r maltuzning aholi nufuzi nazariyasi va zamonaviy maltuz talimoti

PPTX 24 pages 526.3 KB Free download

24 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 526.3 KB

File type PPTX

Pages 24

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 24

powerpoint 演示文稿 mavzu: r maltuzning aholi nufuzi nazariyasi va zamonaviy maltuz talimoti r maltuzning aholi haqidagi nazariyasi 1 2 3 r maltuzning qashshoqlik haqida nazariyasi. zamonaviy maltuz talimoti. reja: .r.maltus (1766-1834) dvoryan oilasida tugildi, 1788 yil kembridj universitetini bitirgach, qishloq ruhoniysi sifatida ishlayboshladi, ilohiyot fanidan ilmiydarajaga ega boldi. 1807 yildan boshlab «ost-ind» kompaniyasi kollejida siyosiyiqtisod professori lavozimida leksiyalar oqidi. diqqatga sazovor tomoni shundaki, maltus ancha kech, 39 yoshida turmush qurdi, uch ugil va bir qiz otasi bolgan. agar obrazli aytadigan bolsak, oz ta’limoti va takliflariga amal qilgan. taniqli iqtisodchi d.yum va boshqalar bilan dost bolgan. t.maltus yashagan davr angliyada sanoat inqilobi amalga oshayotgan yillar bolib, qayta ishlab chiqaruvchilar ommaviyqashshoqlashdi, ishsizlar armiyasi kopaydi, ishchilarning iqtisodiyahvoli tobora yomonlashdi. xuddi shu holatlarga baho berish, uni izohlash, bu ahvolning sababi nimada ekanligini tushuntirish maltusga nasib etdi. uning asosiyasarlari quyidagilar: «aholi nufusi qonuni to‘g‘risidagi tajriba» (1798), «er rentasining tabiati va osishi togrisidagi tajriba» (1815), «siyosiyiqtisod …

2 / 24

hayoti davomida ozod qilindi. har safar maltus nazariyasi katta miqdorda barcha chiqdi. aholi nufusi nazariyasi maltus guyoki tarixiymanbalarga asoslanib, insoniyatning nihoyatda tez o‘sganligini isbotlashga o‘rinadi. bu o‘sish tirikchilik vositalari, kamchiligi kasalliklar, urushlar, chaqaloqlarni o‘ldirish, tug‘ilishni ihtiyoriytartibga solish yo‘li bilan sekinlashtirilmaganda ahvol bundan ham yomon bo‘lar ekan. maltus tabiat bilan hamohang o‘simlik va xayvonlarning cheksiz ko‘payishi va yashash uchun kerakli mablaglar osishi yonalishlarini tadqiq etadi. agar insonlar har 25 yilda ikki marta kopayib, geometrik progressiya asosida ortib borsa (1, 2, 4, 8, 16, 32, 64, 128, 256 va hokazo), tirikchilik vositalari eng qulaysharoitlarda ham arifmetik progressiya asosidagina kopayishi mumkin (1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 va hokazo). bundaysharoitda 200 yildan song aholi sonining tirikchilik vositalariga nisbati 256 : 9, 300 yildan song esa 40096 : 13 boladi va hokazo. maltus «nufus nazariyasi»ga kora, ishchilarning sonini kamaytirishni taklif etgan bolsa, ishlamayeydiganlarning sonini oshirishni jamiyat uchun foydali deb hisoblaydi. bu goyalar aslida …

3 / 24

soni, deydi maltus, ovlanish va yig'ilish o'rnini egallagan hayot tarzi o'rniga, taxminan 8 ming yil avval o'sib-ulg'ay boshladi . o'sha paytda butun er yuzida taxminan 10 million kishi bor. shundan keyin butun dunyo aholisi tez o'sib boraveradi. 1820 yilda bu raqam bir milliard odamga etadi. 1959 yilga borib, yer aholisi soni uch milliardga yaqin edi. faqat 13 yildan so'ng besh milliard odam tug'ildi. tomas maltusning qonuni, barcha tirik mavjudotlarda mavjud bo'lgan instinkt ularni tezda ko'payishiga olib keladi - bu jamiyat uchun mavjud bo'lgan oziq-ovqat va moddiy buyumlarning miqdori bilan toqat qilib bo'lmaydigan tezroq. ushbu qonunning natijalari uning ishiga bag'ishlangan. maltusning fikriga qaraganda, insonning ovozi ham ishlaydi. axir u hamma farzandlarini to'ydira olmaydi. agar inson bu ratsional donni tinglasa, demak, tomas maltusning ta'kidlashicha, bu "fazilatning zarari" bo'ladi. u instinktning ovozini eshitib, avlodni tug'dirsa, aholi mavjud vositalar bilan taqqoslagandan ko'ra tezroq o'sib chiqadi va shuning uchun u kamayib bora boshlaydi. olimning aytishicha, …

