betoning choziluvchanligi va qisqarishi

PPTX 19 pages 731.8 KB Free download

19 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 731.8 KB

File type PPTX

Pages 19

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 19

mavzu: mavzu: betoning choziluvchanligi va qisqarishi kirish beton — bu zamonaviy qurilish sanoatining eng asosiy materiali bo‘lib, u sement, to‘ldiruvchilar (qum, shag‘al, mayda tosh), suv va turli kimyoviy qo‘shimchalardan tashkil topadi. betonning fizik-mexanik xususiyatlari uning tarkibi, tayyorlanish texnologiyasi va parvarishlash sharoitiga bevosita bog‘liq. har qanday beton konstruksiya tashqi kuchlar ta’sirida deformatsiyalanadi. ushbu deformatsiyalar asosan cho‘zilish va qisqarish ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. betonning bu ikki xususiyati — choziluvchanligi va qisqarishi — uning ishlash muddati, yoriqlarga qarshiligi, va konstruktsion barqarorligini belgilaydi. shu sababli, betonning choziluvchanligi va qisqarishi qurilish muhandisligi fanida eng muhim tadqiqot yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi. betonda choziluvchanlik tushunchasi cho‘ziluvchanlik — bu betonning tashqi kuch ta’sirida deformatsiyalanish, ya’ni o‘z uzunligini o‘zgartira olish qobiliyatidir. beton, aslida, mo‘rt material bo‘lib, cho‘zilishdagi mustahkamligi siqilishdagi mustahkamligidan ancha kichik. masalan, m300 markali betonning siqilishdagi mustahkamligi 30 mpa bo‘lsa, cho‘zilishdagi mustahkamligi atigi 2,5–3 mpa atrofida bo‘ladi. bu betonning cho‘ziluvchanlik xususiyati past ekanini ko‘rsatadi. shu sababli, beton konstruksiyalar odatda armatura …

2 / 19

adi. qo‘shimchalar: plastifikatorlar yoki mikroarmaturalash (masalan, polipropilen tolalar) betonning choziluvchanligini oshiradi. cho‘zilish jarayonining fizik mohiyati beton cho‘zilishga duchor bo‘lganida, uning ichki tuzilmasida avval elastik deformatsiya sodir bo‘ladi. bu bosqichda beton kuch yo‘qolganda asl holatiga qaytadi. keyin esa mikro yoriqlar paydo bo‘la boshlaydi. ular sement toshi bilan to‘ldiruvchilar orasidagi chegaralarda shakllanadi. kuch ortishi bilan bu yoriqlar kengayib, butun struktura bo‘ylab tarqaladi. yakunida beton uziladi — bu bosqichda materialning cho‘zilish chegarasi tugaydi. shunday qilib, betonning choziluvchanligi uning mikrostruktura mustahkamligiga bevosita bog‘liq. cho‘zilish deformatsiyasini o‘lchash cho‘zilish deformatsiyasi nisbiy uzunlik o‘zgarishi orqali aniqlanadi. betonda qisqarish hodisasi qisqarish — bu betonning hajmi yoki o‘lchamining kamayishi natijasida yuzaga keladigan deformatsiyadir. u asosan betonning qotish jarayonida yoki undan keyingi qurish bosqichida sodir bo‘ladi. qisqarish natijasida beton konstruksiyalarda ichki zo‘riqishlar paydo bo‘ladi va ular yoriqlarga olib kelishi mumkin. shuning uchun qisqarish betonning eng xavfli deformatsiyalaridan biri hisoblanadi. qisqarishning asosiy sabablari betonning qisqarishiga bir nechta sabablar mavjud: suvning bug‘lanishi …

3 / 19

beradi. qisqarish miqdorini aniqlash qisqarishning nisbiy qiymati 0,0001–0,0003 atrofida bo‘ladi. odatda betonning har 1 metr uzunligida 0,2–0,5 mm qisqarish kuzatiladi. qisqarishni o‘lchash uchun uzunlik o‘zgarish o‘lchagichlar (deformatsion datchiklar) ishlatiladi. qisqarishning qiymati muhit harorati, namlik, sement turi va to‘ldiruvchilarning yirikligiga bog‘liq bo‘ladi. qisqarishning konstruksiyalarga ta’siri qisqarish beton konstruksiyalarida yoriqlar, deformatsiyalar, egilishlar va siqilish stresslariga sabab bo‘ladi. ayniqsa, keng yuzali pollar, plitalar, yo‘l qoplamalari, monolit devorlar bu holatga sezgir. qisqarish yoriqlari suv o‘tkazuvchanlikni oshiradi, sovuqdan himoyani kamaytiradi va armaturani korroziyaga uchratadi. shu sababli, loyihalashda qisqarish koeffitsienti hisobga olinadi. cho‘zilish va qisqarish o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik cho‘zilish va qisqarish betonning elastiklik moduliga, ichki tuzilmasiga va tashqi yuklanishga bog‘liq. cho‘zilish tashqi kuch ta’sirida yuzaga kelsa, qisqarish — ichki fizik-kimyoviy jarayonlar natijasidir. ikkalasi ham deformatsiya turi bo‘lib, ularning miqdoriy nisbatlari betonning kuchlanish holatini aniqlaydi. betonning choziluvchanlik chegarasi pastligi sababli, cho‘zilish paytida u qisqarishdan ko‘ra tezroq yoriladi. qisqarish va cho‘zilishni kamaytirish usullari suv-sement nisbatini me’yorda ushlab turish …

