frazeologiyahaqidama'lumot

PPTX 15 pages 400.6 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 400.6 KB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

powerpoint presentation frazeologiya haqida ma'lumot 01 frazeologiyaning mohiyati, kelib chiqishi va rivojlanishi 02 frazeologik birliklarning turlari, tuzilishi va xususiyatlari 03 frazeologiyaning qo'llanilishi, tarjima masalalari va o'zbek tilshunosligidagi o'rni reja: frazeologiyaga ta'rif frazeologik birliklar, odatda, 100 dan ortiq turli xil variantlarda namoyon bo'ladi va ularning ma'nosi so'zlar yig'indisidan farq qiladi, masalan, 'qo'l siltamoq'. frazeologiya – bu ikki yoki undan ortiq so'zning birikuvidan hosil bo'lgan, leksik jihatdan bo'linmas, barqaror ibora bo'lib, yagona semantik butunlikni ifodalaydi. frazeologiyaga ta'rif berishda uning 3 ta asosiy xususiyatini hisobga olish muhim: barqarorlik (so'z tartibi), ko'chmalilik (metaforik ma'no) va takrorlanuvchanlik (tez-tez ishlatilishi). frazeologizmlarning kelib chiqishi va rivojlanishi frazeologizmlar ko'pincha 19-20-asrlarda adabiy tilga kirib kelgan, xalq og'zaki ijodi va klassik adabiyot namunalari asosida shakllanganligi kuzatiladi, ularning ma'nosi va shakli evolyutsiyaga uchragan. ko'pgina frazeologizmlar o'zbek tiliga arab, fors va rus tillaridan kirib kelgan bo'lib, ularning semantikasi o'zbek tilining fonetik va grammatik qonuniyatlariga moslashish jarayonini boshidan kechirgan. ba'zi frazeologizmlar professional jargonlar …

2 / 15

ologik birikmalar (ma'nosi qisman bog'liq), frazeologik butunliklar (ma'nosi butunlay bog'liq) va frazeologik ifodalar (maqollar, matallar). frazeologizmlarning xususiyatlari frazeologizmlar tarkibiy qismlarining o'zaro bog'liqligi yuqori bo'lib, ularni alohida so'zlar yig'indisi sifatida emas, balki yaxlit, 1 semantik birlik sifatida qabul qilish lozimdir. ko'pgina frazeologizmlar o'zining 80-90% holatlarida barqaror leksik tarkibga ega, lekin ba'zi hollarda ularning tarkibi o'zgarishi, sinonim so'zlar bilan almashishi mumkin. frazeologizmlar emotsionallik, ekspressivlik va baholash xususiyatlariga ega, nutqni jonli va ta'sirchan qilish uchun xizmat qiladi; ularning 2 yoki 3 ta ma'nosi bo'lishi mumkin. frazeologizmlarning tuzilishi frazeologik birliklar tarkibida ot, sifat, fe’l, ravish kabi turli soʻz turkumlari qatnashadi, bu esa ularning ma’no ottenkalarini boyitadi va 3 yoki 4 turli vaziyatlarni ifodalaydi. frazeologizmlarning tuzilishi, asosan, ikki yoki undan ortiq soʻzdan iborat boʻlib, 10tagacha boʻlgan komponentlar bilan bogʻlanishi mumkin, masalan, “ogʻzidan oʻt tushmoq”. frazeologik iboralar tuzilishida komponentlar oʻzaro sintaktik aloqaga kirishib, 2 xil, erkin soʻz birikmasidan farqli oʻlaroq, bir butun ma’noni anglatadi, bu esa …

