy, s.d.zabramnaya) tomonidan ko'rsatilgan bir qancha tamoyillarga amal qilish muhim. rivojlanishida nuqsoni bo’lganlarni tashxis qilishning asosiy tamoyillaridan biri bu - kompleks yondashuv bo‘lib unda bolani rivojlanish xususiyatlarini barcha kerakli mutaxassislar tomonidan (vrach, defektolog, psixolog) uning faqatgina bilim olish faoliyatinigina emas, balki xulqi, hissiy irodasi, shuningdek ko'ruv, eshituv, harakat sferasi, nevrologik statusi, somatik holatini har tomonlama tekshirib baholashdir. bolani tibbiy hamda psixologo- pedagogik tekshirishlar tizimlilik asosida olib boriladi. tibbiy tekshiruv vrachlar (pediatr yoki terapevt, nevropatolog, bolalar psixiatri, oftalmolog, otolaringolog, zarur hollarda audiolog) tomonidan o'tkaziladi. asosiy tamoyillardan biri - bu har bir bolaga o'z imkoniyatlarini maksimal darajada rivojlantirish uchun o'z vaqtida kerakli sharoitlarni tashkil etishdan iborat bo'lgan insonparvarlik tamoyilidir. bu tamoyil bolani chuqur va diqqat bilan o'rganish, yo'lida uchraydigan qiyinchiliklarni bartaraf etishni talab etadi. agar umumta’lim maktab sharoitida ko'rsatilgan barcha kerakli va mavjud bo'lgan …

4 / 35

olatini komissiyadan oldin aniqroq bilib olish, rivojlanishidagi nuqsonlar sabablarini aniqlab olish imkonini beradi. misol uchun, pedagog birinchi bo'lib kuchayib borayotgan parishonlik, charchashlik, yig'loqilik alomatlariga e’tiborini qaratadi. vrach esa o'z navbatida bu o'zgarishlarning sabablarini aniqlashga yordam beradi va ularni bartaraf etish uchun kerakli tavsiyalar beradi. har tomonlama va to‘liq o‘rganish tamoyili ham katta ahamiyatga ega. bu tamoyillar bolaning bilish faoliyati, hissiy-idoraviy doirasi va xulqini tekshirishni nazarda tutadi. shuningdek, bolalarning aqliy qobiliyatlarning shakllanishiga ta’sir etadigan jismoniy rivojlanishi ham e’tiborga olinadi. to'liq o'rganish deganda bolaning psixik rivojlanishi alohida olingan qobiliyatlari rivojlanishining yig'indisi emasligini, shuning uchun bola haqida uning idroki, xotirasi yoki psixik funksiyalarning holatini tekshirish asosidagina xulosa chiqarib bo'lmasligini esda tutish lozimligini tushunamiz. bolani har tomonlama, to'liq o'rganish agarda u bolaning faoliyati jarayonida: o'qish, mehnat yoki o'yin faoliyatlarida amalga oshirilsa, muvaffaqiyatli bo'lishi mumkin. bolani o'rganish, tekshirishda foydalaniladigan metodlar ham, materiallar ham ularning yosh va xarakterologik xususiyatlarini e’tiborga olgan holda maksimal darajada individuallashtirilishi lozim. …

