kimyoviy termodinamika

PPTX 28 pages 2.3 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.3 MB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

slayd 1 mavzu: kimyoviy termodinamika reja: termodinamika sistema va termodinamik xossalar termodinamikaning birinchi qonuni termodinamika soʻzi yunoncha therme — “issiq” va dynamis — “kuch” soʻzlaridan olingan boʻlib, uning maʼnosi issiqlik bilan bogʻliq boʻlgan kuchlar (energiyalar) haqidagi fan demakdir. termodinamika dastlab issiqlik texnikasi fanining taraqqiyoti asosida vujudga kelgan boʻlsa-da, hozirgi vaqtda u boshqa sohalarda ham keng qoʻllaniladi. termodinamika fizikaning eng muhim qonunlariga asoslanadi. bu qonunlar uchtadan iborat boʻlib, ular termodinamik qonunlar deb ataladi. suyuqliklarni bugʻlatish yoʻli bilan bir-biridan ajratish, diffuziya, erish, sovush, isish, kimyoviy reaksiyalar, galvanik jarayonlar, kristallanish va shu kabi koʻpgina jarayonlarni termodinamika qonunlari asosida oʻrganish qulaydir. termodinamika qonunlarini oʻrganishdan avval, termodinamikada keng oʻrin tutuvchi sistema tushunchasi bilan tanishib chiqamiz. sistema va termodinamik xossalar termodinamikada asosiy vazifa turli sistemalarning xossalarini hamda ularda sodir bo‘layotgan jarayonlarni o‘rganishdan iboratdir. tashqi muhitdan amalda yoki tasavvurda ajratib olingan va o‘zaro ta’sir qilib turuvchi moddalar yoki moddalar guruhi sistema deb ataladi. masalan, biror gaz, suyuqlik …

2 / 28

gaaruvchi orqali aniqlanadi: v va t, yoki p va t. agar mustaqil o‘zgaruvchilarning qiymati o‘zgarmasa, sistemaning termodinamik xossalarida hech qanday o‘zgarish ro‘y bermaydi. bunday holat sistemaning termodinamik muvozanat holati deb ataladi. termodinamika texnikada sodir bo‘ladigan turli jarayonlarni, umuman, o‘zi tekshiradigan barcha obyektlarni turli sistemalardagi muvozanat holatlari sifatida o‘rganadi. shuningdek, termodinamika sistemalarning termodinamik xossalarini — p, v, t kabi kattaliklar bilan bog‘liq bo‘lgan xossalarni aniqlash bilan shug‘ullanadi. termodinamikaning birinchi qonunini m. v. lomonosov va bq. kashf etgan. bu qonun fizikaning asosiy qonuni, ya’ni energiyaning saqlanish qonuni bo‘lib, issiqlik chiqarish yoki yutish va ish bajarish bilan bog‘liq bo‘lgan hodisalarga tatbiq qilinadi. termodinamikaning birinchi qonuniga ko‘ra, energiya yo‘qolmaydi va u o‘z-o‘zidan paydo bo‘lmaydi. agar biror jarayon davomida energiyaning bir turi yo‘qolsa, uning o‘rniga ekvivalent miqdorda boshqa bir turi paydo bo‘ladi. sistemaning energiyasi uning holat funksiyasidir. sistemaning energiya miqdori uning bir holatdan ikkinchi holatga o‘tish yo‘liga emas, balki shu holatlarning o‘ziga bog‘liq. ish va …

3 / 28

bo‘ladi. bu yerda j = 0,427 kg·m = 4,1875·10⁷ erg = 4,1875 j issiqlikning mexanik ekvivalenti, yoki 0,238615 kkal ga teng boʻlib, bu qiymat ishning issiqlik ekvivalenti hisoblanadi. agar ish va issiqlik bir xil birlikda (masalan, kaloriya yoki joule’da) olingan boʻlsa, unda: a=q bo‘ladi. shunday qilib, ish va issiqlik oʻzaro ekvivalent kattaliklar hisoblanadi. endi bu kattaliklar orasidagi bog‘lanishni chuqurroq koʻrib chiqamiz. aylanish (sikl) jarayoni agar sistema bir qancha jarayonlardan so‘ng o‘zining avvalgi holatiga qaytib kelsa, bunday jarayon aylanma jarayon yoki sikl deb ataladi. agar jarayon natijasida sistema issiqlik bersa va tashqi kuchlar unga qarshi ish bajarsa, yoki sistema issiqlik olib, tashqi kuchlarni yengish ishini bajarsa-yu, ammo jarayon natijasida sistemaning umumiy holatida hech qanday o‘zgarish yuz bermasa, unda sistemaning bajargan ishi (a) yoki sarflangan issiqlik (q) tashqi kuchlar bajargan ishga teng bo‘ladi. shunday qilib: a=q bo‘ladi. issiqlik dvigatellarida issiqlik energiyasi mexanik energiyaga aylanadi. issiqlik energiyasi hisobiga bajarilgan ishni termodinamik ish deyiladi. …

