mehnat tartibi va huquqiy tartib

DOCX 15 стр. 1,1 МБ Бесплатная загрузка

15 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,1 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 15

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 15

iqtisodiyotning ayrim tarmoqlari xodimlari va ayrim kasb egalari mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o’ziga xos xususiyatlari reja: 1. masalaning dolzarbligi va huquqiy asoslari 2. ayrim tarmoq xodimlari mehnatining huquqiy tartibi 3. xavfli va maxsus sharoitlarda ishlovchi xodimlar mehnati 4. ayrim kasb egalari mehnati bo’yicha maxsus talablar 5. mehnat muhofazasi va xavfsizlik talablari 6. ish haqi, qo’shimcha to’lovlar va kompensatsiyalar xulosa foydalanilgan manbalar kirish mehnat munosabatlarini tartibga solish har qanday davlatning ijtimoiy-iqtisodiy siyosatida alohida ahamiyatga ega. chunki turli tarmoqlarda faoliyat yurituvchi xodimlarning mehnat sharoiti, xavf darajasi, mas’uliyati va bajaradigan vazifalari bir xil emas. aynan shu farqlar ayrim tarmoqlar va maxsus kasblar uchun alohida mehnat tartibi, qo’shimcha kafolatlar, ustamalar va imtiyozlar belgilanishiga sabab bo’ladi.siz ishlayotgan sohaning o’ziga xos talablari bor. masalan, konchilik, energetika, transport, aviatsiya, tibbiyot, o’t o’chiruvchilar yoki huquqni muhofaza qilish organlarida mehnat jarayoni yuqori xavf, uzluksiz xizmat, yuqori jismoniy yuklama yoki doimiy tayyorgarlikni talab qiladi. bunday sohalarda oddiy mehnat qoidalari …

2 / 15

zu shuning bilan nihoyatda dolzarbki, iqtisodiyotning har bir tarmog’i mehnat resurslarisiz rivojlana olmaydi. xodimlarning huquqiy himoyasi esa tarmoqning barqaror ishlashi, ishchi salohiyati va xavfsizlik darajasini belgilovchi asosiy omil hisoblanadi. o’zbekiston respublikasi mehnat kodeksining 7-bobi (116–126-moddalar) aynan shu masalaga bag’ishlangan. ushbu bobda transport, aloqa, energetika, geologiya-qidiruv, kon-qazib chiqarish ishlarida band bo’lgan xodimlar, shuningdek, tibbiyot, ta’lim, madaniyat xodimlari va boshqa ayrim toifadagi xodimlar mehnatining o’ziga xos tartibi belgilangan. kodeksning 116-moddasida “ayrim toifadagi xodimlar mehnatining xususiyatlari” degan umumiy qoida berilgan bo’lib, unda qonunda yoki mehnat shartnomasida boshqacha tartib nazarda tutilmagan hollarda umumiy qoidalar qo’llanilishi ta’kidlanadi. bundan tashqari, maxsus qonun hujjatlari va normativ hujjatlar quyidagicha tartibga soladi: - transport sohasi – “avtomobil transporti to’g’risida”gi, “temir yo’l transporti to’g’risida”gi qonunlar, vazirlar mahkamasining 2018-yil 12-fevraldagi 110-son qarori bilan tasdiqlangan “yo’lovchi va yuk tashish qoidalari”; - energetika – “elektr energetikasi to’g’risida”gi qonun, navbatchilik va uzluksiz ishlash tartibini belgilovchi ichki qoidalar; - tibbiyot – “aholining sog’lig’ini saqlash to’g’risida”gi …

3 / 15

iyalari, karantin choralarida tungi va qo’shimcha navbatchiliklar joriy etiladi; c) har yili gripp mavsumi, yozda issiqlik urishi, qishda sovuq shikastlanishlari tufayli shifoxona yuklamasi o’zgarib, ish grafiklari qayta tuziladi. shu sababli tibbiyot xodimlari mehnat tartibi boshqa sohalarga nisbatan eng dinamik va moslashuvchan hisoblanadi. ayrim tarmoq xodimlari mehnatining huquqiy tartibi transport sohasi xodimlari transport xodimlarining mehnati uzluksiz harakat, yuqori mas’uliyat va xavf-xatar bilan bog’liq. mehnat kodeksining 119-moddasiga ko’ra, avtomobil transporti haydovchilari, lokomotiv mashinistlari, dispetcherlar, styuardessalar uchun ish vaqti haftasiga 40 soatdan oshmasligi lozim, lekin uzluksiz xizmat ko’rsatish zarur bo’lgan hollarda summalangan hisob (2-3 oy) qo’llaniladi.masalan, shahar ichidagi avtobus haydovchisining ish kuni 10–12 soatga yetishi mumkin, lekin haftalik o’rtacha 40 soatdan oshmasligi kerak. uzluksiz reyslarda (toshkent–samarqand) haydovchi va yordamchi haydovchi almashinadi, har 4,5 soatda 15 daqiqa tanaffus beriladi. agar reys 12 soatdan oshsa, mehmonxonada 8 soatlik dam olish majburiy.xavfsizlik nuqtai nazaridan haydovchining yillik ta’tili 30 kalendar kun (umumiy 28 kun o’rniga), qo’shimcha ta’til …