5 / 35

ing ta’lim olishdagi potensial imkoniyatlari yotadi. bolaning aqliy rivojlanishi qancha yuqori bo'lsa, u yoki bu vazifani bajarish, olingan tajribani yangi vaziyatda qo'llashni shuncha muvaffaqiyatli o'rganadi. aqliy rivojlanishda orqada qolgan bolalarni me’yorida rivojlanayotgan bolalarga nisbatan bo'lgan farqlaridan biri bu ular yordamdan yaxshi foydalana olmaydilar. mana shuning uchun tekshirish davomida pedagog doim o'z e’tiborini vazifa tushuntirilganidan so'ng uni yechilishi yaxshilandimi, shunga o'xshash vazifani qanday bajarganligiga qaratish lozim. barcha tekshirishlarni ta’limiy eksperiment tamoyilini e’tiborga olib o'tkazish tavsiya etiladi. bola tomonidan bajarilgan ishni baholash davomida sifat-sonli yondashish tamoyilini qo'llash muhimdir, ya’ni faqatgina yakuniy natijanigina emas, balki topshiriqlarni bajarish usuli va muvofiqligi, harakatlarning mantiqiy ketma-ketligi, maqsadga erishishda qat’iyatligini baholash kerak. bunda baholash differensiyalashgan bo'lishi lozim. faqatgina oxirgi natijanigina emas, balki topshirish usulini ham e’tiborga olish lozim. bunda quyidagilar inobatga olinadi: -vazifa va tekshirish holatiga munosabati -vazifani shartlaridan mo'ljal ola olishi hamda, vazifani bajarish yo’llari -vazifa shartlaridagi material va ko'rsatmalarga bolaning unga mos harakatlari -kattalar yordamidan …

6 / 35

bolalar – bular maxsus sharoitda 1- 3 yil ta’lim- tarbiya olganlaridan keyin o‘qishni ommaviy maktabning tegishli sinfida davom ettirishi mumkin. 2.ruhiy rivojlanishida sezilarli darajada orqada qolgan bolalar – bular maktabni bitirguniga qadar maxsus sharoitda o‘qitilishi kerak. bunday bolalar maktab dasturini sog‘lom tengdoshlari qatori o‘zlashtira olmaydi. ruhiy rivojlanishi sustlashgan bolalarni ommaviy maktabda hamma qatori o‘qitish ta’lim jarayoniga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi., ya’ni o‘rtacha o‘quvchining saviyasini orqaga tortadi, yaxshi va a’lo o‘zlashtiruvchi o‘quvchilarni yetarli darajada o‘stirishga to‘sqinlik qiladi. dastur materiallarini yaxshi o‘zlashtira olmaganligi tufayli ruhiy rivojlanishi sustlashgan bolalar doim muvaffaqiyatsizliklarga uchrayveradi, bu narsa ularning hulq-atvorida aksariyat turli salbiy xislatlar yuzaga kelishiga sabab bo‘ladi. olimlardan k.s.lebedinskaya, g.p.berton, e.m.dunayeva va boshqalar ruhan sust rivojlanganlikni klinik-psixologik jihatdan quyidagi xillarga bo‘lishni tavsiya etadilar: 1) konstitutsional; 2) somatogen; 3) psixogen; 4)serebral shakli. ruhan sust rivojlanganlikning konstitutsional shaklini xarakterlovchi belgilarga quyidagilar kiradi: bolaning gavda tuzilishi sog‘lom tengdoshlarinikiga nisbatan 1- 2 yosh kichik ko‘rinadi. u o‘zini bog‘cha yoshidagilarga o‘xshab …

7 / 35

, bu esa o‘z navbatida ruhiy jihatdan rivojlanishida orqada qolishga, kechikishga olib keladi, sust rivojlanganlikning somatik shakli deb shunga aytiladi. bolada surunkali infeksiyalar, allergik holat tug‘ma porok va shu kabi kasalliklar ayniqsa tez uchrab turadi. ruhiy rivojlanishning somatogen sabablarga aloqador sustligi bolada asteniya holatini vujudga keltiradi. ayrim bolalarda somatogen infantilizm kuzatiladi, ya’ni bola o‘sib-unmagan, go‘dak taxlit bo‘lib qolaveradi. bunda bola psixikasida nevrozga o‘xshash holatlardan o‘z kuchiga ishonmaslik, qo‘rqoqlik, injiqlik, erkalik, qiziqishning pastligi va boshqalar kuzatiladi. 3.ruhan sust rivojlanganlikning psixogen shaklida bola erta yoshligidan noqulay, noto‘g‘ri sharoitda tarbiyalanadi va shu tarbiyaning salbiy tomonlari ruhan rivojlanishiga ta’sir o‘tkazgan bo‘ladi. shu xildagi kamchiliklarning kelib chiqish sabablarini 3 guruhga bo‘lish mumkin. 1. bola tarbiyasi bilan mutlaqo shug‘ullanmaslik, uni butunlay o‘z holiga tashlab qo‘yish, bunda bolalarda burch va mas’uliyat hissi shakllanmaydi. aql-idrokning rivojlanishi, qiziqishlari, bilish faoliyati,his-tuyg‘u va iroda yetishmasligi ustiga o‘quv fanlarini o‘zlashtirish uchun zarur bilim va taassurotlarning yetishmasligi ham qo‘shiladi. 2. bolani har tomonlama …

