parabolik tipli tenglamalarga keltiriladigan fizik jarayonlar

DOCX 10 pages 104.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 104.0 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

parabolik tipli tenglamalarga keltiriladigan fizik jarayonlar: issiqlik tarqalish va diffuziya tenglamalari. asosiy masalalarning qo’yilishi reja: 1. issiqlikning to’g’ri chiziqli tarqalish tenglamasi 2. gazlarda diffuziya tenglamasi 3. chegaraviy va koshi masalalarining qo’yilishi 4. xulosa dars maqsadlari: a) ta’limiy maqsad: o’quvchida chegaralanmagan iikinchi tartibli xususiy hosilali tenglamalardan giperbolik tipli tenglamalar orqali o’rganiluvchi fizik jarayonlar haqida va ularni matematik model – mos giperbolik tipli differensial tenglamalarga keltirish usullari bilan tanishtirish. qo’llanilayotgan usullarda fizik jarayonni tavsiflovchi parametrlarning roli, fizik qonuniyatlarning tanlanishi hamda hosil bo’lgan dxususiy hosilali tenglama xususiy hollari haqida yangi bilim, lshetshlf berish, ularni amaliy misollarda mustahkamlash mavzuning asosiy ta’limiy maqsadi hisoblanadi. b) tarbiyaviy maqsad: talabalarni mustaqil fikrlash va faol mustaqil ish faoliyatiga jalb etish, ularda o’zaro hurmat, hamkorlik fazilatlarini shakllantirish, o’z atrofidagi jarayonlarni idrok etish va uni talqin qilishga o’rgatish hamda fanga bo’lgan qiziqishni o’stirish. c) rivojlantiruvchi maqsad: talabalardagi izlanuvchanlik faoliyatini rag’batlantirish, muammoli topshiriqlarga mulohazali javoblar berish ko’nikmalarini hosil qilish hamda ularda …

2 / 10

’lumotlar, izohli lug’atlar, atamalar, o’tilgan dars mavzusi bo’yicha savollar va muammoli toshiriqlar majmuasi, testlar, tarqatma materiallar va kartochkalar, imkoni bo’lgan hollarda shaxsiy kompyuter, lazerli videoproyektor. dars o’tish usuli: avval o’tilgan mavzu qay darajada o’zlashtirilganligini aniqlash maqsadida sodda munozarali topshiriqlar, o’z – o’zini tekshirish savollariga javoblar olish uchun munozarali, jonli muloqotni amalga oshirish, talabalarni yangi mavzu bo’yicha asosiy tushuncha va natijalar haqida fikr – mulohazalarni bayon qilishga o’rgatish, jonli muloqat, kichik guruhlarga bo’lish, fikrlar hujumi va aqliy hujum usullaridan foydalanish. mashg’ulotning xronologik xaritasi va darsning borishi: tashkiliy qism (5 minut): dars xonasining darsga taxtligini va sanitariya holatini kuzatish, davomat va talabalarning darsga tayyorligini tekshirish. o’tilgan mavzuni mustahkamlash (10 minut): talabalarning matematik analiz, oliy matematika, differensial tenglamalar, kompleks o’zharuvchili funksiyalar nazariyasi kabi fanlardan olgan bilimlari hamda oldingi o’tilgan mavzular yuzasidan o’z–o’zini tekshirish savollariga javob berish va muammoli topshiriqlarni bajarishini tashkil etish orqali talabalarning bilim darajasini aniqlash (bunda har bir talaba o’z varianti …

3 / 10

odlash va mohiyatini tushunish, muammoli topshiriqlarga mustaqil javob berishni tayinlash. dars davomida faol, o’rtacha va passiv qatnashgan talabalar yoki talabalar kichik guruhlarini ta’kidlash va yanada faolroq bo’lishga chorlash, rag’batlantirish. qo’yilgan ballarni e’lon qilish. yangi mavzu bayoni fizikaning issiqlik harakati va gazlarning diffuziyasi bilan bog’liq masalalarini o’rganish odatda ikkinchi tartibli xususiy hosilali giperbolik tenglamalar orqali o’rganiladi. bunday tenglamalrni kanonik shaklga keltirish bilan ularning eng sodda misoli sifatida issiqlikning o’qi bo’ylab erkin tarqalish tenglamasi hisoblanadi. bu shakldagi tenglamalar chekli uzulikdagi sterjen, yaxlit uzun metal o’tkazgich bo’ylab tarqalayotgan issiqlik miqdorini uning nuqtasiga mos kesimning vaqtdagi temperaturasi orqali o’rganishda hosil bo’ladi. chekli sterjenda issiqlikning tarqalishi biz mavzuning bu qismida tashqi muhitdan issiqlikdan himoyalangan uzunlikdagi yatarlicha ingichka sterjenni qaraymiz. aniqlik uchun sterjenni o’qi bo’ylab bir uchini nuqtaga, uning ikkinchi uchini esa nuqtaga joylashtiramiz. sterjen nuqtasiga mos kesimning vaqtdagi temperaturasini bilan belgilaymiz. dastlab eng sodda masalalarni qaraymiz. faraz qilaylik sterjen uchlarida doimiy va temperaturalar ushlab turilgan …

