antropotsentrik tilshunoslik

DOCX 5 sahifa 9,9 KB Bepul yuklash

5 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 9,9 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 5

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 5

tilshunoslikning zamonaviy yo‘nalishlaridan biri — tilning inson faoliyati bilan o‘zaro bog‘liqligini o‘rganuvchi antropotsentrik tilshunoslikdir. bu yo‘nalishda til faqat grammatik tizim emas, balki inson fikri, ruhiyati, madaniyati, dunyoqarashi bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan murakkab ijtimoiy hodisa sifatida talqin qilinadi. “inson omili” tushunchasi tilning mavjud bo‘lishi, rivojlanishi va qo‘llanishida insonning markaziy o‘rin tutishini bildiradi. 1. “inson omili” tushunchasi inson omili — tilning shakllanishi, rivojlanishi, qo‘llanishi va ma’nolar tizimiga insonning: psixologiyasi ijtimoiy mavqei madaniy tajribasi kognitiv jarayonlari kommunikativ ehtiyojlari qanday ta’sir qilishini ifodalovchi ilmiy tushuncha. antropotsentrik paradigmaning asosiy g‘oyasi — til markazida inson turadi, ya’ni tilni insonsiz, insonni tilsiz tasavvur qilib bo‘lmaydi. 2. tilshunoslikda antropotsentrik yondashuvning shakllanishi xx asr oxirlaridan boshlab tilshunoslikda inson omiliga e’tibor kuchaydi. buning sabablari: 1. psixologiya va kognitiv fanlarning rivoji tilda ma’no ongda shakllanishi, tasavvur, idrok jarayonlari bilan bog‘liq ekanligi aniqlandi. 2. sotsiologiya va antropologiyaning ta’siri til ijtimoiy hodisa sifatida o‘rganila boshlandi. 3. kommunikativ yondashuvning kuchayishi tilning asosiy vazifasi — …

2 / 5

jins, kasb, ijtimoiy maqom, milliylik insonning til tanlashiga bevosita ta’sir qiladi. masalan: rasmiy va norasmiy nutq, professional jargonlar, yoshlar tilidagi yangiliklar. c) kognitiv tilshunoslik insonning fikrlash modeli, dunyoni idrok etish usuli tilga qanday ta’sir qilishini o‘rganadi. til — inson ongidagi bilimlar tizimining aksidir. kognitiv yondashuvga ko‘ra: til ma’noni shakllantiradi, inson dunyoni til orqali biladi, kontseptlar, freymlar, mental xaritalar tilda mujassam bo‘ladi. d) pragmatika nutqning kim tomonidan, qaysi maqsadda, qanday vaziyatda aytilishini o‘rganadi. inson omili bu yerda: nutq niyatida, intonatsiyada, ijtimoiy vaziyatni to‘g‘ri tanlashda kuzatiladi. masalan: “eshikni yopib qo‘yarsizmi?” — bu buyruq emas, “iltimos” mazmunli nutq akti. e) etno-tilshunoslik (etnolinguistika) til va madaniyat o‘rtasidagi bog‘liqlikni o‘rganadi. insonning milliy mentaliteti: maqollar, matallar, xalqona tasvirlar, madaniy belgilar, tabiat va jamiyatga munosabat kabi birliklarda aks etadi. 4. inson omili tilda qanday ifodalanadi? 1. emotsional mazmun tilning: ohang, tovushlar uyg‘unligi, so‘z tanlash orqali inson his-tuyg‘usi namoyon bo‘ladi. 2. individual nutq (idiolekt) har bir insonning: so‘z …

3 / 5

ijtimoiy-madaniy vazifalarini ochib beradi. kommunikativ kompetensiyani rivojlantirishga xizmat qiladi. til o‘qitish metodikasini inson psixologiyasiga mos qiladi. tilning milliy o‘ziga xosligini ochib beradi. nutq madaniyatini yuksaltirishga yordam beradi. shu sababli inson omili — tilshunoslikning markaziy tushunchalaridan biridir. xulosa tilshunoslikda inson omili — tilga antropotsentrik yondashuvning asosiy unsuri bo‘lib, tilning inson fikri, madaniyati, ijtimoiy holati, psixik jarayonlari bilan chambarchas bog‘liqligini ko‘rsatadi. til inson faoliyatining mahsuli bo‘lganligi uchun uning har bir darajasida insonning maqsadi, ehtiyoji, idroki va dunyoqarashi aks etadi.

4 / 5

5 / 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 5 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"antropotsentrik tilshunoslik" haqida

tilshunoslikning zamonaviy yo‘nalishlaridan biri — tilning inson faoliyati bilan o‘zaro bog‘liqligini o‘rganuvchi antropotsentrik tilshunoslikdir. bu yo‘nalishda til faqat grammatik tizim emas, balki inson fikri, ruhiyati, madaniyati, dunyoqarashi bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan murakkab ijtimoiy hodisa sifatida talqin qilinadi. “inson omili” tushunchasi tilning mavjud bo‘lishi, rivojlanishi va qo‘llanishida insonning markaziy o‘rin tutishini bildiradi. 1. “inson omili” tushunchasi inson omili — tilning shakllanishi, rivojlanishi, qo‘llanishi va ma’nolar tizimiga insonning: psixologiyasi ijtimoiy mavqei madaniy tajribasi kognitiv jarayonlari kommunikativ ehtiyojlari qanday ta’sir qilishini ifodalovchi ilmiy tushuncha. antropotsentrik paradigmaning asosiy g‘oyasi — til markazida inson tur...

Bu fayl DOCX formatida 5 sahifadan iborat (9,9 KB). "antropotsentrik tilshunoslik"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: antropotsentrik tilshunoslik DOCX 5 sahifa Bepul yuklash Telegram