elektroʼtkazuvchanlikning turlisharoitlardaoʻzgarish

PPTX 20 pages 2.5 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.5 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: elektr oʼtkazuvchanlikning turli sharoitlarda oʻzgarish tayyorladi: 1. elektr o'tkazuvchanlikning asosiy omillari va ularning ta'siri 2. o'tkazuvchanlikni o'lchash usullari va amaliy qo'llanilishi 3. o'zgaruvchan sharoitlarda elektr o'tkazuvchanlikning kelajakdagi tadqiqotlari reja: elektr o'tkazuvchanlik asoslari elektr o'tkazuvchanlik, materialning elektr tokini o'tkazish qobiliyati, ohm qonuni bilan bog'liq bo'lib, v = ir, bu yerda r - qarshilik va o'tkazuvchanlik qarshilikning teskarisi. o'tkazuvchanlik elektron tuzilishiga bog'liq; metallarda erkin elektronlar mavjudligi yuqori o'tkazuvchanlikni ta'minlaydi, odatda 10^6 dan 10^8 s/m gacha bo'ladi. materiallarning tasnifi materiallar o'tkazuvchanligiga ko'ra uchta asosiy toifaga bo'linadi: o'tkazgichlar (masalan, mis), yarimo'tkazgichlar (kremniy), o'tkazmaydiganlar (rezina). ularning qarshiligi 10^-8 dan 10^16 ohm·m gacha bo'ladi. o'tkazgichlar ko'p sonli erkin elektronlarga ega, shuning uchun ular yuqori o'tkazuvchanlikka ega (taxminan 10^7 s/m), yarimo'tkazgichlar esa elektr o'tkazuvchanligini sozlash imkoniyatiga ega. haroratning ta'siri ko'pgina metallarda harorat oshishi bilan elektr o'tkazuvchanligi kamayadi, chunki atomlarning tebranishi ortadi, bu esa erkin elektronlarning …

2 / 20

a o'zgartiradigan yarimo'tkazgich materiallaridan (masalan, kadmiy sulfid) foydalanadi, qarshilik esa 10^6 ohmdan 100 ohmgacha kamayishi mumkin. bosimning ta'siri bosimning ortishi ko'pincha metallarda atomlararo masofani kamaytiradi, bu esa erkin elektronlarning harakatini osonlashtirib, o'tkazuvchanlikni 10-20% ga oshirishi mumkin. yuqori bosim yarimo'tkazgichlarda valentlik zonasini va o'tkazuvchanlik zonasini birlashtirishi mumkin, bu esa band-gap energiyasini kamaytiradi va hatto metall holatiga o'tishga olib kelishi mumkin. magnit maydonning ta'siri magnit maydon materialning elektr o'tkazuvchanligiga lorents kuchining ta'siri orqali ta'sir qiladi, bu zaryadlangan tashuvchilarni harakat yo'nalishini o'zgartiradi va o'tkazuvchanlikni o'zgartiradi. galvanomagnit effektlar, masalan, xoll effekti, magnit maydon qo'llanilganda materialdagi kuchlanishni o'lchashga asoslangan bo'lib, bu orqali tashuvchilarning zichligi va harakatchanligini aniqlash mumkin. dopantlar va qo'shilmalarning ta'siri dopantlar yarimo'tkazgichlarning elektr o'tkazuvchanligini sezilarli darajada oshiradi, masalan, kremniyga 1 ppm fosfor qo'shilishi o'tkazuvchanlikni 10^3 barobarga oshirishi mumkin. donor dopantlar (masalan, v guruh elementlari) elektronlar konsentratsiyasini oshiradi, n-tipli yarimo'tkazgichlarni hosil qiladi va o'tkazuvchanlikni haroratga bog'liq holda oshiradi. materialning tuzilishi va nuqsonlari kristall panjaradagi …

