traktor va avtomobillar osmalari

DOC 12 pages 144.0 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 144.0 KB

File type DOC

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

traktor va avtomobillar osmalari. reja: 1. osmalar vazifasi va ularga qo’yiladigan talablar. 2. amartizatorlar va ularning tavsifi. 3. qayishqoq elementlar turlari: ressoralar, purjinalar,qayishqoq sterjenlar. osmalar osma avtomobil yurish qismining bir qismi bo‘lib, kuzov (rama)ni yo‘l bilan bog‘laydi. avtomobil yo‘li notekisliklardan iborat bo‘lib, ularning turtkilari kuzovga uzatilishi natijasida yuk yoki yo‘lovchiga salbiy ta’sir qiladi. bu ta’sirni kamaytirish uchun kuzov va g‘ildirak o‘rtasiga elastik qism (ressora, prujina, pnevmoballon va boshqalar) kiritish kerak. yetakchi g‘ildiraklardan yetaklanuvchilarga itaruvchi kuchni uzatish va tormozlanuvchi g‘ildiraklardagi tormoz kuchi yordamida avtomobilning kinetik energiyasini so‘ndirish uchun g‘ildirakni kuzov bilan bog‘laydigan kuchlarni qabul etuvchi yo‘naltiruvchi richaglar zarur. yo‘l notekisliklaridan ta’sir etayotgan turtkilardan hosil bo‘layot- gan tebranishlarni so‘ndirish ham kerak. osmalar tortuvchi va tormozlovchi kuchlarni, yo‘l notekisliklaridan hosil bo‘layotgan turtkilarni qabul qilib, me’yoriy darajagacha kamaytirish hamda tebranish amplitudasi va davomiyligini kamaytirish vazifasini bajaradi. osmalar uchta bo‘lakdan iborat: yo‘naltiruvchi qism, elastik qism, so‘ndiruvchi qism (43-rasm). 43-rasm. osmaning prinsipial sxemasi. transport vositasi harakat …

2 / 12

chi yo‘naltiruvchi qism orqali kuzov (rama)ni oldinga suradi, elastik qism yo‘l notekisliklaridan uzatilayotgan turtkilarni yumshatadi va so‘ndiruvchi qism elastik qism hisobiga vertikal yo‘nalishda harakatlanayotgan kuzov (rama) tebranishini so‘ndiradi. osmaning yo‘naltiruvchi qismi nafaqat ko‘ndalang, bo‘ylama, yondan tasir etayotgan kuchlarni uzatadi, balki g‘ildirakning kuzov (rama)ga nisbatan harakatini ham belgilaydi. yo‘naltiruvchi qismining turiga qarab osmalar mustaqil va nomustaqil turlariga bulinadi (59-rasm). a) nomustaqil osma. b) mustaqil osma 44-rasm. avtomobil osmalari. mustaqil osmalarda chap yoki o‘ng g‘ildiraklar bir-biri bilan bog‘lanmagan bo‘lib, chap (yoki o‘ng) g‘ildirakka yo‘l notekisligidan tasir etgan turtki o‘ng (yoki chap) g‘ildirakka uzatilmaydi. bunga zamonaviy avtomobillar matiz, spark, tiko, neksiyalarning old osmalari misol bo‘la oladinomustaqil osmalarda esa chap va o‘ng g‘ildiraklar bir biri bilan bog‘langan bo‘lib, chap (yoki o‘ng) g‘ildirakka yo‘l notikisligidan tasir etgan turtkilar o‘ng (yoki chap) g‘ildirakka uzatiladi. yengil avtomobillardan matiz, tiko, damas, neksiya avtomobillarining orqa osmalari, yuk avtomobili va avtobuslarning oldingi va orqa osmalari misol bo‘la oladi. g‘ildiraklarning yo‘lga …

3 / 12

ham elastik qismning turi bo‘lib, u metall sterjendan iborat. sterjen bir butun yoki birlashtirilgan bir xil ko‘ndalang kesimli, burilishiga ishlovchi plastinalardan iborat. torsionning bir uchi kuzovga, ikkinchisi osma richaglariga mahkamlanadi. natijada g‘ildirak va kuzovning elastik bog‘lanishi torsionning buralishidan hosil bo‘ladi. ressoralar osmaning elastik qismi sifatida eng ko‘p tarqalgan. u har xil uzunlikka va egrilikka ega listlarning bulishi, ressora yig‘ilganda listlarning birbiriga jips yaqinlashishiga va asosiy listning kamroq yuklanishiga olib keladi, hamda listlarni ham ushlab turadi. zanglamasligi uchun va listlar orasidagi ishqalanishni kamaytirish maqsadida grafit so‘riladi. yengil avtomobillarda esa listlar o‘rtasida nometall qistirmalar qo‘yiladi. ressora asosiy listning uchlari ramaga sharnirli mahkamlanadi, natijada harakat davrida uning uzunligi o‘zgarish imkoniyatiga ega. og‘ir yuk ko‘taradigan avtomobillarda ressoraga qo‘shimcha ressora osti ressorasi ham mahkamlanadi. uning o‘rnatilish sababi, ressora bikrligini yuk o‘zgarishiga mos o‘zgartirish, natijasida avtomobilning yurish ravonligini yaxshilashdir. ressora mustaqil emas, osmalarda ishlatiladi va bir vaqtda elastik ham yo‘naltiruvchi qismlar vazifasini bajargani, uning afzalligi hisoblanadi. …

