teri va uning xosilalari

DOCX 16 pages 123.3 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 123.3 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

teri va uning hosilalari reja: 1. teri (cutis) 2. teri tuzilishi 3. ter bezlari teri va uning hosilalari teri tananing tashqi yuzasini qoplab odamda uning umumiy sathi 1,5-2 m2 ga etadi. terining rangi odamlarning irqiga qa-rab har xil bo’ladi. bu teridagi rang beruvchi modda - melanin pigmentining miqdoriga bog’liq. teri hosilalariga sochlar, ter„ yog’ va sut bezlari hamda tirnoqlar kiradi. teri (cutis) teri organizmni tashqi muhit bilan uzviy ravishda bog’lab turadi va qator muhim vazifalarni bajaradi. teri o’zining os-tida joylashgan a’zo va to’qimalarni tashqi muhitniig fizik va ximik omillari ta’siridan saqlaydi. jarohatlanmagan teri o’zidan turli mikroblarni, ko’pchilik zaharli va zararli mod-dalarni o’tkazmaydi. terining epidermis qismi, ayniqsa uning muguz qavati, issiqlikni yomon o’tkazadi, va shu sababli, terini qurib qolishdan asraydi. teridagi melanin pigmenti quyosh nurlarining organizmga salbiy ta’sirini kamaytiradi. teri tuz-suv va issiqlik almashinuvida ishtirok etadi. kuni-ga teri orqali 500 ml gacha suv ajraladi. suv bilan birga har xil tuzlar, ko’proq …

2 / 16

terida vitamin d sintez-lanadi. uning etishmasligi raxit kasalligiga olib keladd. terida kon tomirlarning ko’pligi sababli u ma’lum daraja-da qon deposi bo’lib hisoblanadi. katta odamlar terisida 1 litrgacha kon to’planib turishi mumkin. teri taktil, harorat va og’riqni sezuvchi nerv oxirlariga boy bo’lib, keng retceptor maydon hisoblanadi. ba’zi joylar (bosh va panja) terisining 1 sm2 yuzasida 300 tagacha sezuvchi nuqtalar borligi aniqlangan. taraqqiyoti. teri pushtning 2 ta embrional varag’i - ekto-derma va mezodermasidan taraqqiy etadi. ektoderma terining epitelial qoplamasi - epidermisini hosil qilsa, me-zodermanipg hosilasi bo’lmish dermatomlar xususiy tsri - der-ma hamda teri osti yog’ qatlami - gipodermani vujudga keltira-dn. pusht taraqqiyotining birinchi haftalarida epidermis bir tcavat yassi hujayralardan iborat, keyinchalik bu hujayralar «balandlashadi». embrion hayotining 1-oyi oxirlarida u ikki qavatli bo’ladi. uchinchi oylarga kelib, epiteliy hujayralary-ning ko’payishi tufayli, epidermis ko’p qavatliga aylanadi. homilaning 4 oylik davridan boshlab, eng sirtqi 2-3 qavat hu-jayralar yassilashib, tcitoplazmasi oksifil xususiyatga ega bo’-ladi va shu boisdan …

3 / 16

’lnnadi: yulduzsimon o’simtali hu-jayralar, kalta o’simtali hujayralar va yuma-loq hujayralar. bu hujayralarning orasida kislotali bo’yoqlar bilan yaxshi bo’yaluvchi argirofil tolalarning to’ri vu-judga keladi. dermaning epidermisga yaqin qismida tolalar zichroq joylashgan bo’ladi. homila taraqqiyotining 4-oyida tolalarning ko’pchilik qismi argirofillik xususiyatini yo’qotib, 5-oyida argirofil tolalar faqat epidermis ostidagi teri ho-silalari va qon tomirlari atrofida saqlanib qoladi. 3-4-oylarda kollagen tolalar gorizontal joylashgan holda paydo bo’la boshlaydi. dastavval epidermis va derma o’rtasidagi chega-ra mutlaqo tekis bo’ladi. homila hayotining o’rtalarida birikti-ruvchtc to’qimaning epiteliyga botib kirishi natijasida derma-«ing so’rg’ichlari vujudga keladi va bu chegara notekis bo’lib qoladi. elastik tolalar esa homila x.ayotining oxirgi oylarida paydo bo’lib, taraqqiyoti 25 yoshlargacha davom etadi. embrion rivojlanishi bilan terida differentciallangan hujayra ele-mentlari ortib borsa-da, homila hayotining so’nggi davrida ham so’rg’ichli qavat, qon tomirlar va teri hosilalari atrofida ko’p-lab kam differentciallashgan, kambial hujayralar saqlanib qoladi. homilaning uch oylik davridan boshlab terida soch, tir-ioq va ter bezlarining kurtagi paydo bo’la boshlaydi. teri …