3 / 15

arni tarjima qilish masalalari frazeologizmlarni tarjima qilishda ekvivalentlikni saqlash muhim, chunki 'tomoshabinlarni yig'ishtirish' iborasi 100% mos kelmasligi mumkin va ma'no yo'qolishiga olib keladi. tarjimada 'qizil baliq' kabi frazeologik birliklarning tuzilishini hisobga olish kerak, 75% hollarda so'zma-so'z tarjima ma'noni buzadi, shuning uchun moslashuv zarur. madaniy farqlar sababli, 'osmondan yulduzlarni olish' kabi iboralarni tarjima qilish qiyin, 90% hollarda kontekstga mos variantni topish katta ahamiyatga ega. o'zbek tilshunosligida frazeologiya professor sh. rahmatullayevning “o‘zbek tilining frazeologik lug‘ati” (1978) asari frazeologiya sohasiga katta hissa qo‘shgan. lug'atda 5000 dan ortiq frazeologizmga izoh berilgan. o‘zbek tilshunosligida frazeologiya bo‘yicha dastlabki tadqiqotlar 20-asrning o‘rtalarida boshlangan. bu davrda olimlar 150 dan ortiq frazeologik birliklarni tahlil qilib, ularning semantik xususiyatlarini o'rgangan. hozirgi kunda o‘zbek tilshunosligida frazeologiyaning pragmatik xususiyatlari faol o'rganilmoqda. jumladan, 30 dan ortiq dissertatsiya va maqolalarda frazeologizmlarning nutqiy vazifalari tahlil qilingan. frazeologik lug'atlar frazeologik lug'atlar 19-asr oxirida paydo bo'lgan bo'lib, ularning maqsadi tildagi barqaror birikmalarni yig'ish, izohlash va ularning qo'llanilish …

4 / 15

2 xil uslubiy maqsadlarda aks ettiradi. frazeologizmlarning qo'llanilishi matnning ixchamligini ta'minlaydi, bunda muallif 4ta so'z bilan uzoq fikrni qisqa va lo'nda tarzda 6 xil ko'rinishda ifodalay oladi. frazeologizmlar nutqning 3ta asosiy stilistik uslubini boyitadi: badiiy, publitsistik va so'zlashuv uslublari, ularni yanada 5 barobar rang-barang va ta'sirchan qiladi. frazeologizmlarning semantikasi add text add text add text add text add text add text frazeologizmlar ma’nosini aniqlashda kontekst muhim ahamiyatga ega. bitta frazeologizm turli vaziyatlarda turlicha ma’nolarni ifodalashi mumkin. bu esa 3 ta: lingvistik, ijtimoiy va madaniy omillarga bog‘liq. frazeologizmlar semantikasi 1) butunlik, 2) ko‘chma ma’nolilik, 3) emotsionallik va 4) baholilik kabi 4 asosiy xususiyatlarga ega bo‘lib, ularning har biri frazeologik birlik ma’nosini belgilashda muhim rol o‘ynaydi. ko‘p frazeologizmlar polisemantikdir, ya’ni ikki yoki undan ortiq ma’noga ega bo‘lishi mumkin. masalan, “og‘ziga qarab turmoq” iborasi 2 xil: 1) itoat qilish, 2) kutish ma’nolarida qo'llanilishi kuzatiladi. frazeologizmlarning pragmatikasi 01 02 03 frazeologizmlarning pragmatikasi, nutq jarayonida …

5 / 15

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "frazeologiyahaqidama'lumot"

powerpoint presentation frazeologiya haqida ma'lumot 01 frazeologiyaning mohiyati, kelib chiqishi va rivojlanishi 02 frazeologik birliklarning turlari, tuzilishi va xususiyatlari 03 frazeologiyaning qo'llanilishi, tarjima masalalari va o'zbek tilshunosligidagi o'rni reja: frazeologiyaga ta'rif frazeologik birliklar, odatda, 100 dan ortiq turli xil variantlarda namoyon bo'ladi va ularning ma'nosi so'zlar yig'indisidan farq qiladi, masalan, 'qo'l siltamoq'. frazeologiya – bu ikki yoki undan ortiq so'zning birikuvidan hosil bo'lgan, leksik jihatdan bo'linmas, barqaror ibora bo'lib, yagona semantik butunlikni ifodalaydi. frazeologiyaga ta'rif berishda uning 3 ta asosiy xususiyatini hisobga olish muhim: barqarorlik (so'z tartibi), ko'chmalilik (metaforik ma'no) va takrorlanuvchanlik (tez-tez is...

This file contains 15 pages in PPTX format (400.6 KB). To download "frazeologiyahaqidama'lumot", click the Telegram button on the left.

Tags: frazeologiyahaqidama'lumot PPTX 15 pages Free download Telegram