korrupsiya tarixi

PPTX 18 pages 2.7 MB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.7 MB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

korrupsiya tarixi korrupsiya tarixi reja kirish 1. qadimgi jamiyatlarda korrupsiya 2.o‘rta asrlarda korrupsiya jarayonlari 3. yangi davr va modern davrda korrupsiya xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish korrupsiya insoniyat tsivilizatsiyasi bilan birga tug‘ilgan va u bilan birga o‘sib keldi. bu hodisa hech qachon faqat “poraxo‘rlik” yoki “pora olish” bilan cheklanmagan – u har doim hokimiyat, boylik va axloq o‘rtasidagi murakkab munosabatlarning ko‘zgusi bo‘lgan. qadimgi davrlarda ham korrupsiya oddiygina shaxsiy ochko‘zlik emas, balki jamiyatning ichki tuzilishi, qadriyatlar tizimi va hokimiyatning tabiatidan kelib chiqadigan muqarrar oqibat sifatida qabul qilingan.miloddan avvalgi xviii asrda bobilda hammurapi qonunlari tosh stelalarga o‘yib yozilganda, pora olgan sudya uchun o‘lim jazosi belgilangan edi. bu shuni ko‘rsatadiki, davlat allaqachon korrupsiyani o‘z mavjudligiga tahdid deb bilgan. ammo qonunlar qanchalik qattiq bo‘lmasin, ularni amalga oshiradigan odamlarning o‘zi pora bilan yashagan. qadimgi misrda fir’avnlar saroyida amaldorlarning boyligi ularning lavozimidan kelib chiqmas, balki “sovg‘alar”dan shakllangan. qadimgi misrda mansabdorlik suiste’moli qadimgi xitoyda korrupsiyaga qarshi qonuniy choralar …

2 / 18

nazorat tizimi yanada takomillashdi: har bir viloyatda imperator nomidan maxsus “ko‘z-oyoq” – tsenzorlar tayinlandi. bu tsenzorlar hech kimga hisobot bermagan, faqat imperatorga bo‘ysungan va ularning vazifasi mansabdorlarni pora olishda ayblash edi.konfutsiy ta’limoti davlat xizmatchilarining axloqiy pokligini talab qilgan. “agar yuqoridagilar to‘g‘ri bo‘lsa, quyi tabaqa ham to‘g‘ri bo‘ladi” degan tamoyil asosida imperatorlar o‘z yaqin atrofidagi amaldorlarni ham qattiq nazorat qilgan. qadimgi rimda poraxo‘rlik tizimining shakllanishi rim respublikasi davrida (mil. av. 509–27) korrupsiya asta-sekin tizimga aylandi. dastlab oddiy pora va sovg‘a-salom shaklida bo‘lgan bu hodisa respublika oxirlariga kelib saylovlarni sotib olishgacha yetdi. mil. av. ii asrda rim o‘rta yer dengizi bo‘yidagi eng boy viloyatlarni bosib olgach, senatorlar va ritsarlar (ekvitlar) orasida boylikka chanqoqlik kuchaydi.provintsiya gubernatorlari (prokonsullar va propraetorlar) o‘z viloyatlarida deyarli cheklanmagan hokimiyatga ega bo‘lib, soliq yig‘ishni pudratchilarga (publikanlarga) bergan. publikanlar esa aholini shafqatsizlarcha talon-taroj qilgan. masalan, siciliya gubernatori gay verres (mil. av. 73–71) haqida tsitseronning mashhur nutqlari saqlanib qolgan – u …

3 / 18

: “agar sudya ishni ko‘rib chiqib, hukm chiqargan bo‘lsa-yu, keyin o‘z hukmini o‘zgartirsa, bu sudya sudyalikdan chetlatiladi, jarimaga tortiladi va o‘z o‘rnidan abadiy mahrum qilinadi”. bu qonun poraxo‘rlikni eng og‘ir jinoyatlar qatoriga qo‘ygan.hindistonda esa korrupsiya haqidagi eng batafsil hujjat – kautilya (chanakya) ning “arthashastra” risolasidir (mil. av. iv-iii asrlar). kautilya davlat xizmatchilarining 40 xil usulda pora olishi mumkinligini sanab o‘tadi: soliqni kamaytirib yozish, og‘irlik o‘lchovlarini buzish, tovarni yashirish, va hokazo. u shunday yozadi: “baliq suv ichida suv ichganini sezmasligi mumkin, ammo davlat xizmatchisi pora olganini qanday yashirsin?”.maurya imperiyasi (mil. av. 321–185) davrida ashoka davlatida maxsus “dharma-maxamatra”lar – axloq nazoratchilari tayinlangan bo‘lib, ular mansabdorlarni doimiy ravishda tekshirib turgan. arthashastrada aytilishicha, eng yaxshi nazoratchi – bu xizmatchining o‘zi vijdoni, ammo vijdon zaif bo‘lsa, qattiq jazo va doimiy tekshiruv kerak. qadimgi davrlarda jazolash mexanizmlari qadimgi davlatlarda korrupsiyaga qarshi jazo turlari juda xilma-xil bo‘lgan, ammo umumiy tamoyil bir edi: jinoyat og‘irligiga qarab jazo shunchalik …

