internet xizmatlari

PPTX 67 pages 4.6 MB Free download

67 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.6 MB

File type PPTX

Pages 67

Updated Dec 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 67

kompyuter tarmoqlari va ularning ahamiyati telekommunikatsiya va tarmoqlar. internet xizmatlari o’qituvchi: tuxtayeva n 3.1. komputer tarmoqlarining tushunchasi va turlari. 3.2. tarmoqli texnologiyalarni milliy iqtisodiyotning tarmoq va sohalarida foydalanish. 3.3. internet xizmatlari bilan ishlash. reja 1969 yil 2 sentyabrda kaliforniya universitetining talabalari (professor len kleynrok rahbarligida talaba stiven kroker va vinton serf) ikkita kompyuterni besh metrlik kulrang kabel bilan o‘zaro ulab, undan maʼnosiz maʼlumotlarni yubordilar. ushbu voqea kompyuter tarmog‘i orqali ilk bor axborot yuborish hisoblanadi. mana shu tajriba asosida arpanet (1969 yil 21 noyabrda ushbu tarmoq orqali kaliforniya va stenford universitetlari orasida ilk bor maʼlumotlar uzatish amalga oshirildi), so‘ngra esa zamonaviy internet tarmog‘i vujudga keldi. ushbu yangilik asosida 1970 yillar oxirida yagona tcp/ip bayonnoma, o‘tgan asrning 80-yillarida dns tizimi va 90-yillarida esa www ishlab chiqildi. kompyuter tarmoqlarining tushunchasi va turlari kompyuter tarmoqlarining paydo bo‘lish sabablaridan biri – resurslardan hamkorlikda foydalanish hamda alohida kompyuter imkoniyatini kengaytirishdir. tarmoq orqali foydalanuvchilar bir vaqtning o‘zida …

2 / 67

unda kompyuterlar bir-biri bilan koaksial, o‘ralgan juftlik kabeli (utp) yoki shisha tolali kabellar orqali maxsus tarmoq plata yordamida bog‘lanadi. simsiz bog‘lanish. bunda kompyuterlar bir-biri bilan simsiz aloqa vositalari yordamida, yaʼni radio to‘lqinlar, infraqizil nurlar, wifi va bluetooth texnologiyalari yordamida bog‘lanadi. kompyuterlarni bir-biri bilan bog‘lash kompyuter tarmoqlarining tushunchasi va turlari tarmoq tushunchasi va uning ahamiyati tarmoq - kompyuterlar, terminallar va boshqa qurilmalarning maʼlumot almashishni taʼminlaydigan aloqa kanallari bilan o‘zaro bog‘langan majmui. kompyuterlararo maʼlumotlarni almashishni taʼminlab beruvchi bunday tarmoqlar kompyuter tarmoqlari deb ataladi. tarmoq axborotlarni uzatish, alohida foydalanilayotgan kompyuterlarni birgalikda ishlashini tashkil qilish, bitta masalani bir nechta kompyuter yordamida yechish imkoniyatlarini beradi. kompyuter tarmoqlarining tushunchasi va turlari tarmoq har doim bir nechta kompyuterlarni birlashtiradi va ulardan har biri o‘z axborotlarini uzatish va qabul qilish imkoniyatiga ega. axborot uzatish va qabul qilish kompyuterlar o‘rtasida navbat bilan amalga oshiriladi. kompyuterlar tarmoqlari tashkil etilgandan so‘ng undagi barcha kompyuterlarning manzillari belgilanadi. chunki axborotlarni tarmoq orqali bir …

3 / 67

dan ortiq). tarmoq tushunchasi va uning turlari kompyuter tarmoqlarining tushunchasi va turlari axborot muhitida tezlik tushunchasi, birliklari va axborot kanallari sig‘imi maʼlum vaqt oralig‘ida aloqa muhitlari orqali uzatiladigan axborot hajmi - uning uzatilish tezligini belgilaydi. axborot kanallarining sig‘imi ular orqali maʼlum vaqt oralig‘ida uzatiladigan axborot hajmi bilan belgilanadi. bu o‘z navbatida axborot kanallarining o‘tkazish qobiliyatini anglatadi. naxborotni uzatish tezligi birliklari: ¨bit/sekund – bir soniyada aloqa muhiti orqali uzatiladigan bitlar soni; ¨kbit/sekund – bir soniyada aloqa muhiti orqali uzatiladigan minglab yaxlitlangan bitlar soni; ¨mbit/sekund – bir soniyada aloqa muhiti orqali uzatiladigan millionlab yaxlitlangan bitlar soni; ¨gbit/sekund – bir soniyada aloqa muhiti orqali uzatiladigan milliardlab yaxlitlangan bitlar soni. kompyuter tarmoqlarining tushunchasi va turlari 2) kompyuter tarmoqlarining geografik joylashishi, masshtabi hamda hajmiga muvofiq: -lan ( local-area network) lokal tarmoq (bir ofis, bino ichidagi aloqa); -can (campus-area network) - kampus tarmoq, (binolar orasidagi kompyuter tarmog‘i); -man (metropolitan-area network) katta radiusga (bir necha o‘n km) …

