ishdagi tanaffuslar tushunchasi

DOCX 17 pages 1.8 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

ishdagi tanaffuslar tushunchasi. reja kirish 1. ishdagi tanaffuslar tushunchasi 2. ishdagi tanaffuslarning turlari 3. tanaffuslarning mehnat unumdorligi va xodim salomatligiga ta’siri 4. tanaffuslarni tashkil etish va boshqarish xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish ish kuni davomida qisqa vaqtga mehnat jarayonidan uzilish, ya’ni ish joyini tark etmasdan yoki oddiygina o‘rnidan turib, dam olishga aytiladigan “tanaffus” bugungi kunda har qanday zamonaviy korxona va tashkilotning ajralmas qismiga aylangan. bu nafaqat qonuniy talab, balki xodimning jismoniy va ruhiy salomatligini saqlash, unumdorligini oshirish hamda uzoq muddatli charchoqning oldini olish uchun eng samarali vositalardan biridir.odam organizmi tabiatan doimiy ravishda bir xil holatda yoki bir xil harakatni takrorlab ishlay olmaydi. bir necha soat davomida kompyuter oldida o‘tirish, og‘ir jismoniy mehnat qilish yoki diqqatni talab qiladigan aqliy ish bilan shug‘ullanish mushaklarda qotish, ko‘z charchashi, bel og‘rig‘i, bosh aylanishi va stressni keltirib chiqaradi. ana shu paytda qisqa, ammo muntazam tanaffus qon aylanishini yaxshilaydi, miya faoliyatini jonlantiradi, diqqatni tiklaydi va ishga yangi …

2 / 17

iradi. biroq qonunda qisqa tanaffuslarni aniq soni va davomiyligi ko‘rsatilmagan, shuning uchun ko‘p hollarda bu ish beruvchi va xodim o‘rtasidagi ichki tartib-qoidalarga bog‘liq bo‘lib qoladi.bugungi kunda ofis xodimlari orasida eng keng tarqalgan muammo – “doimiy o‘tirish kasalligi” (sitting disease). har soatda o‘rnidan turib, 1–2 daqiqa yengil cho‘zilish mashqlari qilish, suv ichish, deraza oldiga borib, uzoqqa qarash yoki oddiygina yo‘lakda bir necha qadam yurish ham katta foyda beradi. ishdagi tanaffuslar tushunchasi ish kunidagi tanaffus deganda xodimning mehnat faoliyatini to‘xtatib, dam olish, ovqatlanish, shaxsiy ehtiyojlarini qondirish yoki ish qobiliyatini tiklash uchun beriladigan vaqt tushuniladi. bu vaqt mehnat jarayonidan butunlay ajratilgan bo‘lib, xodim uni o‘z xohishiga ko‘ra ish joyida yoki undan tashqarida o‘tkazishi mumkin. tanaffusning asosiy maqsadi – xodimning jismoniy va ruhiy charchoq darajasini kamaytirish, ish unumdorligini saqlab qolish va sog‘lig‘ini himoya qilishdan iborat.tanaffus mehnat vaqtidan farqli o‘laroq ish beruvchi tomonidan to‘lanmaydi (qonunda boshqacha belgilangan hollar bundan mustasno). bu xodimning ish haqidan ushlab …

3 / 17

usning mazmuni faqat ovqatlanish bilan cheklanmaydi. u shaxsiy gigiena qoidalariga rioya qilish, havo olish, harakat qilish, psixologik bo‘shashish uchun ham mo‘ljallangan. ayniqsa, kompyuter oldida uzluksiz ishlaydigan xodimlar uchun har 1-2 soatda 5-10 daqiqalik mikro-tanaffuslar ko‘rish qobiliyatini saqlash va bel og‘rig‘ini oldini olishda muhim ahamiyatga ega. mehnat jarayonida tanaffuslarning huquqiy asoslari o‘zbekiston respublikasida tanaffuslarni tartibga soluvchi asosiy normativ hujjat – mehnat kodeksining 115-118-moddalari hisoblanadi. ushbu moddalarga ko‘ra, kunlik ish vaqti 8 soatdan oshgan taqdirda kamida 30 daqiqa, 8 soatgacha bo‘lgan ish kuni uchun esa kamida 30 daqiqadan kam bo‘lmagan tanaffus berilishi shart. bu tanaffus ish vaqtiga kiritilmaydi va ish haqiga ta’sir qilmaydi.bundan tashqari, mehnat kodeksining 116-moddasida ayollar va 18 yoshga to‘lmagan o‘smirlar uchun qo‘shimcha imtiyozlar belgilangan. masalan, homilador ayollar va 3 yoshgacha bolasi bor ayollar uchun tanaffus vaqti uzaytirilishi yoki ularning ish vaqti qisqartirilgan holda to‘liq ish haqi to‘lanishi mumkin. shu bilan birga, og‘ir va zararli mehnat sharoitlarida ishlaydigan xodimlar uchun …