4 / 18

qatga asoslangan edi: vassal lorddan yer olib, uning evaziga harbiy xizmat va maslahat berishga majbur bo‘lardi. ammo bu munosabatlar tezda moddiy manfaatlar ta’siriga tushdi. ix–x asrlardan boshlab yevropada “sovg‘a iqtisodiyoti” deb ataluvchi tizim shakllandi – bu yerda sadoqatni ta’minlash uchun qimmatbaho sovg‘alar, oltin, qurol-yarog‘, otlar berilar edi. bu sovg‘alar rasman “o‘z xohishi bilan” berilgan bo‘lsa-da, aslida majburiy xarakterga ega edi va rad etish urush yoki quvg‘in bilan tugashi mumkin edi.angliyada norman bosqinidan keyin (1066) uilyam i ning vassallariga yer taqsimlash jarayonida katta miqdorda pora va sovg‘alar o‘ynagan. domesday book (1086) da ko‘rsatilganidek, ba’zi erlar qirol amaldorlariga “sovg‘a” evaziga berilgan. fransiyada kapetinglar sulolasi davrida (x–xiii asrlar) qirol hokimiyati zaif bo‘lib turgan paytda knyazlar va grafalar o‘z sudyalari va baliiflari (yer boshqaruvchilari) orqali katta daromad topgan. baliiflar dehqonlardan qo‘shimcha soliq undirib, uning bir qismini o‘z cho‘ntagiga solgan, qolganini lordga bergan.sharqda, ayniqsa temuriylar davlatida (xiv–xv asrlar) feodal tuzumning o‘ziga xos ko‘rinishi mavjud edi …

5 / 18

i bilan mashhur bo‘lgan iogann tettsel “tangacha pul tushsa, gunoh ruhi jannatga tushadi” deb aytib, indulgentsiyalarni sotgan – bu keyinchalik martin lyuterning 95 tezisini yozishiga asosiy sabab bo‘ldi.sharqiy islom dunyosida ham shunga o‘xshash holatlar bor edi. abbosiylar xalifaligi zaiflashganda (x asrdan keyin) ulamolar va qozilar o‘z hukmlarini pul evaziga chiqargan. yangi davr va modern davrda korrupsiya yangi davrda yevropa davlatlari markazlashgan absolyut monarxiyalarga o‘tishi bilan korrupsiya o‘zining klassik patron-kliyent munosabatlari shaklidan murakkabroq va institutsional ko‘rinishlarga aylandi. xvi–xvii asrlarda fransiya, ispaniya va angliyada qirollik hokimiyatining kuchayishi davlat apparatini kengaytirdi, lekin bu jarayon yangi korrupsiya mexanizmlarini ham keltirib chiqardi. eng muhim o‘zgarishlardan biri venalité des offices – davlat lavozimlarining sotilishi tizimi bo‘ldi. fransiyasi bo‘ldi.fransiyada lyudovik xiii va ayniqsa lyudovik xiv davrida paulette tizimi (1604-yildan) orqali amaldorlar o‘z lavozimlarini meros qilib qoldirish huquqini sotib olish imkoniyatiga ega bo‘lddi. natijada davlat byurokratiyasi boy burjuaziya va dvoryanlar qo‘liga o‘tdi, lekin ularning sadoqati qirolga emas, balki …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "korrupsiya tarixi"

korrupsiya tarixi korrupsiya tarixi reja kirish 1. qadimgi jamiyatlarda korrupsiya 2.o‘rta asrlarda korrupsiya jarayonlari 3. yangi davr va modern davrda korrupsiya xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish korrupsiya insoniyat tsivilizatsiyasi bilan birga tug‘ilgan va u bilan birga o‘sib keldi. bu hodisa hech qachon faqat “poraxo‘rlik” yoki “pora olish” bilan cheklanmagan – u har doim hokimiyat, boylik va axloq o‘rtasidagi murakkab munosabatlarning ko‘zgusi bo‘lgan. qadimgi davrlarda ham korrupsiya oddiygina shaxsiy ochko‘zlik emas, balki jamiyatning ichki tuzilishi, qadriyatlar tizimi va hokimiyatning tabiatidan kelib chiqadigan muqarrar oqibat sifatida qabul qilingan.miloddan avvalgi xviii asrda bobilda hammurapi qonunlari tosh stelalarga o‘yib yozilganda, pora olgan sudya uchun o‘lim jaz...

This file contains 18 pages in PPTX format (2.7 MB). To download "korrupsiya tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: korrupsiya tarixi PPTX 18 pages Free download Telegram