ma'naviyat va inson faoliyati

DOCX 23.9 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1493360914_68130.docx ma'naviyat va inson faoliyati ma'naviyat jamiyat hayoti va inson faoliyatining barcha sohalarida namoyon bo'ladi. «ma'naviyat» so'zining qan- chalik ko'p qirrali va purma'no ekanligi to'g'risida islom karimov shunday yozadi: «er, oila, ota-ona, bolalar, qarin-dosh-urug'lar, qo<ni-qo< similar, xalq, mustaqil davlatimiz-ga sadoqat, insonlarga hurmat, ishonch, xotira, vijdon, erkin-lik - ma'naviyatning ana shunday ma'nosi keng». ma'naviyat ishlab chiqarish madaniyatida va me'mor-chilik-qurihshda ham namoyon bo'ladi. ishlab chiqari-layotgan har bir mahsulot toza, sof, insonni o'ziga tortadigan, inson sog'lig'iga zarar keltirmaydigan bo'lishi kerak. me'morchihk-qurilish obyektlari esa insonga estetik zavq beradigan, uni hayratlantiradigan, hayotga muhabbat uyg'otadigan va ilhomlantiradigan bo'lmasa odamlar u yerga bormaydilar. odamlar yurtimizning buyuk me'morchilik in-shootlarini dunyoning turli burchaklaridan kelib ko'rib ketishlarining siri ham ana shundadir. iymon, diyonat, fidoyilik, vijdonlilik, mehr-shafqat, pokhk va halolhk singari fazilatlar shaxs ma'naviyatining eng muhim botiniy belgilaridir. bozor iqtisodiyoti sharoitida kishilar, ayniqsa, yoshlar o'rtasida mazkur fazilatlarning ahamiyati ortadi. ajdodlarimiz insonning botiniy va zohiriy olamini poklashga, ma'naviy dunyosini boyitishga katta e'tibor …

yliklardan ustun qo'ygan e'tiqodli kishilarning noroziligiga sabab bo'ldi. ularning bir qismi dinni himoya qilib, ochiq kurashga otlangan bo'lib, ikkinchi qismi qanoat va zuhdni («zohid» so'zi «zuhd» so'zidan kelib chiqqan) asosiy maqsad qilib, saroy ahli va sarvatdorlar (boylar) axloqiga qarshi norozilik belgisi sifatida tarkidunyo-chilik g'oyasini targ'ib etgan, ijtimoiy faoliyatdan butunlay chetlanib, surankah toat-ibodat bilan shug'ullangan. zohidlar uzlat va taqvoni pesha etgan bo'lishlariga qaramay, ishq va irfon (ma'rifat)dan bexabar kishilar edilar. falsafiy mushohadakorlik, ajzu irodat bilan ma'naviy-axloqiy kamolot sari intilish, valiylik, karomat -mo'jizalar ko'rsatish zohidlarda yo'q edi. zohidlarning niyati taqvo yo'li bilan oxirat ma'rifatini qozonish, qur'onda va'da qilingan jannatning huzur-halovatiga yetishish edi. so'fiylar nazarida esa jannat umidida toat-ibodat qilish ham tamaning bir ko'rinishidir. shaxs ma'naviyatining zohiriy (tashqi) alomatlariga quyidagi holatlarni kiritish mumkin. bular orasta va pokiza kiyinish, o'zini o'zgalardan ustun qo'yishga, manmanlikka bormaslik, kamtarlik, ota-ona, aka-uka, ustoz, qariyalar, qarindosh-urag', qo'ni-qo'shni do'st-u birodarlarga hurmat bajo keltirish, ig'vo va fitnalardan uzoq yurish, o'zaro muomalada …

ga, deb bilamiz. kamtarlik (tavoze) - o'zini o'zgalardan kam ko'rmaslik hamda boshqalarni izzat-u hurmat qilmoqlikdir. bu xis-latning davlatmand va mansabdor kishilarda bo'lmog'i go'zal fazilatdir. hadisi sharifda: «kimki tavoze qilsa, alloh taolo uning martabasini ulug' qilur», - deyiladi. o'zbek xalqi milliy qadriyatlarida, urf-odatlarida kamtarlik ulug'lanib, takabburlik, manmanlik, firibgarlik, maqtanchoqlik keskin qoralanadi. «kamtar bo'lding -gavhar bo'lding», «kamtar bo'lsang, osh ko'p, manman bo'lsang, tosh ko'p», «kamtarhkning kamoli bor», «kam-targa kamol, manmanga zavol» degan o'git-u maqollarda kamtarhkning fazilatlari aytib o'tilgan. albatta, bu fazilatlarni inson dastlab oilasida o'rganadi, so'ngra esa maktabdan. shu sababli fitrat: «hayot yo'lidagi birinchi masala maktab masalasidir», - deb bejiz ta'kidlamagan edi. hurmatni bajo keltirish. ota-ona, aka-uka, ustoz, qariyalar, qarindosh-urug', qo'ni-qo'shni, do'st-u birodar-larga hurmatni bajo keltirish yoxud haqlarini ado etishda, eng avvalo, alloh taolo ato etgan ne'matlarga shukrona aytish lozimdir. undan so'ng, ustoz, ota-ona, qarindoshlar, yetimlar, miskinlar, musofirlar va qo'shnilar haqini ado etmoqlik har bir inson zimmasidagi burchdir. ota-ona haqini ado etmoq …

