chigʻatoyulusi. 13va14asrboshlaridailmfan

PPTX 20 pages 3.8 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.8 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: chigʻatoy ulusi. 13 va 14 asr boshlarida ilm fan tayyorladi: 1. chigʻatoy ulusining tashkil topishi, inqirozi va boʻlinishi 2. xiii asrda chigʻatoy ulusida ilm-fanning rivojlanishi 3. xiv asr boshlarida chigʻatoy ulusida ilm-fanning holati reja: chigʻatoy ulusining tashkil topishi chigʻatoy ulusi 1220-yillarda chingizxon tomonidan oʻgʻli chigʻatoyga berilgan yerlar asosida tashkil topgan boʻlib, dastlabki hududi movarounnahr va unga tutash hududlarni qamrab olgan. chigʻatoy ulusining tashkil topishi chingizxon imperiyasining boʻlinishi natijasida yuzaga keldi, bu jarayon 1227-yilda chingizxon vafotidan soʻng yanada kuchaydi va ulusning mustaqilligi oshdi. chigʻatoy ulusining hududiy chegaralari va aholisi chig'atoy ulusining hududlari ili daryosi havzasidan amudaryo bo'ylab shimoliy afg'onistongacha cho'zilgan bo'lib, janubiy sibirning bir qismini o'z ichiga olgan, bu esa turli xalqlarni qamrab olgan. ulus aholisi asosan ko'chmanchi turkiy va mo'g'ul qabilalaridan tashkil topgan, ammo o'troq dehqonchilik bilan shug'ullanuvchi tojiklar va forsiyzabonlar ham mavjud bo'lib, soni millionlarga yetgan. chigʻatoy …

2 / 20

adaniyat almashinuvini, xususan, astronomiya va tibbiyot sohalarida, 13-14-asrlarda ragʻbatlantirdilar. xiii asrda ilm-fanning umumiy holati xiii asrda islom olamida ilm-fan nisbatan ravnaq topdi, ko'plab madrasalar va kutubxonalar qurilib, astronomiya, matematika kabi sohalarda muhim yutuqlarga erishildi. 13-asrda xitoyda matbaa texnologiyasi rivojlanishi tufayli kitoblar ommalasha boshladi, bu esa bilim tarqalishini tezlashtirib, ilmiy bilimlarning kengayishiga xizmat qildi. astronomiya va matematika sohasidagi yutuqlar chig'atoy ulusida astronomlar quyosh, oy va sayyoralarning harakatini aniq kuzatish uchun murakkab asboblar, jumladan, kvadrantlar va astrolyabiyalar ishlab chiqdilar. matematika sohasida olimlar algebra va geometriyaga oid bilimlarni rivojlantirdilar. ular tenglamalarni yechishda va shakllarni o'rganishda sezilarli yutuqlarga erishdilar. tibbiyot va farmatsiya rivoji chig'atoy ulusida ibn sino (avitsenna) asarlari tibbiyotda keng qo'llanilib, "tib qonunlari" 14-asrda ham asosiy darsliklardan biri bo'lgan. farmatsiya rivojida dorivor o'simliklar yetishtirish va ulardan turli xil 300 dan ortiq dori-darmonlar tayyorlash bo'yicha tajribalar olib borilgan. tarix va geografiya fanlarining taraqqiyoti chag'atoy ulusida tarixshunoslik rivoji ibn al-asirning "al-komil fit-tarix" asarining ko'chirilishi va …

