morfologiyahaqidaumumiyma'lumot

PPTX 12 pages 87.3 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 87.3 KB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

powerpoint presentation morfologiya haqida umumiy ma'lumot 1. morfologiya: asosiy tushunchalar va turlari 2. so'z yasash va o'zgartirish usullari 3. morfologik tahlil va morfologiyaning boshqa sohalar bilan aloqasi reja: morfologiyaning ta'rifi morfologiya tilshunoslikning bir bo'limi bo'lib, so'zlarning tuzilishi, shakllanishi va ularning grammatik ma'nolarini o'rganadi. u 19-asrda rivojlangan va tilning eng kichik ma'noli birliklari – morfemalar bilan ishlaydi. morfologiyaning asosiy maqsadi so'zlarning ichki tuzilishini tahlil qilish, masalan, ularning qismlarga bo'linishi va ushbu qismlarning (affikslar, ildizlar va hokazo) o'zaro munosabatini aniqlashdan iborat. morfologiya, shuningdek, so'z yasash usullarini (qo'shish, takrorlash, konversiya va boshqalar) va so'z o'zgartirish jarayonlarini (kelishiklar, sonlar, zamonlar va hokazo) o'rganib, 2 yoki undan ortiq so'zlarning o'zgarishini ko'rsatadi. morfema turlari erkin morfemalar, masalan, "kitob" yoki "uy", alohida so'z sifatida ishlatilishi mumkin va o'z ma'nosiga ega. bog'langan morfemalar, aksincha, "-lar" (ko'plik) kabi, alohida ma'noga ega emas va so'zga biriktirilishi kerak. o'zak morfemalar so'zning asosiy ma'nosini beradi, masalan, "o'qi-" fe'lining o'zagi. affikslar esa o'zakning …

2 / 12

ali yangi soʻzlar hosil qilishni anglatadi. masalan, "-siz" suffiksi orqali "baxtsiz" soʻzi yasalishi. kompozitsiya ikki yoki undan ortiq mustaqil soʻzlarni birlashtirib yangi soʻz yaratishdir. oʻzbek tilida "ish yuritish", "koʻzoynak" kabi qoʻshma soʻzlar mavjud boʻlib, ularning maʼnosi tarkibiy qismlar maʼnosidan kelib chiqadi. soʻz oʻzgarishi soʻz oʻzgarishi soʻzlarning shaklini grammatik maʼnolarni ifodalash uchun oʻzgartirish jarayonidir. misol uchun, son, kelishik, zamon kabi grammatik kategoriyalarni ifodalash uchun qoʻshimchalar qoʻshiladi. affiksatsiya soʻz oʻzgarishining keng tarqalgan usuli boʻlib, unga koʻra soʻz oʻzagiga prefikslar (old qoʻshimchalar) yoki suffikslar (oxirgi qoʻshimchalar) qoʻshish orqali yangi shakllar hosil qilinadi. ichki oʻzgarish (internal modification) soʻz oʻzgarishining bir turi boʻlib, unda soʻzning oʻzagidagi tovushlar oʻzgaradi. masalan, ingliz tilidagi 'sing', 'sang', 'sung' kabi fe’llar bunda oʻzakdagi unli tovush oʻzgaradi. morfologik tahlil so'zlarni morfologik tahlil qilishda flektiv, agglutinativ va izolyatsiya kabi turli morfologik tuzilishdagi tillar uchun mos keladigan 3 xil usullardan foydalanish mumkin. morfologik tahlil so'zni uning tarkibiy qismlariga, ya'ni morfemalarga ajratishni o'z ichiga …

3 / 12

ilyatsiyasi kabi 2 ta hodisani. u 3 ta asosiy sohaga bo'linadi: allomorfik o'zgarishlar (morfem variantlari), null morfemalar (ko'rinmas, ammo grammatik ma'noni anglatuvchi morfemalar) va morfem chegaralaridagi fonologik jarayonlar. morfologiya va sintaksis aloqasi morfologiya sintaksisga so'zlarning shakllanishi va o'zgarish usullari orqali ta'sir etadi, bu esa gap qurilishida 1-darajali rol o'ynaydi. masalan, kelishik qo'shimchalari so'zlarning gapdagi o'rnini belgilaydi. sintaksis morfologik shakllarni boshqaradi, ya'ni gap tuzilishida so'zlarning qanday shaklda ishlatilishi sintaktik qoidalarga bog'liq. bu 2-darajali bog'lanish deb qaraladi. morfologiya va sintaksis birgalikda gapning ma'nosini yaratadi; morfologik belgilar (masalan, son, shaxs) sintaktik munosabatlarni aniqlaydi, 3-darajali ma'noni shakllantirishga xizmat qiladi. morfologik tipologiya ushbu soha tillarni izolyatsiya qiluvchi, flektiv, agglyutinativ va polisintetik kabi 4 ta asosiy morfologik turga ajratadi, har bir tur so'zlarning tuzilishida noyob xususiyatlarga ega. morfologik tipologiya tillarni morfemalar qanday biriktirilishiga qarab, masalan, agglyutinativ tillar bir nechta aniq morfemalardan iborat so'zlarga ega. flektive tillar, masalan, lotin tili, bir morfema bir nechta grammatik ma'noni ifodalashi …

4 / 12

tik ma'nolarni (jins, son, kelishik) bir vaqtning o'zida ifodalaydi, natijada murakkab morfologik tizimlar va 2 dan 3 gacha morfema / so'z bo'lishi mumkin. e'tiboringiz uchun rahmat

5 / 12

morfologiyahaqidaumumiyma'lumot - Page 5

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "morfologiyahaqidaumumiyma'lumot"

powerpoint presentation morfologiya haqida umumiy ma'lumot 1. morfologiya: asosiy tushunchalar va turlari 2. so'z yasash va o'zgartirish usullari 3. morfologik tahlil va morfologiyaning boshqa sohalar bilan aloqasi reja: morfologiyaning ta'rifi morfologiya tilshunoslikning bir bo'limi bo'lib, so'zlarning tuzilishi, shakllanishi va ularning grammatik ma'nolarini o'rganadi. u 19-asrda rivojlangan va tilning eng kichik ma'noli birliklari – morfemalar bilan ishlaydi. morfologiyaning asosiy maqsadi so'zlarning ichki tuzilishini tahlil qilish, masalan, ularning qismlarga bo'linishi va ushbu qismlarning (affikslar, ildizlar va hokazo) o'zaro munosabatini aniqlashdan iborat. morfologiya, shuningdek, so'z yasash usullarini (qo'shish, takrorlash, konversiya va boshqalar) va so'z o'zgartirish jarayon...

This file contains 12 pages in PPTX format (87.3 KB). To download "morfologiyahaqidaumumiyma'lumot", click the Telegram button on the left.

Tags: morfologiyahaqidaumumiyma'lumot PPTX 12 pages Free download Telegram