m.behbudiy – turkiston jadidlari otasi manbalar

DOCX 8 pages 221.2 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 221.2 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

mavzu: m.behbudiy – turkiston jadidlari otasi mavzusiga oid manbalar maxmudxo‘ja behbudiy (1875-1919) alloma, yozuvchi, jamoat arbobi va o‘zbek dramaturgiyasi asoschisi. jadidchilik harakati, ya’ni yangicha o‘quv metodikasi lideri. mahmudxo‘ja behbudiy 1875 yil 20 yanvar kuni samarqand shahrida muftiylar oilasida dunyoga kelgan. bexbudiy voyaga yetgan atrof-muhit uning dunyo qarashiga hech qanday ta’sir ko‘rsatmagan. mahmudxo‘janing otasi islom dinining yirik mutaxassisi bo‘lgan va dinga oid qator maqolalar yozgan, ilmiy ishlar olib borganligi bois, ushbu atrof-muhim bolakayning dunyoqarashiga ta’sirsiz bo‘lmagan. behbudiy adabiyot, tarix fanlari bilan birga u siyosatni ham o‘rgangan. gazeta va jurnallar orqali dunyoda sodir bo‘layotgan yangiliklar bilan tanishib borgan. makka, misr hamda stambulga bo‘lgan sayohatlari uning dunyoqarashini butunlay o‘zgartirib yuborgan. u gazeta va jurnallar bilan hamkorlikni o‘rnatib, o‘z maqolalarini chop eta bolshladi, ularda maktab va san’atni yaxshilash masalalarini ko‘tarar edi. behbudiy “oyna” gazetasi asoschisi, muharrir i.gasprinskiyning “tarjumon” gazetasini doimiy muallifi bo‘lgan. mahmudxo‘ja 200 dan ziyod o‘zbek va tojik tillaridagi nashrlar muallifi. xususan, "muntaxabi …

2 / 8

v”, mirmuxsina-fikriyaning “farzandsiz ochildiboy” va hamzaning bir qator asarlarining yaratilishida turtki bo‘ldi. behbudiy 1919 yil qarshida sayohat davri qo‘lga olindi va said olijonning buyrug‘iga binoan qatl etildi. sadriddin ayniy allomaning fojiali vafoti munosabati bilan bunday yozgan: «jafokash shoir behbudiyning nomini musulmon sharqi hurmat bilan tilga oladi, chunki u 20 yil mobaynida o‘zining ongi va insoniy qadru qimmatini bilgan barcha mavjudotni erkin hayot, nur va ma’rifat uchun kurashga chorlab keldi». qarshi shahri 1920-1930 yillarda behbudiy nomi bilan atalgan. behbudiy nomi 1937 yilga kelib qatag‘on qilinadi va 1956 yilda oqlanadi. hozirgi kunda alloma qoldirgan boy va rang-barang adabiy, madaniy va ma’rifiy meros o‘z xalqining istiqloliga xizmat qilmoqda. 1977 yil behbudiyning “saylanma”si chop etildi. ushbu to‘plam o‘z ichiga darslik va o‘quv-qo‘llanmalarni olgan, hozirgi kunda ko‘chalar va maktablarga uning nomi berilgan. u 1899 yilda hajga borib, u yerdan muftiy unvoniga ega bo‘lib qaytgan. behbudiy o‘zbek va fors-tojik tillarida ikki yuzdan ortiq maqola va asarlar …

3 / 8

larning asoschisi va targ‘ibotchisi, yangi darsliklarning ilk muallifi ham bo‘ldi. xullas, mahmudxo‘ja behbudiy buyuk ma’rifatparvar va yetakchi jadidchi sifatida milliy madaniyatimiz tarixidan mustahkam o‘rin egallaydi. 1. kimlar o‘rgangan: olimlar va tadqiqotchilar. turkiston jadidlari harakati va behbudiy shaxsiga bag‘ishlangan tadqiqotlar soni o‘sib kelmoqda. quyida eng muhim olimlar va ularning ishlari: 1. allamova nazokat azadovna — “turkiston jadidlari otasi — mahmudxo‘ja behbudiy” nomli maqolasi. ushbu maqolada behbudiyning ma’rifatchilikdagi o‘rni, usuli-jadid ta’lim tizimiga qo‘shgan hissasi, matbuot va adabiyotdagi faoliyati, milliy o‘zlik g‘oyalari tahlil qilingan. journal-web.uz+1 2. mamadiyorov ulug‘bek dilshod o‘g‘li — “mahmudxo’ja behbudiy – turkiston jadidchiligining siyosiy va madaniyat arbobi” maqolasi. bu manbada behbudiy siyosiy faoliyati, jamoat arbobi sifatidagi roli va madaniy harakatdagi o‘rni o‘rganiladi. tadqiqotlar 3. nigora mirzoyeva va ozodbek abdisamatov — “mahmudxo‘ja behbudiy merosi, jadid maktablarining g‘oyaviy asoslari va ta’limdagi modernizatsiya yo‘nalishlari” nomli maqola. bu maqolada behbudiy ta’lim sohasidagi modernizatsion yondashuvi va yangi usul maktablarining g‘oyaviy asosi tahlil qilinadi. maktabgacha-va-maktab-talimi-jurnal.uz 4. …