4 / 12

da qo‘shimcha elastik qism sifatida g‘ildiraklarning yuqori va pastga harakatini chegaralovchi bufer sifatida qo‘llaniladi. osmalarning elastikligi avtomobil kuzovining ko‘ndalang tekisligida og‘ishiga olib keladi. natijada kuzov ko‘ndalang tekislikda tebranadi, bu esa yo‘lovchiga noqulaylikni sodir etadi. stabilizator avtomobilning ko‘ndalang tekislikdagi turg‘unligini yaxshilaydi. stabilizatorlar yengil avtomobillarning mustaqil old osmalariga o‘rnatiladi, lekin zaruriyat bo‘lsa, orqa osmalarda ham qo‘llaniladi. stabilizator p-simon shaklda bo‘lib, yumaloq elastik po‘lat sterjendan yasaladi. sterjenning o‘rtasida rezina tayanch yordamida kuzovga mahkamlanadi. sterjen uchlari ikkita ustun bilan rezina yostiqchalar yordamida osma richaglariga sharnirli mahkamlanadi. lekin ba’zi konstruksiyalarda sterjen richagga to‘ppa-to‘g‘ri mahkamlanishi ham mumkin. orqa osmaning tuzilishi va ishlashi. «neksiya» avtomobilining orqa osmasi (45-rasm) mustaqil emasdir. osma ikkita bo‘ylama joylashgan richagdan iborat bo‘lib, kuzovga maxkamlangan, hamda bir- biri bilan ko‘ndalang to‘sin bilan biriktirilgan, bundan tashqari ikkita bochkasimon prujina va amortizator ham bor. «neksiya» avtomobilining orqa osmasi (45-rasm) mustaqil emasdir. osma ikkita bo‘ylama joylashgan richagdan iborat bo‘lib, kuzovga maxkamlangan, hamda bir-biri bilan ko‘ndalang to‘sin …

5 / 12

nalishda tebratadi. tebranishning me’yoriy chegarasidan katta chastota va amplitudasi yuk va yo‘lovchiga salbiy ta’sir etadi. demak, kuzov tebranishini me’yorlash muammosi paydo bo‘ladi. osmaning uchinchi asosiy qismi, kuzov tebranishini so‘ndirgich - amortizatordir. 45-rasm. neksiya avtomobilining orqa osmasi. amortizatorlar ikki turli, richagli va teleskopik bo‘ladi. teleskopik amortizatorlar o‘z navbatida bir tomonlama va ikki tomonlama ishlaydi- ganlarga ajraladi. richagli amortizatorlar zamonaviy avtomobillarda ishlatilmaydi. ikki tomonlama ishlaydigan amortizator nafaqat kuzov yuqoriga harakatlanganda, balki pastga tushayotganda ham uning tebranishini so‘ndiradi. natijada avtomobilning yurish ravonligi yanada yaxshilanadi. amortizator uchta bo‘lakdan, silindr va silindr tagi, shtok va porshen hamda yo‘naltiruvchi vtulkalardan iborat (46-rasm). porshenda doira bo‘yicha ikki qator joylangan teshikchalar bo‘lib, yuqori qator teshikchalar tepasidan o‘tkazuvchi klapan va uning kuchsiz prujinasi bilan berkilib turadi. pastki qator teshikchalar esa kuchli prujinali qaytish klapani bilan berkitilgan. silindr tagida esa siqish va o‘tkazuvchi klapanlar joylashgan. ikkinchi o‘tkazuvchi klapan ham kuchsiz prujina bilan teshiklarni berkitib turadi. 46-rasm. amortizatorning sxemasi. 1-yuqori tayanch; …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "traktor va avtomobillar osmalari"

traktor va avtomobillar osmalari. reja: 1. osmalar vazifasi va ularga qo’yiladigan talablar. 2. amartizatorlar va ularning tavsifi. 3. qayishqoq elementlar turlari: ressoralar, purjinalar,qayishqoq sterjenlar. osmalar osma avtomobil yurish qismining bir qismi bo‘lib, kuzov (rama)ni yo‘l bilan bog‘laydi. avtomobil yo‘li notekisliklardan iborat bo‘lib, ularning turtkilari kuzovga uzatilishi natijasida yuk yoki yo‘lovchiga salbiy ta’sir qiladi. bu ta’sirni kamaytirish uchun kuzov va g‘ildirak o‘rtasiga elastik qism (ressora, prujina, pnevmoballon va boshqalar) kiritish kerak. yetakchi g‘ildiraklardan yetaklanuvchilarga itaruvchi kuchni uzatish va tormozlanuvchi g‘ildiraklardagi tormoz kuchi yordamida avtomobilning kinetik energiyasini so‘ndirish uchun g‘ildirakni kuzov bilan bog‘laydigan kuch...

This file contains 12 pages in DOC format (144.0 KB). To download "traktor va avtomobillar osmalari", click the Telegram button on the left.

Tags: traktor va avtomobillar osmalari DOC 12 pages Free download Telegram