klassik iqtisodiy maktabining shakillanishi

PPTX 20 pages 1.7 MB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

tashkilotning tashqi muhiti klassik iqtisodiy maktabining shakillanishi . reja angliya va fransiyada klassik iqtisodiymaktab vujudga kelishining shart-sharoitlari v.petti - angliya klassik iqtisodiymaktabining asoschisi xvii-xviiiasrlarda fransiya taraqqiyotining xususiyatlari va uning p.buagilber qarashlarida aks etishi adam smit asarlarida klassik maktab g’oyalarining yanada rivojlantirilishi david rikardoning iqtisodiy ta`limotlari fiziokratizm. f.kene va a.tyurgoning iqtisodiyta’limotlari foydalanilgan adabiyotlar angliyada klassik iqtisodiymaktab vujudga kelishining shart-sharoitlari xvii-xviii asrlarda g’arbiy yevropada sanoatning tez rivojlanishi manufaktura davridagi (tashqi savdo rivojiga to‘siq) proteksionizm siyosati va (tadbirkorlik tashabbusini bo‘g‘uvchi) davlatning iqtisodiy homiyligiga muhtojlik yo‘qoldi. angliyadagi xviiiasr o‘rtalaridagi sanoat inqilobi jamoatchilik diqqatini savdodan industriyaga jalb etdi. ishlab chiqarish tadbirkorlarni daromad olishning asosiy manbai sifatida yanada ko‘proq qiziqtira boshladi. avvaldan ma’lum inqilobiy g‘oyalar amaliy talablarga javob bermayqoldi. iqtisodiy erkinlashtirish konsepsiyasi yangi g‘oyaning asosi edi. merkantilizm o‘rniga klassik (lot. namunali, haqiqiy) iqtisodiy maktab vujudga keldi. chunki avvalgi ta’limot sanoatlashayotgan sohibkorlar talablariga javob bermay qo‘ydi. paydo bo‘layotgan yangi muammolarni hal etish yangi yo‘nalish tarafdorlari zimmasiga to‘g‘ri …

2 / 20

istik, ya’ni bozor munosabatlari shakllana bordi. uyhunarmandchiligi urniga manufakturaning kirib kelishi katta ijobiyvoqea bo‘ldi. . manufaktura rivojiga jun kerak, buning uchun qo‘ylar sonini oshirish talab etildi, ko‘p qo‘ybokish uchun esa yangi keng yaylovlar zarur, oqibatda chakalakzor, botqoq, bo‘z erlar chegaralanib («erlarni chegaralash» degan ibora shundan kelib chiqqan) yaylovga aylantirildi, dehqon (yomen)lar o‘z erlaridan haydab chiqarildilar, erlari esa tortib olinib, yaylovlarga aylantirildi. bu jarayonning muhim ahamiyati bor: 1. manufaktura (sanoat) uchun xom ashyo ko‘paydi; 2. sanoatga ko‘p va arzon ishchi kuchi etkazib berildi (erdan mahrum bo‘lgan, haydalgan dehqonlar ish qidirib shaharlarga borganlar). oqibatda sanoat tez o‘sa boshladi, yangi sinflar paydo bo‘ldi. demak, sanoatdagina emas (manufaktura), qishloq xo‘jaligida ham kapitalistik munosabatlar g‘alaba qozondi. mamlakatning iqtisodiyrivojlanishiga yo‘l ochib berildi. lekin ko‘plab dehqonlarning ekspropriatsiya qilinishi (ersizlantirilishi), ularni zo‘rlik yo‘li bilan yollanma mehnatga jalb etilishi (chunki boshqa iloj yo‘q) qarama-qarshilikni kuchaytirdi, oqibatda 1641-1660 yillarda angliyada inqilob bo‘lib o‘tdi. xvii asrdagi niderlandiyadan keyingi ikkinchi bu inqilob …

3 / 20

rida va 2-yarmida fransiyalik f.kene va a.tyurgolar tomonidan ilgari surilgan fiziokratizm bilan yakunlanadi. sof mahsulot (milliydaromad) manbaini qidirish orqali asosiye’tiborni mehnat bilan erga qaratdilar. merkantilizm tanqid qilinib, tahlilda ishlab chiqarish asossiz ravishda muomala sohasidan to‘la ajratib qo‘yilgan. 2-bosqich xviii asr oxiri va xix asr boshiga to‘g‘ri kelib, a.smit asarlaridagi iqtisodiyg‘oyalarda aks etgan. 3-bosqich xix asrning 1-yarmiga to‘g‘ri kelib fransiyalik j.b.seyva f.bastiya, inglizlar d.rikardo, t.maltus va n.senior, amerikalik g.keri va boshqalar asarlaridagi g‘oyalar bilan bog‘liq. 4-yakunlovchi bosqich xix asrning 2-yarmiga to‘g‘ri keladi va j.s.mill g‘oyalarida o‘z nihoyasiga etadi. k.marks ham shu bosqich vakili sifatida qaraladi lekin bizning fikrimizcha, bu unchalik to‘g‘ri emas. bu bosqichlarning hususiyatlari tegishli mavzularda yoritiladi v.petti - angliya klassik iqtisodiymaktabining asoschisi umumiybahoga ko‘ra, klassik maktab xvii asr oxiri - xviii asr boshlarida v.petti (angliya) va p.buagilber (fransiya) asarlarida yaratildi. vilyam petti (1623-1687) romsi shahrida tug‘ilgan, angliya klassik iqtisodiymaktabining asoschisidir. ko‘pchilik bu olimning iqtisodiyot fani sohasidagi faoliyatiga yuksak baho …

