fariddin attor hayoti

PPTX 11 pages 215.4 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 215.4 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

prezentatsiya powerpoint fariddin attor hayoti ijodi reja fariddin attor hayoti fariddin attor ijodi fariddin attor asarlari tahlili va asarlari haqida fariddin attor hayoti farididdin attor (taxallusi; asl ism sharifi muhammad abu bakr ibn ibrohim; taxminan 1148/51, nishopur — 1219/21) — mutasavvif fors shoiri. asarlarida tasavvufni targʻib qilgan. mansur halloj, boyazid bistomiy taʼlimotidagi gʻoyalarni davom ettirgan. attor falsafasining asosini tavhid (allohning yagonaligini tan olish) ilmi tashkil etadi. unga koʻra, tavhid faqat allohning yagonaligini tan olish emas, balki u bilan qoʻshilishga intilish, yaʼni insonning mutlaq ruh tomon intilishini anglatadigan jarayondir. attorning „bulbulnoma“, „mantiq ut-tayr“, „ushturnoma“ asarlari ramziy-allegorik timsollar asosida yozilgan. „javhar uz-zot“, „xayloj“, „asrornoma“, „sharh ul-qalb“, „musibatnoma“ kabi dostonlari bevosita muhokama-mushohada, fikriy-shuuriy bayonlar tarzida bitilgan. bundan tashqari, „xusravnoma“-ga oʻxshab majoziy ishqni kuylagan romantik-sarguzasht asari ham bor. attorning 2 qismdan iborat „javhar uz-zot“ asarida butun ruhiy va moddiy olamlar yagonaligi taʼriflangan. iloh har bir zarrada mavjud, ammo uni oddiy koʻz bilan koʻrish mumkin …

2 / 11

attor haq va haqiqat tushunchalarini hamma vaqt inson mohiyatiga bogʻlab tushuntirgan. zero, tavhid mohiyati ham, haqiqat ham oxir oqibat inson mohiyati va haqiqati bilan izoxlangan. shoirning 96 bobdan iborat „tazkirat ul-avliyo“ asari nasrda bitilgan yagona va mashhur asar boʻlib, unda tasavvuf shayxlari, avliyoulloxlarning hayoti, kashfu karomatlari bayon etilgan. asarning oʻzbekiston fa sharqshunoslik institutida 10 dan ziyod qoʻlyozma nusxalari, bombay va lohurda 1877, 1887, 1895, 1900, 1903-yillarda nashr qilingan bosma nusxalari hamda xojashoh ibn sayyid axmad xorazmiy oʻzbek tiliga tarjima qilgan 4 qoʻlyozma nusxasi mavjud. ushbu asarning mirzo kenjabek tomonidan oʻzbekchaga qilingan tarjimasi „oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi“ davlat ilmiy nashriyotida chop etilgan (1997). tarjimai hol shayx farididdin muhammad abu bakr ibn ibrohim attor, odatda, shunchaki attor (“dorixonachi”), haqiqiy ismi — abu hamid muhammad ibn abu bakr ibrohim (yoki ibn sa’d ibn yusuf, tug‘ilgan va vafot etgan yillari noaniq) — xii asr fors so‘fi shoiri, ko‘plab dostonlar va she’rlar muallifi. attorning she’rlari ilohiyot …

3 / 11

145-1221) jahon so‘z san’atining zabardast namoyandalaridan biri, yirik mutasavvif shoir farididdin abuhomid muhammad ibn abubakr ibrohim nishopuriy nishopur atrofidagi kadkani qishlog‘ida tug‘ilgan. otasi abubakr ibn ibrohim attor va tabib edi. bu kasb o‘g‘liga ham meros bo‘lib o‘tgan. shoirning attor nomi bilan xalq ichida mashhur bo‘lishi va uni adabiy taxallus qilib olishi shundan. yoshligidan ilm tahsiliga qiziqqan muhammad adabiy, diniy, hikmatu kalom, nujum, tib va dorishunoslik fanlarini chuqur o‘zlashtirib, o‘z davrining peshqadam kishilaridan biriga aylanadi. u so‘fiylik muhiti va tasavvuf ahli orasida yashaganidan bu ta’limot unga kuchli ta’sir ko‘rsatadi. uning o‘zi ham yirik shayx va avliyo bo‘lgan. shayxlar shayxi majdiddin bag‘dodiy qo‘lidan darveshlik xirqasini kiygan. eronlik mashhur adabiyotshunos sayid nafisiy ham uni kubraviya tariqatining davomchisi bo‘lgan, deb hisoblaydi. shunga qaramay, attor tariqat sulukida shayx rukniddinning muridi sanaladi. aslida u uvaysiy bo‘lib, mashhur so‘fiy mansur hallojning ruhidan tarbiya topgan. alisher navoiy jaloliddin rumiy tilidan bu haqda: uning hayoti va faoliyati haqida maʼlumotlar …