4 / 67

bosh elementi serverdir. qolgan tugunlar serverning resurslaridan foydalanishi mumkin. kompyuter tarmoqlarining tushunchasi va turlari 4) tarmoq operatsion tizimlarini ishlatish bo‘yicha (tarmoq ot): ´ gomogenli – hamma tugunlarda bir xil yoki yaqin operatsion tizimlardan foydalaniladi (masalan, windows ot tarmog‘i); ´ geterogenli – bir vaqtning o‘zida bir nechta tarmoq operatsion tizimlar ishlatiladi (masalan, novell netware va windows). kompyuter tarmoqlarining tushunchasi va turlari alohida tugunlarni tarmoqda ulash usullari tarmoq topologiyasi deyiladi. topologiya bu - tarmoq qurilmalarini o’zaro bir-biri bilan geografik joylashishini anglatadi. asosan keng qo’llaniladigan uchta topologiya bo’lib, bular: taxtakach (shina, bus), xalqa (koltso, ring) va yulduz (zvezda, star) topologiyalaridir. qo’shimcha topologiyalarga esa to’r (mesh), chiziqli (line), daraxt (tree), keng daraxt (fat tree), to’liq bog’langan (fully connected) va sh.k. topologiyalar kiradi. tarmoq topologiyasi kompyuter tarmoqlarining tushunchasi va turlari server shina printer pk pk pk shina topologiyasi umumiy kabeldan iborat bo’lib (shina yoki magistral deb ataladigan), unga barcha ishchi stantsiyalar ulanadi. afzalliklari: tarmoqni o’rnatishga …

5 / 67

ta ish stantsiyasining ishdan chiqishi tarmoqning ishlashiga ta’sir etadi; murakkab konfiguratsiya va sozlash; nosozliklarni qidirishning murakkabligi. xalqa topologiyasida barcha kompyuterlar yopiq xalqasimon, ketma-ket bog’lanadilar. bunda xabar birin-ketin kompyuterdan-kompyuterga uzatiladi. xabarni uzatgan kompyuter yana o’sha xabarni qayta qabul qilmaguncha, jarayon davom etaveradi. 2. xalqa topologiyasi kompyuter tarmoqlarining tushunchasi va turlari 16 server pk pk pk printer hub (xab) afzalliklari: bitta ish stantsiyasining ishdan chiqishi tarmoqning ishlashiga ta’sir etmaydi; tarmoqning yaxshi masshtablashtirilganligi; tarmoqdagi nosozliklarni oson qidirish; tarmoqning yuqori unumdorligi; qulay administratsiya. kamchiliklari: markaziy kontsentratorning ishdan chiqishi butun tarmoqning (yoki segmentning) ishdan chiqishiga olib keladi; tarmoqni montaj qilishda boshqa topologiyalarga qaraganda ko’proq kabel ketadi; tarmoqdagi ishchi stantsiyalar soni markaziy kontsentratordagi portlar soni bilan chegaralangan. 3. yulduz topologiyasi yulduzcha topologiyaga ega tarmoqlar markaziy tugunga ega (kommutator yoki kontsentrator). mazkur markaziy tugunga barcha qolgan kompyuterlar ulanadi. dastlab uzatilgan xabar ana shu qurilmaga kelib tushadi, so’ng boshqa kompyuterlarga uzatiladi. kompyuter tarmoqlarining tushunchasi va turlari 17 server …