4 / 15

sport zali taqdim etiladi. agar avariya yuz bersa, dam olish kuni bekor qilinadi va qo’shimcha haq to’lanadi (200–300%).masalan, 2023-yil yanvarida toshkent viloyatida kuchli sovuq tufayli elektr tarmoqlarida avariya yuz berdi. navbatchi muhandislar 72 soatgacha uzluksiz ishladilar, keyin ularga 5 kunlik qo’shimcha ta’til va 5 barobar oylik ustama haq to’landi. tibbiyot xodimlari tibbiyot xodimlarining mehnati eng murakkab va ko’p o’zgaruvchan hisoblanadi. mehnat kodeksining 124-moddasiga ko’ra, vrachlar, hamshiralar, feldsherlar uchun ish vaqti haftasiga 39 soat (5,5 kunlik ish haftasi) etib belgilangan. ammo amalda ko’pchilik shifoxonalarda 24 soatlik navbatchilik qo’llaniladi. navbatchilik tartibi quyidagicha: - 24 soatlik navbatchilik + keyingi kun to’liq dam olish; - oyiga 5–6 ta navbatchilik (shoshilinch yordamda 7–8 tagacha); - tungi navbatchilik uchun 50–100% ustama haq; - bayram va dam olish kunlarida navbatchilik – 200% haq. 2020-yilgi pandemiya davrida tibbiyot xodimlari 14 kun ish – 14 kun karantin tartibida ishladilar. qonunchilikda bunday holatlar uchun “maxsus davr” deb ataladi va xodimning …

5 / 15

g uchun ularning ta’tili 42–45 kunga qisqaradi.2024–2025 o’quv yilidan boshlab prezidentning 2024-yil 11-maydagi qaroriga ko’ra, ingliz tili va it fani o’qituvchilariga qo’shimcha 6 kun ta’til va 30% ustama haq joriy etildi. boshqa maxsus kasblar (konchilar, geologlar, artistlar) konchilarning ish vaqti yer ostida 6 soatdan oshmaydi (mehnat kodeksi 120-modda). ularning yillik ta’tili 42–56 kun + qo’shimcha 24 kun sog’liqni tiklash ta’tili. zararli sharoitda ishlovchi konchilarga 50 yoshda pensiya chiqish huquqi beriladi (erkaklar uchun).artistlar, balet artistlari, sirk xodimlari uchun ish vaqti repetsiya va spektakl davomiyligiga qarab belgilanadi. ular 55 yoshda (ayollar 50 yoshda) pensiyaga chiqish huquqiga ega.o’zbekiston mehnat qonunchiligida ayrim soha va kasblarning o’ziga xos xususiyatlari to’liq hisobga olingan. transport, energetika, tibbiyot, ta’lim kabi tarmoqlarda ish vaqti, dam olish vaqti, mehnat sharoitlari umumiy qoidalardan sezilarli farq qiladi. bu farqlar xodimlar salomatligini himoya qilish, xizmatning uzluksizligini ta’minlash va jamiyat manfaatlarini birinchi o’ringa qo’yish maqsadida belgilangan.eng muhimi, ushbu maxsus qoidalar qonunda qat’iy belgilangan bo’lib, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 15 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "mehnat tartibi va huquqiy tartib"

iqtisodiyotning ayrim tarmoqlari xodimlari va ayrim kasb egalari mehnatini huquqiy jihatdan tartibga solishning o’ziga xos xususiyatlari reja: 1. masalaning dolzarbligi va huquqiy asoslari 2. ayrim tarmoq xodimlari mehnatining huquqiy tartibi 3. xavfli va maxsus sharoitlarda ishlovchi xodimlar mehnati 4. ayrim kasb egalari mehnati bo’yicha maxsus talablar 5. mehnat muhofazasi va xavfsizlik talablari 6. ish haqi, qo’shimcha to’lovlar va kompensatsiyalar xulosa foydalanilgan manbalar kirish mehnat munosabatlarini tartibga solish har qanday davlatning ijtimoiy-iqtisodiy siyosatida alohida ahamiyatga ega. chunki turli tarmoqlarda faoliyat yurituvchi xodimlarning mehnat sharoiti, xavf darajasi, mas’uliyati va bajaradigan vazifalari bir xil emas. aynan shu farqlar ayrim tarmoqlar va maxsus kasbl...

Этот файл содержит 15 стр. в формате DOCX (1,1 МБ). Чтобы скачать "mehnat tartibi va huquqiy tartib", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: mehnat tartibi va huquqiy tartib DOCX 15 стр. Бесплатная загрузка Telegram