4 / 28

hosil bo'ladi. masalan, a— 80 markali benzinga nisbatan, a— 91 yoki a—93 benzinlarining yonish temperaturasi baland. shuning uchun avtomobilga quyilgan benzin sifatiga qarab dvigatel quvvati har xil bo'ladi. yuqorida ko'rilgan tajribada gaz temperaturasi t1 dan t2 ga ortganligi tufayli uning ichki energiyasi ham a u= u2 – u1 ga ortdi. shunday qilib, gazga berilgan issiqlik miqdori q, gazning ichki energiyasini oshirishga hamda gazning tashqi kuchlarga qarshi ish bajarishiga sarflanar ekan termodinamikaning birinchi qonuni issiqlik jarayonlari uchun energiyaning saqlanish qonuni hisoblanadi. bu qonunni xix asr o'rtalarida aslida shifokor bo'lgan nemis olimi r. mayer (1814—1878), ingliz olimi d. joul (1818-1898) kashf etgan. nemis olimi g. gelmgols (1821— 1894) o'z asarlarida uni yanada to'laroq ta'riflab bergan masala yechish namunasi dvigatelda yoqilg'ining yonish davrida silindrdagi temperatura 750° s ga ko'tarildi. bu davrda 5 mol miqdorda yoqilg'i sarflangan bo'lsa, bajarilgan ish miqdori nimaga teng? atrof temperaturasini 20°c ga teng deb oling devori qalin, issiqlik o'tkazish …

5 / 28

zishi dizel dvigatelida qo'llaniladi. bunday dvigatellarda benzin bilan ishlaydigan odatdagi ichki yonuv dvigatellaridagi kabi yoqilg'i aralashmasini tayyor- laydigan sistema yo'q. silindrga yoqilg'i aralashmasi emas, atmosfera havosi so'riladi. siqilish takti oxirida silindrga maxsus forsunkadan suyuq yoqilg'i purkaladi. bu paytda siqilgan havo temperaturasi yuqori bo'lganligidan yoqilg'i alangalanadi adiabatik kengayishda gazning sovishi yer atmosferasida ulkan miqyosda ro'y beradi. yer sirti yaqinida isigan havo yuqoriga ko'tariladi va yuqorida atmosfera bosimi kichik bo'lganligidan kengayadi. temperatura pasayib, suv bug'lari kondensatsiyalanadi va bulutlar hosil bo'ladi. yer sirtining notekis isishi natijasida shamollar hosil bo'ladi. shamol yo'lida biror to'siq, masalan, tog' uchrasa shamol unga urilib, tez ko'tariladi. havoning adiabatik kengayishi natijasida sovib, tez-tez yomg'ir, qor yog'ib turadi. baland tog' tepalarida qor erimay, muzliklar saqlanib turadi. -10 0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100 110 termodinamikaning birinchi qonunini izojarayonlarga tatbiqi. 1. izotermik jarayon. t= const, δu = 0. bundan q = a 2. izobarik jarayon p …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy termodinamika"

slayd 1 mavzu: kimyoviy termodinamika reja: termodinamika sistema va termodinamik xossalar termodinamikaning birinchi qonuni termodinamika soʻzi yunoncha therme — “issiq” va dynamis — “kuch” soʻzlaridan olingan boʻlib, uning maʼnosi issiqlik bilan bogʻliq boʻlgan kuchlar (energiyalar) haqidagi fan demakdir. termodinamika dastlab issiqlik texnikasi fanining taraqqiyoti asosida vujudga kelgan boʻlsa-da, hozirgi vaqtda u boshqa sohalarda ham keng qoʻllaniladi. termodinamika fizikaning eng muhim qonunlariga asoslanadi. bu qonunlar uchtadan iborat boʻlib, ular termodinamik qonunlar deb ataladi. suyuqliklarni bugʻlatish yoʻli bilan bir-biridan ajratish, diffuziya, erish, sovush, isish, kimyoviy reaksiyalar, galvanik jarayonlar, kristallanish va shu kabi koʻpgina jarayonlarni termodinamika qonunl...

This file contains 28 pages in PPTX format (2.3 MB). To download "kimyoviy termodinamika", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy termodinamika PPTX 28 pages Free download Telegram