4 / 10

talamiz. 1) sterjenning nuqtasiga mos ko’ndalang kesim yuzidan vaqt mobaynida oqib o’tgan issiqlik miqdori (3) formula bilan ifodalanadi. sterjen nuqtasiga mos kesimning issiqlik o’tkazuvchanlik koeffisienti. 2) elementar fizikadan ma’lumki, bir jinsli issiqli o’tkazuvchi jism temperaturasini ga oshirish uchun unga miqdordagi issiqlik miqdorini berish kerak . bunda jismning solishtirma issiqlik sig’imi, jism massasi, jism zichligi, jism hajmi bo’lib, jism bir jinsli bo’lganligi uchun bu parametrlar doimiy, yani jism nuqtalaridan va vaqtdan bog’liq emas. agarda sterjen bir jinsli bo’lmasa bu qiymatlar sterjen nuqtalaridan bog’liq bo’lib, unga berilgan issiqlik miqdori quyidagicha ko’rinish oladi: . (4) 3) sterjen ichki nuqtalarida issiqlik hosil bo’lishi mumkin. bu iisiqlik miqdori vaqtda nuqtadagi issiqlik manbalarining zichligi bilan tavsiflanadi. ushbu issiqlik manbalarining sterjen qismiga vaqt mobaynida bergan jami issiqlik miqdori (5) formula bilan beriladi. ushbu topilgan uchta issiqlik miqdorlari orqali sterjen qismi uchun vaqt oralig’ida issiqlik balansi tenglamasi tuzib, sterjenda iisqlikning tarqalish tenglamasini hosil qilishimiz mumkin bo’ladi. buning energiyaning …

5 / 10

am uchraydi. ushbu harakatni biz gaz tarqalayotgan trubka nuqtasining ondagi gaz yoki suyuqlik konsentratsiuasi orqali tavsiflaymiz. biz soddalik uchun trubkada gaz yoki suyuqlik manbalari yoq va uning ichki devorlarida diffuziya sodir bo’lmaydi deb faraz qilamiz. nernst qonuniga asosan trubka nuqtasidan vaqt intervalida oqib o’tgan gaz massasi formula bilan beriladi. bunda - diffuziya koeffisienti, - trubka ko’ndalang kesim yuzi, - gaz vaqt birligida birlik yuzadan oqib o’tgan gam massasi bo’lib diffuziya oqimi zichligi deyiladi. konsentratsiyaning ta’rifidan hajmdagi gaz miqdori gat eng bo’ladi. bundan gaz konsentratsiyasi ga o’zgarganda trubkaning qismida gaz massasining o’zgarishi uchun ifodani hosil qilamiz. trubkaning har bir nuqtasi ko’ndalang kesimi bir xil bo’lsin, ya’ni deb qaraymiz. trubka qismi uchun vaqt intervalida gaz massasi balansi tenglamasi quyuidagi ko’rinishda bo’ladi: . ushbu integrallarga ham o’rta qiymat haqidagi teoremani qo’llab, gaz yoki suyuqlik diffuziya uchu differensial shakldagi tenglamaga ega bo’lamiz: . (10) ko’rinib turibdiki, (10) diffuziya tenglamasi ham xuddi sterjenda issiqlik tarqalish …

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "parabolik tipli tenglamalarga keltiriladigan fizik jarayonlar"

parabolik tipli tenglamalarga keltiriladigan fizik jarayonlar: issiqlik tarqalish va diffuziya tenglamalari. asosiy masalalarning qo’yilishi reja: 1. issiqlikning to’g’ri chiziqli tarqalish tenglamasi 2. gazlarda diffuziya tenglamasi 3. chegaraviy va koshi masalalarining qo’yilishi 4. xulosa dars maqsadlari: a) ta’limiy maqsad: o’quvchida chegaralanmagan iikinchi tartibli xususiy hosilali tenglamalardan giperbolik tipli tenglamalar orqali o’rganiluvchi fizik jarayonlar haqida va ularni matematik model – mos giperbolik tipli differensial tenglamalarga keltirish usullari bilan tanishtirish. qo’llanilayotgan usullarda fizik jarayonni tavsiflovchi parametrlarning roli, fizik qonuniyatlarning tanlanishi hamda hosil bo’lgan dxususiy hosilali tenglama xususiy hollari haqida yangi bilim, lshetshlf...

This file contains 10 pages in DOCX format (104.0 KB). To download "parabolik tipli tenglamalarga keltiriladigan fizik jarayonlar", click the Telegram button on the left.

Tags: parabolik tipli tenglamalarga k… DOCX 10 pages Free download Telegram