4 / 16

joylarida turli qalinlikda (0,5-4 mm) bo’lsa-da, u umumiy tuzilishga egadir. epidermisda 6 qavatni . ajratish mumkin: 1. bazal qavat (stratum basale) 2. tikansimon hujayralar qavati (stratum spinosum) zdonador hujayralar qavati (stratum granul-osum). 4. yaltiroq tcavat (stratum iucidurn). 5. muguz qavat (stratum corneum) 6. tushib ketuvchi qavat (stratum desqua mourn). epidermisning hujayralari bazal qavatdan boshlanib, to-eng yuza muguz qavatga tomon surilib, yangilanib turadi. shu qa-vatlarda epidermis hujayralarining differentciallanish va muguzlanish jarayonlarining turli davrlarini kuzatish mumkin. bazal tcavat epidermisning eng quyi qatlami hisoblanib, der-madan bazal membrana orqali ajralib turadi (149-rasm). bu qatlam bir qavat joylashgan 2 xil - bazal (epidermotcitlar) va pigment hujayralari - melanotcitlardan iborat. bazal hujayralar bir qator bo’ychan, tcilindrsimon hujayralar-dan tashkil topgan. bu hujayralarning oval yadrosi xromatinga boy bo’lib, hujayra tcitoplazmasi bazofil xususiyatga ega. bazal hujayralar o’zaro desmosomalar orqali birikadi. hujayralar oralig’ida yoriqlar bo’lib, shu tuzilmalar bo’ylab to’qima suyuq-ligi harakat qiladi. hujayralarning nozik tuzilishida barcha organellalar qatori yadro atrofida …

5 / 16

yaviy usulda melanotcitlarda teriga rang beruvchi pig-ment-melanin sintez qilishda ishtirok etuvchi ferment dofa - oksidaza) dioksifenilalanin oksidaza borligi aniq-landi. bazal epidermotcitlarda ham pigment donachalari bo’lishn mumkin, bu donachalar hujayralarga melanotcitlarning o’simta-lari orqali o’tib qolishidan yuzaga keladi. uzi pigment chiqar-maydigan, lekin melanin tutuvchi bunday hujayralar melano-forlar deb ataladi. epidermisning ikkinchi - tikanaksimon hujayra.gar qavati bazal qavat ustida joylashgan 5-10 qavat hujayralardan ibo-rat. tikanaksimon hujayralar juda ko’p tcitoplazmatik o’simta-larga ega bo’lib, shu o’simtalar orqali hujayralar bir-biri bilan desmosomalar hosil qilib bog’langan. bu hujayralar tci-toplazmasida tonofibrillalar yaxshi rivojlanib, ular desmo-somalarga tutashib ketadi. hujayralarning pufaksimon yumaloq yadrosida xromatin kam bo’lib, och bo’yaladi. tikanaksimon hujayra-lar qavatining quyi - bazal qavatga yaqin joylashgan qatlamla-rida mitoz yo’li bilan bo’linayotgan hujayralar uchraydi. shu-ning uchun ham bazal va tikanaksimon hujayralar qavatlari epidermisning o’suvchi- mal’pigi qavati (rete malphygi) ni tashkil etadi. o’suvchi qavat hisobiga epidermis hujayralari-ning 19-20 kun ichida almashinib turishi (fiziologik regene-ratciyasi) kuzatiladi. epiteliotcitlardan tashqari bazal va tikanaksimon hujay-ralar …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "teri va uning xosilalari"

teri va uning hosilalari reja: 1. teri (cutis) 2. teri tuzilishi 3. ter bezlari teri va uning hosilalari teri tananing tashqi yuzasini qoplab odamda uning umumiy sathi 1,5-2 m2 ga etadi. terining rangi odamlarning irqiga qa-rab har xil bo’ladi. bu teridagi rang beruvchi modda - melanin pigmentining miqdoriga bog’liq. teri hosilalariga sochlar, ter„ yog’ va sut bezlari hamda tirnoqlar kiradi. teri (cutis) teri organizmni tashqi muhit bilan uzviy ravishda bog’lab turadi va qator muhim vazifalarni bajaradi. teri o’zining os-tida joylashgan a’zo va to’qimalarni tashqi muhitniig fizik va ximik omillari ta’siridan saqlaydi. jarohatlanmagan teri o’zidan turli mikroblarni, ko’pchilik zaharli va zararli mod-dalarni o’tkazmaydi. terining epidermis qismi, ayniqsa uning muguz qavati, issiqlikni yomon ...

This file contains 16 pages in DOCX format (123.3 KB). To download "teri va uning xosilalari", click the Telegram button on the left.

Tags: teri va uning xosilalari DOCX 16 pages Free download Telegram