4 / 8

r (1-qism)” nashri, akademnashr tomonidan chop etilgan. asaxiy 2. asarlar (kitoblar) va manbalar: behbudiy tomonidan yozilgan va nashr qilingan quyida behbudiy ijodiga oid asosiy asarlar, darsliklari va dramatik matnlar ro‘yxati va ularning qisqacha sharhi: asar nomi yo‘nalish / janr mazmuni va ahamiyati padarkush (oʻqimagan bolaning holi) drama / pyesa bu behbudiy tomonidan yozilgan pyesa (1911), “turkiston maishatidan olingan ibratnoma” deb nomlangan. asarda johillik, ma’rifatsizlik va oiladagi tarbiyasizlik muammolari ko‘tariladi: nodon bola yomon muhit ta’sirida ota qotiliga aylanadi. behbudiy.uz+2mutolaa+2 maqolalardagi tahlillarda (masalan, ermatova va muminova) pyesaning ijtimoiy tanqid, ramziy obrazlar, kinoya unsurlari ko‘rib chiqilgan. universalpublishings.com rayimjonov va lutfullayeva esa asarda lingvopoetik konnotatsiyalar tahlil qilgan: ramziy birliklar va til vositalari ma’no yukini oshiradi. openidea.uz risolai asbobi savod (savodni chiqarish darsligi) darslik usuli jadid maktablari uchun savod o‘rgatish qo‘llanmasi. behbudiy 1904-yilda nashr qilgan. behbudiy.uz+1 bu darslik jadid maktablaridagi o‘quvchilarga fonetik yozuv, xat yozishni o‘rgatish uchun xizmat qilgan. risolai jug‘rofiyayi umroniy (aholi geografiyasiga kirish) …

5 / 8

i”) diniy ma’rifat 1908-yilda nashr qilingan asar. behbudiy.uz bu darslikda islom dini amaliy jihatlari, ibodat, axloqiy masalalar tushuntirilgan bo‘lishi mumkin. tarixi islom (islom tarixi) diniy / tarix 1909-yilda behbudiy tomonidan nashr qilingan. behbudiy.uz islom tarixining qisqacha shakli — o‘quvchilarga diniy-ma’rifiy bilim berish uchun mo‘ljallangan. gazeta va jurnal maqolalari publitsistika behbudiy o‘rta osiyoda bir qator gazetalar va jurnallarda ishlagan. masalan, u “oyina” jurnalini nashr qilgan. vikipediya maqolalarida ma’rifatparvarlik, milliy uyg‘onish, ta’lim, din, siyosat kabi mavzularni ko‘taradi. “tanlangan asarlar” to‘plam “tanlangan asarlar” — behbudiy badiiy asarlari, ijtimoiy maqolalari, nutqlari va boshqa asarlarini jamlagan majmua. xilol nashr+1 bu to‘plamda olimlar va mutafakkirlar uchun asosiy manba bo‘lishi mumkin. 3. “turkiston jadidlari otasi” sifatida behbudiyning tahlili va ahamiyati behbudiy “turkiston jadidlari otasi” deb atalishi bejiz emas: u jadidchilik harakatining asosiy figurasi va ideologik rahbarlaridan biri bo‘lgan. quyida uning muhim jihatlari va olimlar tomonidan qilingan tahlillar: 1. ma’rifatchilik va ta’limdagi modernizatsiya · allamova nazokat maqolasida behbudiy …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "m.behbudiy – turkiston jadidlari otasi manbalar"

mavzu: m.behbudiy – turkiston jadidlari otasi mavzusiga oid manbalar maxmudxo‘ja behbudiy (1875-1919) alloma, yozuvchi, jamoat arbobi va o‘zbek dramaturgiyasi asoschisi. jadidchilik harakati, ya’ni yangicha o‘quv metodikasi lideri. mahmudxo‘ja behbudiy 1875 yil 20 yanvar kuni samarqand shahrida muftiylar oilasida dunyoga kelgan. bexbudiy voyaga yetgan atrof-muhit uning dunyo qarashiga hech qanday ta’sir ko‘rsatmagan. mahmudxo‘janing otasi islom dinining yirik mutaxassisi bo‘lgan va dinga oid qator maqolalar yozgan, ilmiy ishlar olib borganligi bois, ushbu atrof-muhim bolakayning dunyoqarashiga ta’sirsiz bo‘lmagan. behbudiy adabiyot, tarix fanlari bilan birga u siyosatni ham o‘rgangan. gazeta va jurnallar orqali dunyoda sodir bo‘layotgan yangiliklar bilan tanishib borgan. makka, misr hamda ...

This file contains 8 pages in DOCX format (221.2 KB). To download "m.behbudiy – turkiston jadidlari otasi manbalar", click the Telegram button on the left.

Tags: m.behbudiy – turkiston jadidlar… DOCX 8 pages Free download Telegram