i bilan biror shaxs yoki tashkilotga qarshi qilingan harakat. o'zaro muomalada oddiylik. oddiylik - axloqiy barkamollikning bosh sharti. oddiylik eng olijanob fazilat hamdir. tabiatni sevish. tabiatdan to'g'ri foydalana bilishni tar-biyalash ekologik tarbiya va madaniyatning asosi bo'lib, kishilarda tabiat oldida mas'uliyatni anglash malakasini hosil qiladi. ekologik tarbiya kishilarga maxsus ekologik bilim va tarbiya berib, ularda bu sohada muayyan malaka hosil qilish; ekologik o'zgarishlarni oldindan ko'ra bilishni tarbiyalash; ekologik madaniyatni singdirish va tarbiyalash; kishilarni tabiat «in'omlari»dan to'g'ri foydalanish rahida tarbiyalash kabi masalalarni o'z ichiga oladi. aqli teranlik - aql mohiyati jihatidan yagona bo'lsa-da, odamlarning aqliy darajalari har xil. barcha insonlar aqlga egahklari bilan bir xildirlar, lekin aqliy darajalari bilan bir-birlaridan farq qiladilar. yer yuzida qancha odam bo'lsa, hammasi aqllilik darajalari jihatidan, millionlarning biricha bo'lsa-da, farqlanadi. ularni ahlulloh, avliyo, ahli hoi, ahli botin, arbobi tariqat, darvesh, qalandar, faqir degan nomlar bilan tilga oladilar. ammo bu toifaga nisbatan «so'fiy» nomi ko'proq qo'llanilgan, holbuki botiniy …

ish va bilish, ko'ngilni nafs-u hirs g'uboridan poklab, botiniy musaffo bir holatda iloh vasliga yetishish va bundan lazzatlanish g'oyasini keng targ'ib qildilar. shaxs ma'naviyatining botiniy alomatlari qalb tozaligi, halollik, samimiylik, mehr-shafqat, hayo, oqko'ngillik, adolatparvarlik, iymon, diyonat, taqvo, or-nomus kabi axloqiy tushunchalarni qamrab oladi. quyida ularning har biriga qisqacha to'xtab o'tamiz. qalb tozaligi. qalb yurak, dil ma'nolarini bildiradi. kishining rahiy yoki ma'naviy dunyosi, ichki his- tuyg'ulari markazi ramzidir. halollik. vijdon bilan insof yuzasidan ish tutish, to'g'rilik, soflik, vafodorhk. halollik har qanday martabani bezaydi. halollik, to'g'rilik - katta baxt. o'z halolligini namoyish etish ko'proq xushxulq odamga yarashadi. «yuksak ma'naviyat - yengilmas kuch» kitobida aytilganidek: «muqaddas kitoblarimiz va qadriyatlarimiz, buyuk muta-fakkir ajdodlarimiz merosi bizni doimo halol mehnat bilan yashashga, mardlik, saxovat, kamtarlikka chaqiradi, lekin, shu bilan birga, hayotda bu kabi da'vatlarga amal qilishga intiladigan odam ko'pincha turli qiyinchiliklar, hatto azob-u uqubatlarga duch kelishini kuzatish qiyin emas». harom, haromxo'rlik kabi illatlarga misollar juda ko'pdir. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ma'naviyat va inson faoliyati"

1493360914_68130.docx ma'naviyat va inson faoliyati ma'naviyat jamiyat hayoti va inson faoliyatining barcha sohalarida namoyon bo'ladi. «ma'naviyat» so'zining qan- chalik ko'p qirrali va purma'no ekanligi to'g'risida islom karimov shunday yozadi: «er, oila, ota-ona, bolalar, qarin-dosh-urug'lar, qo<ni-qo< similar, xalq, mustaqil davlatimiz-ga sadoqat, insonlarga hurmat, ishonch, xotira, vijdon, erkin-lik - ma'naviyatning ana shunday ma'nosi keng». ma'naviyat ishlab chiqarish madaniyatida va me'mor-chilik-qurihshda ham namoyon bo'ladi. ishlab chiqari-layotgan har bir mahsulot toza, sof, insonni o'ziga tortadigan, inson sog'lig'iga zarar keltirmaydigan bo'lishi kerak. me'morchihk-qurilish obyektlari esa insonga estetik zavq beradigan, uni hayratlantiradigan, hayotga muhabbat uyg'otadigan va ...

DOCX format, 23.9 KB. To download "ma'naviyat va inson faoliyati", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'naviyat va inson faoliyati DOCX Free download Telegram