turar-joy va jamoat binolarini loyihalash

PDF 327 pages 16.3 MB Free download

327 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 16.3 MB

File type PDF

Pages 327

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 327

1 o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi toshkent arxitektura qurilish instituti surayyo adilovna qodirova maktuba tuxtasinovna abdujabbarova turar-joy va jamoat binolarini loyihalash darslik toshkent - 2019 2 udk: 721.012.17. mualliflar: - s.a.qodirova, m.t. abdujabbarova. ushbu darslik ikki qismdan iborat bo'lib, darslikning birinchi qismida turar-joy binolari loyihalashning umumiy qoidalari, arxitektura bilan uzviy bog'lanish jarayoni ko'rsatib berilgan. turar-joy binolarining tipologiyasi, ularning umumiy muammolari, `uy-joy qurish masalalari, uy- joylarning turlari (klassifikatsiyasi), xonadon va uning tarkibi hamda funktsional-texnologik bog'liqligi yoritilgan bo'lib, bunda jamiyat taraqiyoti, iqlim sharoiti, aholining demografiyasi, funktsional joylashish vazifasi, echimi, tashqi ko'rinishiga ta'siri ko'rsatilib va ularni asoslab berilgan. ikkinchi qismida jamoat binolarini loyihalashning umumiy qoidalari, arxitektura bilan uzviy bog'lanish jarayoni ko'rsatib berilgan. barcha jamoat binolari va inshootlarining arxitekturasiga universal omillar: ijtimoiy, iqtisodiy, mafkuraviy, ekologik, shaharsozlik, funktsional, kompozitsion, xajmli – rejali, konstruktiv, me'moriy-badiiy omillar ta'sir ko'rsatish keng yoritilgan. mazkur darslik 5340100 – “arxitektura” ta'lim yo'nalishining o'quv rejasi va dasturiga muvofiq keladi, …

2 / 327

ta tarixga egadir. chunki odamzot paydo bo'lgandan beri u o'zini tashqi muhit va ta'sirlardan: dushmanlardan, yirtqich hayvonlardan, sovuqdan va issiqdan saqlash uchun uy- joy qurgan, shuningdek, uy-joy odamni dam olishga va ishlashiga asosiy omil bo'lib xizmat qilgan. vaqt o'tishi bilan uy-joyning vazifasi, funktsiyasi takomillashib va kengayib borgan. uy-joylar me'morchiligi jamiyatning sotsial sharoitiga, vaqtning ruhiga va boshqa shart-sharoitlarga moslasha borgan. u oddiy chayla yoki g'ordan bizning davrimizga kelib hozirgi zamon turar-uy joyiga, ya'ni hozirgi mavjud jihozlar bilan takomillashgan ob'ektga aylandi. dastlabki paytlarda iqtisod masalalarining nochorligi ishchilar kuchining va qurilish materiallarning etishmasligi natijasda turar-uy joylarga erishish juda mushkul edi. shuning uchun o'sha paytda kommunal (jamoa-umumiy) uylar qurish masalalari o'rtaga qo'yiladi. kommunal foydalanadigan uylarning xususiyati shundaki, unda bir uyga bir necha oilani xonalarga joylashtirish natijasida erishiladi. ya'ni dahliz yoki yo'lak orqali har bir oila bittadan xonaga joylashtiriladi. oshxona va yuvinish xonasi va hojatxonalar bu erda umumiy foydalaniladi. albatta bu xildagi uylar hech qanaqa …

3 / 327

atilishiga olib keldi. lekin bu erda xonadan-xonaga o'tish printsipi qo'llanilgan edi. har qanday turar-uy joyning shakllanishiga geografik muhit albatta katta ta'sir ko'rsatgan. masalan, shimol tomonda qurilgan uylarda xonadonlarning ichki qismini tashqi muhitdan sovuqdan saqlashga harakat qilingan, janub tomonda talab buning aksi bo'lib, uylarni issiqdan va ularni qizib ketishdan saqlash kerak bo'lgan. shuningdek, uyning ichkari qismini tashqari muhit bilan xamohang bog'lash kerak bo'lgan. shunday qilib, qarama-qarshi talablar asosida bir-biriga butunlay o'xshamagan shimol va janub uylarning tuzilmasi (strukturasi) paydo bo'lgan. milliy madaniyat va urf-odatlari ham turar uy-joylarining tuzilmasiga va xillariga ta'sir qilgan. iqlimi bir bo'lgan janubdagi uy-joylar bir- biriga o'xshab ketsa ham ular shu erdagi erli xalqning tarixiy madaniyat va urf-odatlariga qarab o'zgarib borgan. shuning uchun o'zbek halqining an'anaviy turar-joylari o'zining iqlim sharoitiga, madaniyat darajasiga va urf- odatlariga va badiiy an'analariga moslashgan bo'lgan. turar-uy joylarining o'zbekistonda qurilishi o'zining tarixiy an'anasiga ega. uylar ikki xilda qurilgan: milliy va evropa usulida. bu uylar asosan …