4 / 20

dan keyin kuchaygan ingliz tadbirkorlar mafkurachisi sifatida tanildi. u tadbirkorlar mulkini, ya’ni xususiymulkni «muqaddas» va «daxlsiz» deb bildi va uni turlicha yo‘llar bilan himoya qildi. ish haqini cheklash tarafdori sifatida ishchilarga fizik jihatdan minimum haq to‘lash va shu bilan birga yangi sinfning boyishiga yordam berishni qo‘lladi . v.petti kapitalga soliq solishga qarshi edi, chunki bu ishlab chiqarishni cheklashi mumkin edi. shu bilan birga u mehnatkashlarning daromadlaridan soliq olish tarafdori edi. u iqtisodiymuammolarga bag‘ishlangan «soliqlar va yig‘imlar to‘g‘risida risola» (1662y.), «so‘z donishmandlarga» (1665y.), «irlandiyaning siyosiyanatomiyasi» (1672y.), «siyosiyarifmetika» (1683y.) va boshqa shu kabi asarlarni yozdi. v.petti xvii asrdagi eng taniqli shaxslar qatoridan o‘rin oladi v.petti tadqiqot predmeti sifatida ishlab chiqarish sohasini oldi. uning fikricha, boylik paydo bo‘lishi va ko‘payishi faqat moddiyne’matlar yaratish sohasida ro‘yberadi, bu jarayon savdo va savdo kapitalining hech qandayishtirokisiz bo‘ladi. olimning tadqiqot usulida empirizm elementlari (unsurlari) bo‘lishiga qaramasdan (bu masalan, er bahosini talqin etishda ko‘rinadi), davlatning iqtisodiyfaoliyatga aralashuvini qisman …

5 / 20

iqdori bilan aniqlanadi, almashuv qiymati esa qimmatbaho metallni qazib olishga ketgan mehnat sarflari bilan belgilanadi. eng muhim masala, bu mamlakatdagi pulning miqdori, ya’ni oborotdagi pul masalasi edi. muomaladagi pulning miqdori tovar-to‘lov oborotlari yoki oxir-oqibatda realizatsiya qilinayotgan tovarlar, ularning bahosi (to‘g‘ri proporsiya) va pulning muomala chastotasi (teskari proporsiya) bilan aniqlanadi. o‘sha davrda qimmatli metallardan qilinadigan chaqa pullar bank tomonidan chiqariladigan qog‘oz pullar bilan (ma’lum chegarada) almashtirilishi mumkin degan to‘g‘ri xulosa chiqariladi. uning fikricha, pul inson organizmidagi yog‘ga o‘xshaydi, chunki yog‘ning ortig‘i ham, kami ham ziyondir, ya’ni uning me’yorda bo‘lgani yaxshi tadbirkorlar va er egalarining daromadlarini belgilash uchun umumiybo‘lgan «renta» tushunchasi kiritiladi. v.petti renta nazariyasini ishlab chiqdi uning fikricha, renta mahsulot (natura) ko‘rinishida ish haqi va urug‘likni ajratgandan keyin qoladigan mahsulot miqdoriga teng bo‘lishi kerak. demak, bu holda renta qo‘shimcha mahsulotga teng. pul holidagi renta qo‘shimcha mahsulotning kumush miqdoriga teng qiymatidir. xvii-xviiiasrlarda fransiya taraqqiyotining xususiyatlari va uning p.buagilber qarashlarida aks etishi agar …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "klassik iqtisodiy maktabining shakillanishi"

tashkilotning tashqi muhiti klassik iqtisodiy maktabining shakillanishi . reja angliya va fransiyada klassik iqtisodiymaktab vujudga kelishining shart-sharoitlari v.petti - angliya klassik iqtisodiymaktabining asoschisi xvii-xviiiasrlarda fransiya taraqqiyotining xususiyatlari va uning p.buagilber qarashlarida aks etishi adam smit asarlarida klassik maktab g’oyalarining yanada rivojlantirilishi david rikardoning iqtisodiy ta`limotlari fiziokratizm. f.kene va a.tyurgoning iqtisodiyta’limotlari foydalanilgan adabiyotlar angliyada klassik iqtisodiymaktab vujudga kelishining shart-sharoitlari xvii-xviii asrlarda g’arbiy yevropada sanoatning tez rivojlanishi manufaktura davridagi (tashqi savdo rivojiga to‘siq) proteksionizm siyosati va (tadbirkorlik tashabbusini bo‘g‘uvchi) davlatning iqtisodiy...

This file contains 20 pages in PPTX format (1.7 MB). To download "klassik iqtisodiy maktabining shakillanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: klassik iqtisodiy maktabining s… PPTX 20 pages Free download Telegram