3 / 20

i, natijada energiya yo'qotilishi ortadi. ac o'tkazuvchanlikda materialning dielektrik xossalari chastotaga bog'liq bo'lib, past chastotalarda ion o'tkazuvchanlik ustunlik qilsa, yuqori chastotalarda dipollar polarizatsiyasi va elektron o'tkazuvchanlik muhim ahamiyatga ega. namlikning ta'siri namlik ion o'tkazuvchanligini oshirishi mumkin, ayniqsa polimerlar va keramika kabi materiallarda, suv molekulalari ionlar harakatini 10^-6 s/m gacha tezlashtiradi. ba'zi materiallarda, 90% dan yuqori namlik korroziyani tezlashtiradi, metallarning o'tkazuvchanligini kamaytiradi, elektron qurilmalarda 5% ga buzilishga olib keladi. kimyoviy muhitning ta'siri korroziv kimyoviy muhitlar metallarda qarshilikning ortishiga olib keladi; masalan, 1 m xlorid kislota po'latning o'tkazuvchanligini kamaytiradi va uni tezroq yemiradi. ba'zi gazlar yarimo'tkazgich yuzalarida kimyoviy so'rilishga olib keladi, 0,5 ev band bo'shliqlarida elektron transportiga ta'sir etadi va o'tkazuvchanlikni o'zgartiradi. o'lchash usullari to'rt nuqtali zond usuli kichik qarshiliklarni o'lchash uchun ishlatiladi, bu erda 4 ta zond namunaga tegadi va tashqi ikkitasi orqali tok o'tkaziladi, ichki ikkitasi esa kuchlanish tushishini o'lchaydi. ac o'tkazuvchanligini o'lchash uchun impedans spektroskopiyasi usuli ishlatiladi, bunda turli …

4 / 20

k korroziyaga olib keladi va o'lchov aniqligini kamaytiradi, shuning uchun namlikka chidamli materiallar yoki vakuum uskunalaridan foydalanish o'tkazuvchanlikni o'lchashda muammolarni hal qiladi. kelajakdagi tadqiqotlar va qo'llanilishi kelajakdagi tadqiqotlar yuqori o'tkazuvchanlikka ega bo'lgan 2d materiallarni (masalan, grafen) o'rganishga qaratilgan bo'lib, ular 10^8 s/m o'tkazuvchanlikka erishish uchun ishlatiladi. kelajakdagi ilovalar moslashuvchan elektronika uchun bosimga sezgir o'tkazuvchan siyohlarni o'z ichiga oladi, bu esa 0.1 mpa dan 10 mpa gacha bo'lgan bosimni aniqlash imkonini beradi. xulosa xulosa qilib aytganda, elektr o'tkazuvchanlik haroratning oshishi (odatda metallarda) yoki kamayishi (yarimo'tkazgichlarda) bilan sezilarli darajada o'zgaradi, bu erkin elektronlar harakatiga ta'sir qiladi. yoritilish ta'siri fotokonduktivlikni keltirib chiqaradi, bunda yorug'lik yarimo'tkazgichning o'tkazuvchanligini ko'paytiradi, chunki fotonlar 1.12 ev energiya bilan elektronlarni o'tkazuvchanlik zonasiga qo'zg'atadi. savol-javoblar savol-javoblar sessiyasida haroratning o'tkazuvchanlikka ta'sirini aniqlashtirish uchun plank qonunidan foydalanish mumkin, bu haroratning ortishi bilan o'tkazuvchanlik eksponent ravishda oshishini ko'rsatadi. muhokamada dopantlarning o'tkazuvchanlikni qanday o'zgartirishi to'g'risida savollar berilishi mumkin, masalan, 3 valentli indiy yarimo'tkazgichlardagi teshiklarni …

5 / 20

elektroʼtkazuvchanlikning turlisharoitlardaoʻzgarish - Page 5

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektroʼtkazuvchanlikning turlisharoitlardaoʻzgarish"

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: elektr oʼtkazuvchanlikning turli sharoitlarda oʻzgarish tayyorladi: 1. elektr o'tkazuvchanlikning asosiy omillari va ularning ta'siri 2. o'tkazuvchanlikni o'lchash usullari va amaliy qo'llanilishi 3. o'zgaruvchan sharoitlarda elektr o'tkazuvchanlikning kelajakdagi tadqiqotlari reja: elektr o'tkazuvchanlik asoslari elektr o'tkazuvchanlik, materialning elektr tokini o'tkazish qobiliyati, ohm qonuni bilan bog'liq bo'lib, v = ir, bu yerda r - qarshilik va o'tkazuvchanlik qarshilikning teskarisi. o'tkazuvchanlik elektron tuzilishiga bog'liq; metallarda erkin elektronlar mavjudligi yuqori o'tkazuvchanlikni ta'minlaydi, odatda 10^6 dan 10^8 s/m gacha bo'ladi. materiallarning tasnifi mater...

This file contains 20 pages in PPTX format (2.5 MB). To download "elektroʼtkazuvchanlikning turlisharoitlardaoʻzgarish", click the Telegram button on the left.

Tags: elektroʼtkazuvchanlikning turli… PPTX 20 pages Free download Telegram