4 / 327

lashgan bo'lib, shimol tarafga karatib kurilgan ayvon balandroq bo'lgan va u yoz paytida shimol tomondan esayotgan shamolni hovli tomon yunaltirib hovlilarga salqin havo hosil qilishga olib kelgan. farg'ona uylari esa, farg'onaning go'zal vodiylarida paydo bo'lib, yopiq xarakterini yuqotgan. u o'zining tarxiy echimida ichkari hovlisi yo'q bo'lib, ayvon orqali bog'larga qaratilgan bo'lgan. farg'ona vodiysida ayvon yoz oylarida asosiy xona bo'lib xizmat qilgan. farg'ona vodiysi va toshkent viloyatida ayvonlar oynavand bo'lib, bu xildagi ayvonlar tashqaricha usul deb atalgan va aholi yil buyi shu ayvonda istiqomat qilishgan. shahar (yashash) hududlarining tanqisligi tufayli jamiyat rivojlanishida shaharlar rolining oshish jarayonida aholini joylashtirilishi bo'yicha liftsiz va ko'p qavatli uylar turar – joy binolarining asosiy turlariga aylanmoqda. ularning ko'p sonda qo'llanishi yashash hududlari va injenerlik kommunikatsiyalaridan etarli darajada samarali foydalanish imkoni bermoqda. turar – joy binolarining bunday turi markaziy osiyo viloyatlarida turli – tuman arxitekturaviy rejaviy, hajmiy – obrazli va konstruktiv echimlari bilan yanada keng keng tarqalib …

5 / 327

ibi: erkak, ayol va bolalarning tarkibi va boshqa shunga o'xshash omillar e'tiborga olinishi lozim. bu esa butun mamlakatimizda aholi ro'yxati o'tkazilganidan so'ng aniqlanadi. turar - joy va xonadonlarni tanlashda, albatta hisobga olinishi kerak bo'lgan talablar quyidagilardan iborat: - aholining demografik tarkibi; - oila a'zolarining urf-odatlari va hunari, ya'ni qanday ish bilan mashg'ul bo'lishlari; - qurilish joyi; - qurilish joyining tabiiy iqlim sharoiti; - texnika - qurilish bazasining ahvoli va sharoiti. har bir shahar, viloyat, tuman va qishloq uchun uy-joy tanlashda ularda yashaydigan aholining demografik tarkibiga qarab har-xil sonli nisbatlari olinadi. respublikamiz aholisining demografik tarkibi, albatta boshqa davlatlar ko'rsatkichidan o'zgachadir. o'zbekistonda bir yillik aholining o'sishi 3%ni tashkil etadi. mustaqil davlatlar hamdo'stligidagi davlatlar ko'rsatkichiga nisbatan bizning respublikamizda ko'p bolali oilalar ancha ko'proqdir. bu esa o'z navbatida ko'p xonali xonadonlarning nisbiy foizini oshirishga olib keladi. ko'p bolali oilalar ayniqsa qishloq aholisiga mansubdir. turar-joyni tanlashda aholining qaysi hunar bilan mashg'ul bo'lishi ham eng asosiy …

Want to read more?

Download all 327 pages for free via Telegram.

Download full file

About "turar-joy va jamoat binolarini loyihalash"

1 o'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi toshkent arxitektura qurilish instituti surayyo adilovna qodirova maktuba tuxtasinovna abdujabbarova turar-joy va jamoat binolarini loyihalash darslik toshkent - 2019 2 udk: 721.012.17. mualliflar: - s.a.qodirova, m.t. abdujabbarova. ushbu darslik ikki qismdan iborat bo'lib, darslikning birinchi qismida turar-joy binolari loyihalashning umumiy qoidalari, arxitektura bilan uzviy bog'lanish jarayoni ko'rsatib berilgan. turar-joy binolarining tipologiyasi, ularning umumiy muammolari, `uy-joy qurish masalalari, uy- joylarning turlari (klassifikatsiyasi), xonadon va uning tarkibi hamda funktsional-texnologik bog'liqligi yoritilgan bo'lib, bunda jamiyat taraqiyoti, iqlim sharoiti, aholining demografiyasi, funktsional joylashish vaz...

This file contains 327 pages in PDF format (16.3 MB). To download "turar-joy va jamoat binolarini loyihalash", click the Telegram button on the left.

Tags: turar-joy va jamoat binolarini … PDF 327 pages Free download Telegram