mineral o'g'itlar texnologiyasi

DOC 215 pages 4.8 MB Free download

215 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.8 MB

File type DOC

Pages 215

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 215

uzbekiston respublikasi oliy va urta maxsus ta'lim vazirligi o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta mahsus ta'lim vazirligi farg'ona politexnika instituti «kimyoviy texnologiya» kafedrasi "mineral o'g'itlar texnologiyasi" fanidan o'quv qo'llanma farg'ona – texnika – 2007 o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta mahsus ta'lim vazirligi farg'ona politexnika instituti «kimyoviy texnologiya» kafedrasi "mineral o'g'itlar texnologiyasi" farpi uslubiy kengashi tamonidan tasdiqlangan (----------- yil -------------- №__ sonli yig'ilish bayoni). farg'ona – 2007 ushbu muammoli ma'ruzalar matni «mineral o'g'itlar, tuzlar texnologiyasi» fanidan v 5522700 «kimyoviy texnologiya va biotexnologiya» yo'nalishi uchun oliy kasbiy ta'limning davlat standarti talablari asosida tuzilgan bo'lib, uning mazmuni va xajmi ushbu yo'nalish bo'yicha tasdiqlangan o'quv reja va fanning dasturiga mos keladi. muammoli ma'ruza matnlari ushbu yo'nalish bo'yicha ta'lim olayotgan talabalar uchun 30 soatga mo'g'jallangan bo'lib, talabalarni ma'ruza mashg'ulotlarida olgan nazariy bilimlarini mustahkamlashga, ularni mustaqil ishlashga ko'nikmalarini hosil qilishga hizmat qiladi. bu fan talabalarga mineral o'g'itlar va tuzlarning turlari, ularning fizik-kimyoviy xossalari, olinish usullari, ishlab chiqarish …

2 / 215

iyasi» fanidan olib borilgan ko'p yillik pedagogik tajribalar asosida tuzilgan bo'lib, ii qismdan iborat. matnda mineral o'g'itlarning turlari, qishloq xo'jaligidagi ahamiyati, hosildorlikni rivojlanishidagi roli bayon qilingan. fosfor o'g'itlaridan oddiy va qo'sh superfosfatlar ishlab chiqarish texnologiyasi, ishlab chiqarish usullari va texnologik rejimlari bilan bayon qilingan. azot o'g'itlaridan ammoniyli selitra, karbamid, ammoniy sulfat, ammoniy xlorid, natriy nitrat va boshqa o'g'itlar haqida keng ma'lumotlar berilgan. murakkab o'g'itlardan kaliy nitrat, ammofos ishlab chiqarish usuliga batafsil to'xtalgan. o'g'itlar ishlab chiqarishning nazariy asoslari bilan bir qatorda ularni ishlab chiqarish asosiy qurilmalari haqida ham ma'lumotlar berilgan. talabalarning nazariy bilimlarini mustahkamlash maqsadida har bir mavzular nihoyasida nazorat savollari va foydalanilgan adabiyotlar majmuasi keltirilgan. mazkur matn shu xil muammoli ma'ruzalar chop etishdagi dastlabki ishlardan biri bo'lgani uchun undagi texnologiya va bayon etilgan materiallar kamchiliklardan holi deb bo'lmaydi. shuning uchun mualliflar matnlar haqidagi barcha fikr va mulohazalarni zo'r samimiyat hamda minnatdorchilik bilan qabul qiladilar. mineral o'g'itlarning xalq xo'jaligidagi ahamiyati o'simliklar …

3 / 215

a poliz 1 - 1,3 0,6 - 0,8 5 - 7,5 10 - 12 respublikamizningsug'oriladigan maydonlarida o'g'itlar amaradorligi yaqqol ko'zga tashlanadi. 1932 yilda paxta xosildorligi 7–8 ts/ga dan oshmagan bo'lsa, hozirgi kunda, gektariga 11–12 ts mineral o'g'itlar ishlatish hisobiga bu ko'rsatkich 25–28 ts/ga ni tashkil etadi. o'zbekistonda mineral o'g'itlardan foydalanish ko'rsatkichlari (respublika loyiha qidiruv agrokimyo stantsiyasi, 1998 y) 2 - jadval yillar paxta hosili, ts/ga azotli o'g'itlar fosforli o'g'itlar kaliyli o'g'itlar jami, t g'o'zaga, kg/ga jami, t g'o'zaga, kg/ga jami, t g'o'zaga, kg/ga 1985 1988 1992 1997 27,0 26,2 24,8 22,6 680,1 743,4 580,3 661,8 242,0 247,0 233,0 243,0 300,0 442,3 329,1 192,7 101,0 132,0 121,0 71,0 185,1 220,2 109,5 95,7 69,0 73,0 50,0 42,0 hozirgi kunda ekinlardan olinadigan hosilning qarib yarmi (ba'zi hollarda 60 - 70%) mineral o'g'itlar hisobiga olinadi. askariyat ekinlarda o'g'it qo'llash bilan bog'liq 1 so'mlik sarf - xarajat 2 - 3 so'm bo'lib hosil bilan qaytadi, …

