ma'naviyat shakllanish jarayonlari

DOC 75.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1411288615_59168.doc shakllanish jarayonlari reja 1. qadimgi xalq og‘zaki ijodi va yozma yodgorliklarda ma’naviyat masalalari 2. “avesto”da inson va uning ma’naviyati masalalari 3. moniylik va mazdakizm ta’limotlarida ma’naviyat masalalari 1. jahon ma’naviyati va ma’rifatining rivojiga jamiki xalqlar baholi qudrat о‘z ulushlarini qо‘shganlar. ammo bunda sharq mamlakatlari, jumladan, markaziy osiyo xalqlarining qо‘shgan hissasi alohidadir. markaziy osiyo jahonning ilmu fan, falsafa, din, adabiyot va san’at qadimdan rivojlangan, tarixi, ma’naviyati nihoyatda boy mintaqalardan biridir. bir necha ming yilliklarda shakllangan markaziy osiyo xalqlari milliy ma’naviyati takomil bosqichlari mazkur о‘lkada yuz bergan madaniy rivojlanish jarayonlari bilan bevosita bog‘liq bо‘lib, ushbu sahnda yuz beruvchi ma’naviy hodisa sanaladi. xalqimiz madaniy-ma’naviy taraqqiyoti о‘ta murakkab tarixiy silsilalar, о‘zgarishlar va hodisalar majmuini tashkil etadi. ana shu murakkab va kо‘p ming yillik ma’naviy takomilimiz jarayonidan asosiy bо‘g‘inlarni ajratib olishimiz lozim. busiz milliy ma’naviyatimiz rivojlanishi bosqichlari haqida fikr yuritib bо‘lmaydi. kо‘pgina tadqiqotchilarning bu boradagi fikrlarini о‘rganib, milliy ma’naviyatimizning bir necha ming yillik tarixini …

xx asrning sо‘nggi о‘n yilligiga qadar bо‘lgan davrni qamrab olganligi bilan ajralib turadi. mazkur mavzuda islomgacha ma’naviyatimiz takomili, mazmuni va mohiyati haqida fikr yuritamiz. islomgacha bо‘lgan milliy ma’naviyatimiz va uning takomillashishi haqidagi eng muhim manbalar guruhini tо‘rtga bо‘lish mumkin. 1.zardushtiylikning “avesto” kitobi va turkiy bitiklar (yozuvlar). 2. qadim shumer, bobil, ashshur, qadim misr, yunon, hind, xitoy manbalari va eron shahanshohlaridan qolgan toshbitiklar. 3. arxeologik yodgorliklar – moddiy ashyolar va turli inshootlar. 4. xalq og‘zaki va yozma adabiyot namunalari, urf - odat va marosimlar, о‘yinlar, bayramlar va boshqalar. bizning eng qadimiy ajdodlarimiz ma’naviyati va ma’rifati haqidagi ma’lumotlar asrlardan asrlarga о‘tib hozirgacha saqlanib qolgan xalq og‘zaki ijodi namunalari: mif, afsonalar, rivoyatlar, dostonlar va qadimiy yozuvlarda saqlanib kelayotir. avlodu ajdodlarimizning qadim ijtimoiy-iqtisodiy hayoti, urf-odatlari, an’analari, tili, tarixi, madaniyati va ma’naviyatini badiiy-falsafiy jihatdan о‘ziga xos tarzda aks ettiradigan og‘zaki ijodiyoti nihoyatda boy va xilma-xildir. miflar, afsonalar, qahramonlar tо‘g‘risidagi dostonlar, tо‘y-hashamlarda, xalq yig‘inlarida, bayramlarda, marosimlarda, …

t va dahshatli sovuqqa qarama-qarshi qо‘yilgan. shu asosda baxt о‘lkasi va baxtsizlik о‘lkasi degan miflar yuzaga kelgan. yaxshilik va yomonlik kuchlari о‘rtasidagi kurash mifologik obrazlar mitra, anaxita, kayumars, yima(jamshid), elikbek va boshqalar timsolida mujassamlashtirilgan. bular haqidagi miflar zardushtiylikning “avesto” kitobiga ham kirgan. xalq og‘zaki ijodida mifologik obrazlar bilan birga afsonaviy qahramonlar obrazi ham yuzaga kelgan. bu qahramonlar kishilarning osoyishtaligi va baxt-saodati uchun kurashib, fidokorlik kо‘rsatadilar. chunonchi, gershasp va elikbek haqidagi afsonalarda ajdar va jinlarni yenggan, о‘limdan qо‘rqmas, mard, bahodir, kishilarni halokatdan qutqaruvchi qahramonlar obrazlari badiiy bо‘yoqlarda aks ettirilgan. qadim markaziy osiyo aholisi yaratgan og‘zaki adabiyoti yodgorliklari orasida qahramonlik eposi muhim о‘rin tutadi. ularda xalqimizning chet el bosqinchilariga qarshi vatanparvarlik kurashi asosiy о‘rinni egallagan. “tо‘maris”, “shiroq”, “zariagr va odatida”, “zarina va striangiya”, “uch og‘a-ini botirlar”, “malikai husnobod” kabi qissalar va “alpomish”, “qirqqiz”, “gо‘rо‘g‘li”, “ravshanxon”, “avazxon”, “oysuluv” singari dostonlarda ham milliy, ham umumbashariy ahamiyatga ega bо‘lgan falsafiy va ma’naviy g‘oyalar ilgari surilgan. …