4 / 11

aqnus bolasiga o‘xshatgan edi. attor juda sermahsul shoir bo‘lib, undan 50 ming bayt she’riy asar qolgan. shoirning she’riy devoni, «muxtornoma» ruboiylar to‘plami, «mantiq ut-tayr», «xusravnoma», «asrornoma», «ilohiynoma», «musibatnoma», «bulbulnoma», «ushturnoma», «javhar uz-zot» dostonlari va «tazkirat ul-avliyo» tazkirasi ayniqsa mashhur.hmud koshgʻariy kabi turkiy tilning mavqeini oshirish, uning madaniyadabiy hayotdan oʻziga munosib oʻrin egallashi uchun kurashgan. yusuf xos hojibning „qutadgʻu bilig“ („saodatga yoʻllovchi bilim“, 1069—70) asari islomiy turkiy adabiyotni boshlabgina bermay, uni yangi taraqqiyot bosqichiga ham koʻtardi. u nafaqat turkiy xalqlar adabiyoti anʼanalari, balki qardosh xalqlar, jumladan, forsiy adabiyot tajribalarini ham ijodiy oʻzlashtirgan holda yaratilgan. „shohnoma“ kabi mutaqorib vaznida yozilgan va „turkiy shohnoma“ nomi bilan shuhrat qozongan (73 bob, 6520 bayt va toʻrtliklardan iborat). farididdin atto asarlari “sirlar kitobi” (“asror-noma”) : hikoya va masallar orqali axloqiy va tasavvuf saboqlarini beruvchi didaktik she’r. “musibat kitobi” (“musibat-noma”) : inson iztiroblari va ma’naviy ma’rifat izlanishiga bag‘ishlangan yana bir mistik she’r. "ilohiy kitob" (elahi-nama) : bu …

5 / 11

maqomi yuksak. mutasavvif shoir bo‘lganligi uchun sho‘ro davrida bizda attor ijodiga mutlaqo murojaat qilinmagan. mustaqillikdan keyin najmiddin komilov shoirning «ilohiynoma» masnaviysining nasriy tarjimasini e’lon qildi. kitobga attorning hayoti va ijodini yorituvchi, dunyoqarashi va asarlarining mohiyatini ochib beruvchi kirish va so‘ng so‘zlar ham ilova qilingan. mirzo kenjabek esa «tazkirat ul-avliyo» asarini turkchadan tarjima qilib, nashr ettirdi. farididdin atgor — forsiy so‘z san’atidagi zabardast ruboiynavislardan biri hisoblanadi: uning «muxtornoma»si 5000 ta ruboiyni o‘z ichiga oladi. albatta, ularning barchasi bizgacha yetib kelmagan. asarning eronda nashr etilgan so‘ngga nashrida, ilovalar bilan qo‘shib hisoblaganda, 2279 ta ruboiy berilgan. so‘fiyona ruh va mazmunga yo‘g‘rilgan bu ruboiylar, bir so‘z bilan aytganda, ollohni ulug‘lash, ilohiy ishqni avj pardada kuylash, insonlik mohiyatini anglash, kamolot yo‘lida parda bo‘lgan jism, nafs va dunyoni mazammat qilish, ma’shuqa ta’rif-tavsifi, visol umidi-yu, ayriliq azoblari tasviriga bag‘ishlangan. xulosa fariddin attor, taxminan 1145-yilda eronning nishopur shahrida tug‘ilgan, taniqli fors shoiri va so‘fiy tasavvufchisi edi. uning to'liq …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fariddin attor hayoti"

prezentatsiya powerpoint fariddin attor hayoti ijodi reja fariddin attor hayoti fariddin attor ijodi fariddin attor asarlari tahlili va asarlari haqida fariddin attor hayoti farididdin attor (taxallusi; asl ism sharifi muhammad abu bakr ibn ibrohim; taxminan 1148/51, nishopur — 1219/21) — mutasavvif fors shoiri. asarlarida tasavvufni targʻib qilgan. mansur halloj, boyazid bistomiy taʼlimotidagi gʻoyalarni davom ettirgan. attor falsafasining asosini tavhid (allohning yagonaligini tan olish) ilmi tashkil etadi. unga koʻra, tavhid faqat allohning yagonaligini tan olish emas, balki u bilan qoʻshilishga intilish, yaʼni insonning mutlaq ruh tomon intilishini anglatadigan jarayondir. attorning „bulbulnoma“, „mantiq ut-tayr“, „ushturnoma“ asarlari ramziy-allegorik timsollar asosida yozilgan. „javh...

This file contains 11 pages in PPTX format (215.4 KB). To download "fariddin attor hayoti", click the Telegram button on the left.

Tags: fariddin attor hayoti PPTX 11 pages Free download Telegram