6 / 67

hun tarmoqning eng ko’p yuklangan qismlarini va buzilgan bo’laklarini aylanib o’tishi kerak. ular odatda murakkab shoxlamali (aralash topologiyali) tarmoqda ishlatiladi, bu holda alohida olingan abonentlar o’rtasida bir necha aloqa yo’li mavjud bo’lishi mumkin. cisco 2500 internet xizmatlari bilan ishlash tarmoq kommutatori yoki svitch (switch - o’tkazgich) — bitta segment chegarasida kompyuter tarmog’ining bir nechta tugunini birlashtiruvchi qurilma. kontsentrator trafikni bitta qurilmadan boshqa barcha qurilmalarga yuborsa, kommutator ma’lumotlarni faqat qabul qiluvchiga yuboradi. bu esa ma’lumotlar almashish tezligini va tarmoq xavfsizligi oshiradi. tarmoqning boshqa segmentlarini ular uchun mo’ljallanmagan ma’lumotlarni qayta ishlashdan ozod qiladi kompyuter tarmoqlarining tushunchasi va turlari 21 kommutatorlar – kommutator – switch kommutatorlar (shlyuzlar) – bu qurilmalar protokollari katta farq qiluvchi, butunlay bir biridan farq qiluvchi tarmoqlarni birlashtirishda ishlatiladi, masalan, mahalliy, tarmoqlarni katta kompyuterlar bilan yoki global tarmoq bilan ulashda qo’llaniladi. bu qurilmalar kam qo’llaniladigan va qimmat tarmoq qurilmalariga kiradi. agarda osi modeliga murojat qilsak, shlyuzlar – osi modelidagi ancha …

7 / 67

a olingan repiterlarga nisbatan afzalligi hamma ulanish nuqtalari bir joyga yig’ilganligidir. bu tarmoq tuzilishini o’zgartirishga qulaylik tug’diradi, tarmoqni nazorat qilish va nosozliklarni topishni osonlashtiradi. shuningdek hamma repiterlar sifatli va bir nuqtadan elektr manbaiga ulanadilar. aktiv kontsentratorlar ancha murakkab vazifalarni bajaradilar, masalan, ular almashuv protokollarini va axborotni o’zgartirishni amalga oshiradilar. internet xizmatlari bilan ishlash tarmoq kartasi- network card - setevaya karta tarmoq kartalarini turli adabiyotlarda yana kontroller, adapterlar, platalar, interfeyslar, nic – network interface card nomlar bilan ataydilar. bu qurilmalar mahalliy tarmoqning asosiy qismi, ularsiz tarmoq hosil qilish mumkin emas. tarmoq adapterlarining vazifasi – kompyuterni (yoki boshqa abonentni) tarmoq bilan ulash, yana qabul qilingan qoidalarga rioya qilgan holda kompyuter bilan aloqa kanali o’rtasidagi axborot almashinuvini ta’minlashdir. internet xizmatlari bilan ishlash transiverlar – transiver - transceiver transiverlar yoki uzatish va qabul qilish qurilmalari, ular adapter bilan tarmoq kabeli o’rtasidagi axborotni uzatish uchun xizmat qiladilar yoki tarmoqning ikki qisimlari (segment) o’rtasidagi axborot uzatishni …

8 / 67

axborotga ishlov bermaydilar. internet xizmati bilan ishlash ko’priklar– most – bridge ko’priklar, shlyuzlar va yo’naltirgichlar turli xildagi tarmoqlardan bir butun tarmoq hosil qilish uchun ishlatiladi, ya’ni turli quyi bosqich almashish protokollari, xususan, turli formatdagi paketlar, turli kodlash usullari va turli tezlikdagi uzatishlar va xokazolardan bir butun tarmoq hosil qilinadi. ko’priklar – eng sodda qurilma bo’lib, ular yordamida turli axborot almashish standartli tarmoqlarni birlashtirishda yoki bir tarmoqning bir necha qismlarini birlashtirishda foydalaniladi. internet xizmatlari bilan ishlash o’rama juft kabel (vitaya para, twisted pair) — aloqa kabelining turi. telefoniyada foydalaniladigan eshilgan sim juftidan iborat. u ekranlangan va ekranlanmagan bo’lishi mumkin. ekranlangan kabel elektr magnit xalaqitlariga ancha bardoshli bo’ladi. ushbu kabelning kamchiliklari signallarning so’nish koeffitsienti yuqoriligi va elektrmagnit xalaqitlariga yuqori darajada sezgirligi, shuning uchun o’rama juftlikdan foydalanishda faol qurilmalar o’rtasidagi eng yuqori masofa 100 metrgacha bo’ladi kompyuter tarmoqlarining tushunchasi va turlari 29 koaksial kabel (coaxial cable) - bu kabeldan ma’lumotlar uzatishning ikkita turli …