4 / 215

irish, ularning assortementini yaxshilash, “...qishloq xo'jaligini zarur mineral o'g'itlar, o'simliklarni himoya qilish vositalari bilan ta'minlashni nafaqat tubdan o'zgartirish, balki agrokimyo qoidalariga qat'iy amal qilishda talabchanlikni oshirish, ularni qo'llash madaniyatini yuksaltirish lozim” ligiga jiddiy e'tibor berildi. 1996 yilning 7 avgustida o'zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining “qishloq xo'jalik ishlab chiqarishida agrokimyo xizmati ko'rsatishni takomillashtirish chora - tadbirlari to'g'risida” gi qarori ham dehqonchilikni kimyolashtirishni kuchaytirishda muhim qadam bo'ldi. hozirgi kunda respublikamizdagi yirik ishlab chiqarish zavodlari qishloq xo'jaligi uchun zarur bo'lgan mineral o'g'itlar bilan deyarli ta'minlay oladi. bular jumlasiga, chirchiq, olmaliq, navoiy, samarqand, qo'qon, farg'ona kabi yirik ishlab chiqarish zavodlarini misol qilib olishimiz mumkin. hozirgi kunda er unumdor qatlamining faqat 10 % gina qishloq xo'jalik mahsulotlarini etishtirish uchun foydalanilmoqda. tubdan o'sib borayotgan aholi soni va uning e'tiyoji esa erdan yuqori darajada foydalanishni talab qiladi. bu e'tiyojlarni qondirishda inson dastlab faqat tabiiy organik o'g'itlardan foydalangan bo'lsa, hozirgi foydalanilayotgan organo - mineral o'g'itlar assortimenti minglab turlidir. o'g'it …

5 / 215

tning o'zlashtirilishi bir qator murakkab jarayonlar asosida ketadi va ammiakning tegishli organik kislotalar ketoguruhi bilan hosil qiladigan aminokislotalardan sintezlanadigan oqsil molekulasiga birikishi bilan yakunlanadi. mazkur jarayon aminlanish deyiladi. o'simlik tuproqdan azotni mineral birikmalarini o'zlashtiradi va oqsil moddalarga aylantiradi. hayvonot olami esa o'zining oziqlanishida o'simlik oqsilidan foydalanadi va inson uchun zarur bo'lgan ozuqa oqsiliga aylantirib beradi. oqsil - protoplazma va xujayra yadrosining asosini tashkil qilib shuningdek, u havodagi uglerod (iv)-oksidini quyosh energiyasi yordamida o'zlashtirib berishga yordam beruvchi o'simlik xlorofillini tarkibiga kiradi. umumiy qilib aytganda o'simliklar hayotida azotli organik birikmalar hosil bo'lishi va parchalanishining murakkab zanjiri ammiakdan boshlanib ammiakdan tugaydi. shu bois akademik d.n. pryanishnikov “...ammiak o'simliklarda azot moddalari almashinuvining alfasi ham omegasi hamdir” degan edi. demak, o'simliklarning rivojlanishida azot ozuqa elementlarining ahamiyati beqiyosdir. agar o'simliklarda azot tanqisligi kuzatilsa, o'sish keskin sekinlashadi. barglari maydalashib, och yashil tus oladi, ancha erta sarg'ayadi. poyasi ingichka tortib, yaxshi shoxlamaydi. hosil organlarining shakllanishi, rivojlanishi va don …

Want to read more?

Download all 215 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mineral o'g'itlar texnologiyasi"

uzbekiston respublikasi oliy va urta maxsus ta'lim vazirligi o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta mahsus ta'lim vazirligi farg'ona politexnika instituti «kimyoviy texnologiya» kafedrasi "mineral o'g'itlar texnologiyasi" fanidan o'quv qo'llanma farg'ona – texnika – 2007 o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta mahsus ta'lim vazirligi farg'ona politexnika instituti «kimyoviy texnologiya» kafedrasi "mineral o'g'itlar texnologiyasi" farpi uslubiy kengashi tamonidan tasdiqlangan (----------- yil -------------- №__ sonli yig'ilish bayoni). farg'ona – 2007 ushbu muammoli ma'ruzalar matni «mineral o'g'itlar, tuzlar texnologiyasi» fanidan v 5522700 «kimyoviy texnologiya va biotexnologiya» yo'nalishi uchun oliy kasbiy ta'limning davlat standarti talablari asosida tuzilgan bo'lib, uning mazmuni va xa...

This file contains 215 pages in DOC format (4.8 MB). To download "mineral o'g'itlar texnologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: mineral o'g'itlar texnologiyasi DOC 215 pages Free download Telegram