3 / 20

onalar chig'atoy ulusida xiii asrning oxiri va xiv asrning boshlarida ilm markazlari, xususan, buxoro va samarqand shaharlarida rivojlandi, bu yerda ko'plab madrasalar faoliyat ko'rsatgan. ilmiy kutubxonalar, masalan, buxorodagi kutubxonalar, astronomiya, tibbiyot va matematika bo'yicha yuzlab qo'lyozma asarlarni saqlagan bo'lib, olimlarga ilmiy tadqiqotlar olib borishga yordam bergan. olimlar va mutafakkirlarning faoliyati olimlar matematika, astronomiya va geografiya sohalarida katta yutuqlarga erishdilar, masalan, 13-asrda yashagan olim xoja nasriddin tusiyning astronomik kuzatuvlari muhim ahamiyatga ega edi. tibbiyot sohasida ibn sino (avitsenna) asarlaridan foydalanilgan, shuningdek, yangi davolash usullari va dorilar ishlab chiqilgan. 14-asrda tibbiyot rivojlanishi davom etdi. ilm-fan homiylari chig'atoy ulusida hukmron bo'lgan duva xon (1282–1307) ilm-fanni, ayniqsa, tarix va islom huquqini rivojlantirishga katta e'tibor qaratgan. uning saroyida ko'plab olimlar to'plangan edi. tarashirin (1326–1334) islomni qabul qilgach, ilm-fanni rivojlantirishga yanada ko'proq hissa qo'shdi. madrasalar qurdirib, ulamolarni qo'llab-quvvatlab, diniy va dunyoviy bilimlarni tarqatishga harakat qildi. xiv asr boshlarida ilm-fanning davomiy rivoji xiv asr boshlarida astronomiya jadallik …

4 / 20

ildi, bu esa diniy bilimlarning chuqurlashuviga olib keldi. ijtimoiy-iqtisodiy omillarning taʼsiri moʻgʻul istilosi natijasida dehqonchilik tizimi vayron boʻlib, sugʻorish inshootlari ishdan chiqqanligi sababli, xiii asrda qishloq xoʻjaligi mahsulotlari hajmi keskin kamaydi, bu esa ilmiy tadqiqotlarga taʼsir koʻrsatdi. savdo yoʻllarining moʻgʻullar tomonidan nazoratga olinishi natijasida xiii-xiv asrlarda chigʻatoy ulusida xalqaro savdo rivojlanib, bu ilm-fan va texnikaning tarqalishiga, ayniqsa matematikaga ijobiy taʼsir koʻrsatdi. chigʻatoy ulusining parchalanishi va ilm-fanga taʼsiri chigʻatoy ulusining xiv asr oʻrtalarida parchalanib ketishi ilmiy homiylikni kamaytirdi, bu esa astronomiya va matematika kabi sohalarga investitsiyalarning qisqarishiga olib keldi. 1340-yillardan keyin ichki nizolar tufayli yuzaga kelgan siyosiy beqarorlik olimlarning samarqand va buxoro kabi markazlardan boshqa xavfsiz hududlarga koʻchishiga sabab boʻldi. ilmiy merosning keyingi avlodlarga oʻtishi 13-14-asrlarda ilmiy meros, koʻpincha, ustozdan shogirdga oʻtgan. al-fargʻoniyning astronomik jadvallari kabi asarlar nusxa koʻchirish orqali keng tarqaldi. ilmiy bilimlar asosan madrasalarda saqlanib, oʻrgatilgan. talabalar 3-5 yil davomida matematika, tibbiyot va astronomiya boʻyicha bilim olishgan. e'tiboringiz uchun …

5 / 20

chigʻatoyulusi. 13va14asrboshlaridailmfan - Page 5

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "chigʻatoyulusi. 13va14asrboshlaridailmfan"

powerpoint presentation oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi taqdimot mavzu: chigʻatoy ulusi. 13 va 14 asr boshlarida ilm fan tayyorladi: 1. chigʻatoy ulusining tashkil topishi, inqirozi va boʻlinishi 2. xiii asrda chigʻatoy ulusida ilm-fanning rivojlanishi 3. xiv asr boshlarida chigʻatoy ulusida ilm-fanning holati reja: chigʻatoy ulusining tashkil topishi chigʻatoy ulusi 1220-yillarda chingizxon tomonidan oʻgʻli chigʻatoyga berilgan yerlar asosida tashkil topgan boʻlib, dastlabki hududi movarounnahr va unga tutash hududlarni qamrab olgan. chigʻatoy ulusining tashkil topishi chingizxon imperiyasining boʻlinishi natijasida yuzaga keldi, bu jarayon 1227-yilda chingizxon vafotidan soʻng yanada kuchaydi va ulusning mustaqilligi oshdi. chigʻatoy ulusining hududi...

This file contains 20 pages in PPTX format (3.8 MB). To download "chigʻatoyulusi. 13va14asrboshlaridailmfan", click the Telegram button on the left.

Tags: chigʻatoyulusi. 13va14asrboshla… PPTX 20 pages Free download Telegram