9 / 67

$n kompyuter tarmoqlarining tushunchasi va turlari 30 optik tolali kabel tarmoqda foydalaniladigan eng yangi texnologiya hisoblanadi. bunda axborot eltuvchi yorug’lik nuri bo’ladi, u tarmoq tomonidan o’zgartiriladi va signal shaklini oladi. bunday tizim tashqi elektr xalaqitlariga bardoshli va shuning uchun ma’lumotlarni tez (2 gbit\s gacha) va xatosiz uzatish mumkin hamda uzatilayotgan axborotning maxfiyligini ta’minlaydi. kamchiliklari qatorida qiymati yuqoriligi va ulash murakkabligini ko’rsatish mumkin. kompyuter tarmoqlarining tushunchasi va turlari 31 tarmoq kabellarining texnik ko’rsatkichlari kabel turi o’tkazish tezligi tarmoqni hosil qiluvchi tugunlar orasidagi masofa kabel uzilganda tiklash mumkinlgi koaksial 10 mbit\s 500 m past juftli o’ram 100 mbit\s 100 m yaxshi optik tolali 1-2 gbit\s 100 km maxsus qurilmalar talab qiladi kompyuter tarmoqlarining tushunchasi va turlari 32 aloqa kanallari: radioaloqa, 100 m gacha (11 mbitg’c, 54 mbitg’s) infraqizil nurlar (5-10 mbitg’s) infraqizil lazerlar (100 mbitg’s gacha wifi (wireless fidelity) texnologiyasi ulanish nuqtasi simsiz tarmoq kompyuter tarmoqlarining tushunchasi va turlari 33 wifi (wireless …$

10 / 67

ishi belgilanadi va nazorat qilinadi. tarmoqli texnologiyalarni milliy iqtisodiyotning tarmoq va sohalarida foydalanish kompyuter tarmoqlarining dasturiy ta’minoti tarmoqning imkoniyati uning foydalanuvchiga ko’rsatadigan xizmati bilan o’lchanadi. tarmoqda ishlash uchun belgilangan dastur bir vaqtda ko’plab foydalanuvchilar uchun mo’ljallangan bo’lishi kerak. hozirda shunday dasturiy ta’minot tuzishning ikki xil asosiy tamoyili joriy etilgan: birinchi tamoyilda tarmoqning dasturlashtirilgan ta’minoti ko’pgina foydalanuvchilarga hamma kirishi mumkin bo’lgan bosh kompyuter resurslarini taqdim etishga mo’ljallangan. u fayl-server deb yuritiladi. bosh kompyuterning asosiy resursi fayllar bo’lgani uchun u shu nomni olgan. tarmoqda bir qancha fayl-serverlar bo’lishi mumkin. fayl-server resurslarini boshqaruvchi va ko’pgina tarmoq foydalanuvchilari uchun ruxsat beruvchi dasturiy tarmoq ta’minoti tarmoqning operatsion tizimi deb ataladi. tarmoqli texnologiyalarni milliy iqtisodiyotning tarmoq va sohalarida foydalanish ikkinchi tamoyil “klient-server” arxitektura deb ataladi, uning dasturiy ta’minoti resurslardan jamoa bo’lib foydalanishgagina mo’ljallanib qolmay, ularni qayta ishlash va foydalanuvchi talabiga ko’ra resurslarni joylashtirishga mo’ljallangan. “klient-server” arxitekturalar dasturi tizimi ikkita bo’linmadan iborat: serverning dasturli ta’minoti; foydalanuvchi – …

Want to read more?

Download all 67 pages for free via Telegram.

Download full file

About "internet xizmatlari"

kompyuter tarmoqlari va ularning ahamiyati telekommunikatsiya va tarmoqlar. internet xizmatlari o’qituvchi: tuxtayeva n 3.1. komputer tarmoqlarining tushunchasi va turlari. 3.2. tarmoqli texnologiyalarni milliy iqtisodiyotning tarmoq va sohalarida foydalanish. 3.3. internet xizmatlari bilan ishlash. reja 1969 yil 2 sentyabrda kaliforniya universitetining talabalari (professor len kleynrok rahbarligida talaba stiven kroker va vinton serf) ikkita kompyuterni besh metrlik kulrang kabel bilan o‘zaro ulab, undan maʼnosiz maʼlumotlarni yubordilar. ushbu voqea kompyuter tarmog‘i orqali ilk bor axborot yuborish hisoblanadi. mana shu tajriba asosida arpanet (1969 yil 21 noyabrda ushbu tarmoq orqali kaliforniya va stenford universitetlari orasida ilk bor maʼlumotlar uzatish amalga oshirildi), so‘ng...

This file contains 67 pages in PPTX format (4.6 MB). To download "internet xizmatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: internet xizmatlari PPTX 67 pages Free download Telegram