4 / 17

kerak. bu holat ko‘pincha restoran, do‘kon va xizmat ko‘rsatish sohasida kuzatiladi, qachonki xodim “tayyor turish” holatida bo‘lsa-da, mijoz yo‘qligi sababli ishlamasa ham ish vaqtiga kiritiladi.2023-yil 1-martdan kuchga kirgan mehnat kodeksiga kiritilgan o‘zgartirishlarga ko‘ra, masofaviy ish rejimida ishlaydigan xodimlar ham tanaffus huquqidan foydalanishi kerak. ular o‘z ish kunini mustaqil rejalashtirsa-da, kuniga kamida 30 daqiqa uzliksiz tanaffus qilishi va bu haqda ish beruvchiga xabar berishi shart emas, lekin ish beruvchi buni nazorat qilishga haqli emas. tanaffus turlarining belgilari va ularni ajratish mezonlari tanaffuslarni bir necha mezon bo‘yicha tasniflash mumkin. eng keng tarqalgan tasnif – maqsadi va davomiyligiga qarab:ovqatlanish va dam olish uchun tanaffus – eng uzoq va majburiy turi. odatda 30 daqiqadan 2 soatgacha bo‘ladi. ish vaqtiga kiritilmaydi va xodim ish joyini tark etishi mumkin. ko‘pgina korxonalarda bu tushlik tanaffusi deb ataladi.texnologik (maxsus) tanaffuslar – ish jarayonining o‘ziga xosligidan kelib chiqadigan tanaffuslar. masalan, issiq sexlarda haroratni pasaytirish uchun, kompyuterda ishlaganda ko‘z charchoqlarini …

5 / 17

ixtiyoriy tanaffuslar – xodimning o‘z tashabbusi bilan, ish beruvchi ruxsati bilan. uchinchi muhim mezon – to‘lov tartibi: · to‘lanadigan tanaffuslar (texnologik, fiziologik) – ish vaqtiga kiritiladi; · to‘lanmaydigan tanaffuslar (ovqatlanish, shaxsiy) – ish vaqtiga kiritilmaydi. masalan, haydovchilar uchun yo‘lda har 4 soatda 15 daqiqalik majburiy tanaffus beriladi va bu vaqt ish vaqtiga kiritiladi. shu bilan birga, tushlik uchun 45 daqiqa alohida beriladi va u ish haqidan ushlab qolinadi.ishdagi tanaffuslar nafaqat xodimning konstitutsiyaviy dam olish huquqini ta’minlaydi, balki mehnat unumdorligini oshirishning eng samarali vositalaridan biridir. to‘g‘ri tashkil etilgan tanaffus tizimi charchoqni kamaytiradi, kasb kasalliklari xavfini pasaytiradi, ish joyidagi baxtsiz hodisalar sonini qisqartiradi va oxir-oqibat korxona iqtisodiy samaradorligiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. o‘zbekiston mehnat qonunchiligi bu borada xalqaro standartlarga to‘liq mos keladi va ish beruvchidan tanaffuslarni nafaqat shaklan, balki mazmunan ta’minlashni talab qiladi. xodimlar o‘z huquqlarini bilishi, ish beruvchilar esa majburiyatlarini to‘laqonli bajarishi – mehnat munosabatlarining sog‘lom muhiti uchun asosiy shart hisoblanadi. ishdagi …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishdagi tanaffuslar tushunchasi"

ishdagi tanaffuslar tushunchasi. reja kirish 1. ishdagi tanaffuslar tushunchasi 2. ishdagi tanaffuslarning turlari 3. tanaffuslarning mehnat unumdorligi va xodim salomatligiga ta’siri 4. tanaffuslarni tashkil etish va boshqarish xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish ish kuni davomida qisqa vaqtga mehnat jarayonidan uzilish, ya’ni ish joyini tark etmasdan yoki oddiygina o‘rnidan turib, dam olishga aytiladigan “tanaffus” bugungi kunda har qanday zamonaviy korxona va tashkilotning ajralmas qismiga aylangan. bu nafaqat qonuniy talab, balki xodimning jismoniy va ruhiy salomatligini saqlash, unumdorligini oshirish hamda uzoq muddatli charchoqning oldini olish uchun eng samarali vositalardan biridir.odam organizmi tabiatan doimiy ravishda bir xil holatda yoki bir xil harakatni takrorlab ishlay ...

This file contains 17 pages in DOCX format (1.8 MB). To download "ishdagi tanaffuslar tushunchasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ishdagi tanaffuslar tushunchasi DOCX 17 pages Free download Telegram