beloklar qasieti ham duzilisi

DOCX 11 pages 33.9 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 33.9 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

tema: beloklar qasieti ham duzilisi beloklar yamasa protein molekulaları - sút kislota qaldıqlarınan (amin hám karboksil gruppaları arqalı birikken) quralgan quramalı zatlar bolip esaplanadı. suw hám duzlı yeritpelerde yeriwsheńligine qarap, beloklar tómendegi jeti toparǵa bólinedi: albulinler, globulinler, glutaminler, gistonlar, prolaminler, protaminler hám skleroproteinler. sonday-aq, pepsin, tripsin, ximotripsin hám papain sıyaqlı proteolitik fermentler de proteinlerge kiredi. protein ataması kóbinese beloklardıń sinonimi sıpatında qollanıladı. beloklar barlıq tiri janzatlardıń quramına kiriwshi azot tutıwshı organikalıq zatlar esaplanadı hám tirishilik iskerligi ushın zárúr áhmiyetke iye. kletkada bir neshe mıń túrli beloklar bolip, olardıń hárbiri ózine tán wazıypanı atqaradı. sonin ushin olar proteinler (grekshe protos - birinshi, eń áhmiyetli) dep ataladı. beloklar kletka salmaǵınıń shama menen 3/4 bólimin quraydı. bizge belgili, barlıq organizmlerdiń belokları, olardıń hár túrli biologiyalıq iskerligine qaramastan, birdey 20 standart aminokislotalardan quralgan. bul aminokislotalar ayrıqsha biologiyalıq aktivlikke iye emes. beloklardıń ximiyalıq ayırmashılıqları olardaǵı aminokislotalardıń tártibine baylanıslı. aminokislotalar belok dúzilisinin "alifbesi" bolip, olardı hár …

2 / 11

atomi) na aminogruppa hám karboksil gruppa birigedi. beloklarda 20 túrli aminokislota ushirasadı, olar óz ara r-gruppası menen parıqlanadı, bul gruppa gidrofil yamasa gidrofob, tiykarlı, kislotalı yamasa neytral boliwi múmkin. beloklarda aminokislotalar bir-birine peptid baylanısları arqalı, yaǵnıy amin baylanısları arqalı birigedi. bul baylanıs bir aminokislota α-karboksil qaldıǵınıń ekinshi aminokislota α-aminogruppa qaldıǵı menen baylanısıwı nátiyjesinde payda boladı. usi tárizde dúzilgen polimerler peptidler dep ataladı. dipeptid, tripeptid, tetrapeptid sıyaqlı atlar molekuladaģı aminokislota qaldıqları sanına baylanıslı: máselen, dipeptidte 2 qaldıq, tripeptidte bolsa 3 qaldıq boladı. kishi aminokislota peptidlerinen parıqlı túrde, polipeptidler quramında 20 yamasa onnan artıq (beloklarda shama menen 50 den 2500 ge shekem) aminokislota qaldıqları boladı. beloklarda izbe-iz jaylasqan aminokislota qaldıqları uzın shinjırdı yamasa beloklardıń birlemshi strukturasın quraydı. bunıń nátiyjesinde, belok molekulasındaǵı hár qıylı jaylasqan aminokislota qaldıqları ximiyalıq baylanıslar arqalı óz ara baylanısıp, beloktıń quramalı ekilemshi, úshlemshi hám tórtlemshi dúzilislerin payda etedi. joqarı dárejedegi bul strukturalar fizikalıq hám ximiyalıq faktorlar (joqarı temperatura, kislota, …

3 / 11

a olardıń biologiyalıq xızmetin jáne de keńeytedi. mısalı, temir atomın óz ishine algan gemoproteinler (gemoglobin, mioglobin) kislorod tasıwda áhmiyetli rol oynaydı. beloklar suwda eriytuģın hám erimeytuģın túrlerge bólinedi. suwda eriytuģın beloklar metabolik proceslerde aktiv qatnasadı, máselen, fermentler, gormonlar hám transport belokları. erimeytuģın beloklar bolsa kletka hám toqimalardıń mexanikalıq turaqlılıǵın támiyinleydi, máselen, keratin, kollagen hám elastin sıyaqlı strukturalıq beloklar. bul qásiyetler beloklardıń organizmdegi wazıypaların belgileydi hám olardıń biologiyalıq áhmiyetin kórsetedi. beloklardıń quramalı dúzilisi olardı basqa organikalıq birikpelerden ajıratıp turadi. olardıń iskerligi kletka ishindegi ximiyalıq hám biologiyalıq proceslerge tikkeley baylanıslı bolıp, katalitik wazıypanı fermentler arqalı ámelge asıradı, antitelalar arqalı immun qorgawın támiyinleydi, gormonlar járdeminde kletka hám organlar iskerligin tártipke saladı, transport belokları bolsa kislorod, may hám basqa zatlardı tasıw imkanın beredi. sonıń menen birge, beloklar energiya deregi sipatında paydalanıladı hám kletka dúzilisin bekkemleydi. beloklardıń biologiyalıq iskerligi olardıń keńisliktegi úshlemshi hám tórtlemshi dúzilisi, polipeptid shinjırlarınıń izbe-izligi hám baylanıs túrlerine tikkeley baylanıslı. sol sebepli, …