lasining chо‘poni shiroq timsolida gavdalangan. tо‘maris va shiroq xalq qahramonlari bо‘lib, о‘z xalqi, vatani uchun jonini ham ayamaydigan buyuk va betimsol mardlik va jasorat namunasi sanaladi. ularga ham qoyil qolib, ham havas qilamiz. markaziy osiyoda yashagan qadimgi avlod-ajdodlarimizning ijtimoiy-iqtisodiy hayoti, urf-odatlari, e’tiqodi, tarixi, madaniy-ma’naviy merosi haqida qimmatli ma’lumotlar “avesto”, “bexustun”, “bundaxishn” “denkard” kabi tarixiy yozma yodgorliklarda saqlanib qolgan. qadimiy turkiy tilda yaratilgan yozma yodgorliklardan biri о‘rxun-yenisey yodgorliklari v-viii asrlarga mansub bо‘lib, ulardan kul-tagin, bilka-qoon, tunyukuk qabr toshlariga о‘yib yozilgan matnlar ayniqsa ahamiyatlidir. bu yozuvlarni turkiy-run yozuvi deb ham yuritiladi. run yozuvi – “yashirin”, “sirli” yozuv demakdir. chunki ularni ancha vaqtgacha о‘qishning iloji bо‘lmagan. kul-tagin bilka-qoon (ulug‘ hoqon demakdir)ning ukasi bо‘lib 732 yili vafot etgan. u urushlarda zо‘r qahramonliklar kо‘rsatgan. kul-tagin qabr toshida bilka-qoonning tilidan aytilgan judolik qayg‘usi-marsiya badiiy til vositasida ifodalangan. u о‘z ukasining vafotidan juda qayg‘uga tushadi. chunonchi: agar kul-tagin bо‘lmasa edi, hammangiz halok bо‘lur edinglar. mening inim kul-tagin …

arlaridagi ma’lumotlar bu о‘lkada, ayniqsa, astronomiya fani rivojlanganidan darak beradi. markaziy osiyo xalqlari juda qadim zamonlardayoq sug‘orish inshootlari qurganlar, kanallar ochganlar, chig‘ir va koriz usuli bilan suvsiz yerlarga suv chiqarganlar, bunyodkorlik ishlari bilan shug‘ullanganlar. albatta bular kishilardan ma’lum tajriba va bilimni talab etgan. shunday qilib, bizgacha yetib kelgan ma’lumotlarga asoslanib, markaziy osiyo qadimiy madaniyat, ma’naviyat va ma’rifat о‘choqlaridan biri bо‘lgan degan xulosa chiqara olamiz. biz yosh avlod bu bilan faxrlanishimiz lozim. 5.2. bizning ota-bobolarimiz asrlar davomida tо‘plangan hayotiy tajribasi, diniy, ahloqiy, ilmiy, adabiy qarashlarni ifoda etadigan yuqoridagi kabi ma’naviy yodgorliklar orasida bundan qariyib uch ming yil muqaddam xorazm vohasi hududida yaratilgan “avesto” deb atalgan bebaho ma’naviy merosimiz alohida о‘rin tutadi. bunday о‘lmas ma’naviy boyliklar, moddiy-madaniyat yodgorliklari bu kо‘hni о‘lkada, bugun biz yashab turgan tuproqda qadimdan buyuk madaniyat, yuksak ma’naviyat mavjud bо‘lganidan dalolat beradi. zardusht tomonidan bir tizimga solinib tо‘liq shakllantirilgan zardushtiylik diniga qadar ajdodlarimiz har-xil diniy tasavvurlarga e’tiqod qilib yashaganlar. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "ma'naviyat shakllanish jarayonlari"

1411288615_59168.doc shakllanish jarayonlari reja 1. qadimgi xalq og‘zaki ijodi va yozma yodgorliklarda ma’naviyat masalalari 2. “avesto”da inson va uning ma’naviyati masalalari 3. moniylik va mazdakizm ta’limotlarida ma’naviyat masalalari 1. jahon ma’naviyati va ma’rifatining rivojiga jamiki xalqlar baholi qudrat о‘z ulushlarini qо‘shganlar. ammo bunda sharq mamlakatlari, jumladan, markaziy osiyo xalqlarining qо‘shgan hissasi alohidadir. markaziy osiyo jahonning ilmu fan, falsafa, din, adabiyot va san’at qadimdan rivojlangan, tarixi, ma’naviyati nihoyatda boy mintaqalardan biridir. bir necha ming yilliklarda shakllangan markaziy osiyo xalqlari milliy ma’naviyati takomil bosqichlari mazkur о‘lkada yuz bergan madaniy rivojlanish jarayonlari bilan bevosita bog‘liq bо‘lib, ushbu sahnda yuz be...

DOC format, 75.0 KB. To download "ma'naviyat shakllanish jarayonlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ma'naviyat shakllanish jarayonl… DOC Free download Telegram