8 / 35

ust rivojlanganlikning psixogen shaklida aql-idrok bilish faoliyatiga aloqador kamchiliklarga aksari noto‘g‘ri tarbiya natijasida paydo bo‘lgan xislatlar ham qo‘shilib pirovard natijasida shaxsning rivojlanishi izdan chiqadi, unda patologik xislatlar yuzaga keladi. ana shunday bolalarni pedagogik qarovsiz bolalardan ajrata olish lozim. pedagogik qarovsiz bolalarning psixikasi normal bo‘lib, ular noto‘g‘ri tarbiyalanganligi natijasida past o’zlashtiruvchi o‘quvchilar qatoriga o‘tib qoladilar. xolbuki, ruhan sust rivojlangan bolalarda shaxsiyatning har tomonlama noto‘g‘ri rivojlanishi markaziy nerv sistemasidagi yengil darajadagi organik jarohatlanish bilan bogliq. ruhan sust shaklida bosh miyaning kasalligiga, yaxshi yetilmaganiga aloqador o‘zgarishlar kuzatiladi. olimlarimizning bergan ma’lumotlariga ko’ra bunday bolalarning 50 foizida nerv sistemasida organik nuqsonlar bo‘ladi. bu narsa ularning his-tuyg‘u, irodaviy holatlari taraqqiy etmaganligiga, asosan organik infantilizm (infantilizm (lot. infantilis - bolalarcha) — kattalarda ilk bolalik davriga xos boʻlgan morfologik, fiziologik va ruhiy hislatlarning saqlanib qolishi bilan ifodalanadigan klinik sindrom. i.ning sabablari, qaysi aʼzo yoki sistema yetilmaganligi, koʻrinish alomatlari va b.), tarzida namoyon bo‘ladi. miyaga aloqador organik infantilizmni ikkiga …

Want to read more?

Download all 35 pages for free via Telegram.

Download full file

About "imkoniyati cheklangan bolalar toifalari"

prezentatsiya powerpoint mavzu: imkoniyati cheklangan bolalar toifalari. reja 1. rivojlanishida nuqsoni bo‘lgan bolalar toifalari. 3.ruhiy rivojlanishi orqada qolgan bolalarni inkluziv ta’lim jarayonida qo‘llab-quvvatlash shart-sharoitlari va strategiyalari. 2 ta’limdagi qiyinchiliklar va ta’lim olish qobiliyatining buzilishi o‘rtasidagi farqlash. blits savollar 1.ta’limning universal dizayni. 2.individual ta’lim dasturi tushunchasi.individual ta’limiy marshurut tushunchasi. rivojlanishida nuqsoni bo'lgan bolalarga samarali ta’lim, tarbiya berish, ijtimoiy moslashuvini yaratish uchun uning rivojlanish imkoniyat va xususiyatlarini to'g'ri baholay olishga bog'liqdir. bu vazifani rivojlanish nuqsonlarini kompleks psixologik-pedagogik diagnostika qilish orqali amalga oshirish mumkin. psixologo...

This file contains 35 pages in PPTX format (152.7 KB). To download "imkoniyati cheklangan bolalar toifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: imkoniyati cheklangan bolalar t… PPTX 35 pages Free download Telegram