4 / 24

rs» tabiatning nochorligi va insoniyatning favkulodda tez ko‘payishi bilan bog‘liqdir. shu sababli xalq o‘z azob-uqubatlari uchun o‘zini o‘zi ayblashi kerak». uni to‘g‘rilashga xech qandayinqilob va sotsial islohotlar yordam bera olmaydi. bunda faqat bir to‘g‘ri yo‘l bor - bu aholi sonini qisqartirish. o‘ta ko‘payishning oldini olish vositasi, chorasi sifatida «ahloqiychidam» (kambag‘allar nikohdan o‘zlarini tiyishlari, kech turmush qurishlari), og‘ir mehnat yoki turli baxtsizliklar (ochlik, qashshoqlik, kasallik, epidemiya, urush va boshqalar) taklif etiladi. maltusning fikricha, tabiiybiologik instinktga kora insoniyat kopayish imkoniyatiga ega va doimo shunga intiladi, ammo jonivor va osimliklar qarama-qarshi ravishda bu jarayonni cheklash imkoniga ham ega bolib, xayvonot dunyosidan ajralib turadi. quyidagi jadvalda ana shu imkoniyatlar aks etgan. shundayqilib, maltus ta’limoti bo‘yicha, jamiyat illatlari insoniyatning beixtiyor qismatidir. nazariyjihatdan bu fikrlarda hech qandayilmiylik va yangilik yoq. bu «qonun»dagi asosiygoyalar ungacha bolgan olimlardan togridan-togri ugrilangan (plagiat), chunki oz davrida styuart, uolles, taunsend va boshqalar bu masalani yoritgan edilar. maltusning bu nihoyatda reaksion xulosalari …

5 / 24

aholining ikki marta ko‘payishi insoniyatni to‘la qashshoqlikka mahkum etishi kerak edi. maltus «doktrinasi» avvalo metodologik jihatdan xato edi, chunki hech qandayisbotsiz tabiat qonunlari jamiyat hayotida qo‘llaniladi, vaholanki insonlar o‘simlik va xayvonot dunyosidan farqli o‘laroq faqat iste’mol qilmaydilar, balki o‘zlari ishlab chiqaradilar va tirikchilik vositasini ko‘paytirish imkoniyatlariga egadirlar. shuni eslab o‘tish joizki, o‘z davrida petti va smit mamlakat boyligining asosi unumli mehnat bilan shugullanuvchi aholi ekanligini isbotlab berganlar. maltus klassiklarning bu fikrini inkor etadi. undan tashqari, maltus ozi ochgan qonunni abadiydeb e’lon qiladi. aslida esa kapitalizm davrida ortiqcha ishchi kuchi hisobiga aholining nisbiyortiqchaligi yuzaga keladi, bu erda aholining nisbiyortiqchaligi aholining absolyut ortiqchaligi deb korsatilgan. maltus oz fikrini «isbotlash» uchun «tuproq unumdorligining pasayib borishi» nazariyasidan foydalanadi. bu nazariyaga kora, erga sarflangan qoshimcha kapital goyoki mahsulotni proporsional tarzda kopaytirishga imkon bermas emish, binobarin odamlar ozlarini oziq-ovqat va boshqa tovarlarga bolgan etiyojlarini qondiradigan mahsulotlarni tola hajmda etishtira olmaydilar. shu tarika mahsulotlarning etishmasligi tabiatning tabiiy-biologik …

Want to read more?

Download all 24 pages for free via Telegram.

Download full file

About "r maltuzning aholi nufuzi nazariyasi va zamonaviy maltuz talimoti"

powerpoint 演示文稿 mavzu: r maltuzning aholi nufuzi nazariyasi va zamonaviy maltuz talimoti r maltuzning aholi haqidagi nazariyasi 1 2 3 r maltuzning qashshoqlik haqida nazariyasi. zamonaviy maltuz talimoti. reja: .r.maltus (1766-1834) dvoryan oilasida tugildi, 1788 yil kembridj universitetini bitirgach, qishloq ruhoniysi sifatida ishlayboshladi, ilohiyot fanidan ilmiydarajaga ega boldi. 1807 yildan boshlab «ost-ind» kompaniyasi kollejida siyosiyiqtisod professori lavozimida leksiyalar oqidi. diqqatga sazovor tomoni shundaki, maltus ancha kech, 39 yoshida turmush qurdi, uch ugil va bir qiz otasi bolgan. agar obrazli aytadigan bolsak, oz ta’limoti va takliflariga amal qilgan. taniqli iqtisodchi d.yum va boshqalar bilan dost bolgan. t.maltus yashagan davr angliyada sanoat inqilobi amalga oshayo...

This file contains 24 pages in PPTX format (526.3 KB). To download "r maltuzning aholi nufuzi nazariyasi va zamonaviy maltuz talimoti", click the Telegram button on the left.

Tags: r maltuzning aholi nufuzi nazar… PPTX 24 pages Free download Telegram