4 / 11

ń organizmdegi roli quramalı hám kóp qırlı bolıp, olardıń quramı hám dúzilisin tereń úyreniw biologiyalıq sistemalardı túsiniwdiń tiykarģı shárti esaplanadı. dúzilisi belok molekulaları sızıqlı polimerler bolip, olar l-aminokislota qaldıqlarınan quralgan (olar quramında ózgertilgen aminokislota qaldıqları hám aminokislota bolmagan tábiyattaģi quram bólekleri de boliwi múmkin). ilimiy ádebiyatlarda aminokislotalardı belgilew ushin latın tilindegi bir yamasa úsh háripli qisqartpalar qollanıladı, máselen, valin ushin: val, v. bir qaraganda kópshilik beloklarda "tek" 20 aminokislotadan paydalanıw belok strukturalarınıń hár túrliligin sheklep qoygan sıyaqlı boliwi múmkin, biraq tiykarında olardıń variantları sanı júdá kóp: 5 aminokislota qaldıǵı shinjırı 3 millionnan asadı hám 100 aminokislota qaldıǵı shinjırı (kishi protein) 10(130) dan artıq variantta kórsetiliwi múmkin. uzınlıǵı 2 den birneshe onlap aminokislota qaldıǵınan ibarat shinjırlar kóbinese polimerizaciya dárejesi joqarı bolgan "peptidler" dep ataladı, biraq bul bóliniw salıstırmalı ózbasımshalıq penen ámelge asırıladı. bir aminokislotanıń a-karboksil gruppası (-cooh) basqa aminokislotanıń aminogruppası (-nh2) menen óz ara tásiri nátiyjesinde belok payda bolganda, peptid baylanıs …

5 / 11

yda boliw procesinde qáliplesedi. birlemshi struktura hár túrli organizmlerdegi beloklardıń (gemoglobinlerdiń) aminokislotalar izbe-izligi tártibin tegislew mısalı. birlemshi struktura - bul polipeptid shinjırındaǵı aminokislotalar qaldıqlarınıń izbe-izligi. proteinniń tiykarǵi dúzilisi aminokislotalar qaldıqları ushin bir yamasa úsh háripli belgiler járdeminde súwretlenedi. birlemshi dúzilistiń áhmiyetli ózgeshelikleri konservativ motivler - belgili bir funkciyanı atqaratuģın hám kóplegen beloklarda ushirasatuģın aminokislotalar qaldıqlarınıń turaqlı birikpeleri. konservativ motivler túrlerdiń evolyuciyası procesinde saqlanıp qaladı; olar kóbinese belgisiz belok funkciyasın boljaw ushın paydalanılıwı múmkin. túrli organizmler beloklarınıń aminokislotalar izbe-izliginiń gomologiya (uqsaslıq) dárejesinen kelip shiģip, bul organizmler tiyisli bolgan taksonlar arasındaǵı evolyucion aralıqtı boljaw múmkin. beloktiń birlemshi dúzilisin genetikalıq kodlar kestesi járdeminde rnk izbe-izliginen anıqlaw múmkin. ekilemshi struktura ekilemshi dúzilis - bul polipeptid shinjırınıń vodorod baylanısları menen turaqlasqan jergilikli tártibi. tómende belok ekilemshi dúzilisiniń eń keń tarqalgan túrleri keltirilgen. · **a-spirallar** - molekulanıń uzın kósheri átirapında tıgız burılıwlar payda etedi. bir burılıwda 3,6 aminokislota qaldıǵı jaylasqan bolıp, spiraldıń biyikligi 0,54 nm di …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "beloklar qasieti ham duzilisi"

tema: beloklar qasieti ham duzilisi beloklar yamasa protein molekulaları - sút kislota qaldıqlarınan (amin hám karboksil gruppaları arqalı birikken) quralgan quramalı zatlar bolip esaplanadı. suw hám duzlı yeritpelerde yeriwsheńligine qarap, beloklar tómendegi jeti toparǵa bólinedi: albulinler, globulinler, glutaminler, gistonlar, prolaminler, protaminler hám skleroproteinler. sonday-aq, pepsin, tripsin, ximotripsin hám papain sıyaqlı proteolitik fermentler de proteinlerge kiredi. protein ataması kóbinese beloklardıń sinonimi sıpatında qollanıladı. beloklar barlıq tiri janzatlardıń quramına kiriwshi azot tutıwshı organikalıq zatlar esaplanadı hám tirishilik iskerligi ushın zárúr áhmiyetke iye. kletkada bir neshe mıń túrli beloklar bolip, olardıń hárbiri ózine tán wazıypanı atqaradı. sonin ...

This file contains 11 pages in DOCX format (33.9 KB). To download "beloklar qasieti ham duzilisi", click the Telegram button on the left.

Tags: beloklar qasieti ham duzilisi DOCX 11 pages Free download Telegram