4 / 19

gi oshadi. bu usul ko‘priklar, binolar karkaslari, plitalar va ustunlarda keng qo‘llaniladi. xulosa betonning choziluvchanligi va qisqarishi uning sifatini belgilovchi asosiy fizik-mexanik ko‘rsatkichlardir. cho‘zilish va qisqarish jarayonlarini nazorat qilish — beton konstruksiyalarni uzoq muddat barqaror saqlashning muhim sharti. sifatli material tanlash, to‘g‘ri texnologik rejimda quyish, namlikni nazorat qilish va armaturalash orqali bu deformatsiyalarni kamaytirish mumkin. shunday chora-tadbirlar tufayli beton konstruksiyalar mustahkam, bardoshli va uzoq umrli bo‘ladi 1. betonning choziluvchanligi deganda nimani tushunamiz? a) betonning suvni singdirish qobiliyati b) betonning deformatsiyalanish, ya’ni cho‘zilish kuchlariga bardosh berish xususiyati c) betonning haroratga chidamliligi d) betonning zichligi ✅ javob: b 2. betonning cho‘zilishdagi mustahkamligi odatda siqilishdagi mustahkamligiga nisbatan necha marta kam bo‘ladi? a) 2–3 marta b) 4–5 marta c) 8–12 marta d) 15–20 marta ✅ javob: c 3. betonda cho‘zilish kuchi ta’sirida dastlab qanday deformatsiya yuz beradi? a) plastik deformatsiya b) elastik deformatsiya c) kimyoviy deformatsiya d) haroratli deformatsiya ✅ javob: b 4. cho‘zilish …

5 / 19

ay ataladi? a) quruq qisqarish b) plastik qisqarish c) kimyoviy qisqarish d) avtoklavli qisqarish ✅ javob: b 9. betonning qisqarish miqdori odatda qanday diapazonda bo‘ladi? a) 0,01–0,03 b) 0,001–0,003 c) 0,0001–0,0003 d) 0,1–0,3 ✅ javob: c 10. qisqarish yoriqlari asosan qaysi konstruksiyalarda ko‘p uchraydi? a) po‘lat konstruksiyalarda b) yog‘och tom yopmalarda c) keng yuzali beton plitalar va pollarda d) armatura bo‘lmagan sopol plitalarda ✅ javob: c 11. betonning cho‘zilish va qisqarish xususiyatlarini kamaytirish uchun eng samarali chora: a) faqat suvni ko‘paytirish b) issiqlik bilan quritish c) armaturalash va suv-sement nisbatini me’yorda ushlash d) betonning quritilishini tezlashtirish ✅ javob: c 12. betonda cho‘zilish sinovlari odatda qanday qurilmada o‘tkaziladi? a) press mashinada b) tensometrik sinov stendida c) termostatda d) vakuum kamerada ✅ javob: b 13. betonning cho‘ziluvchanlik koeffitsienti odatda qanday qiymatda bo‘ladi? a) 0,01–0,02 b) 0,001–0,002 c) 0,0002–0,0004 d) 0,002–0,004 ✅ javob: c 14. armaturalangan betonning afzalligi nimada? a) u yengilroq bo‘ladi …

Want to read more?

Download all 19 pages for free via Telegram.

Download full file

About "betoning choziluvchanligi va qisqarishi"

mavzu: mavzu: betoning choziluvchanligi va qisqarishi kirish beton — bu zamonaviy qurilish sanoatining eng asosiy materiali bo‘lib, u sement, to‘ldiruvchilar (qum, shag‘al, mayda tosh), suv va turli kimyoviy qo‘shimchalardan tashkil topadi. betonning fizik-mexanik xususiyatlari uning tarkibi, tayyorlanish texnologiyasi va parvarishlash sharoitiga bevosita bog‘liq. har qanday beton konstruksiya tashqi kuchlar ta’sirida deformatsiyalanadi. ushbu deformatsiyalar asosan cho‘zilish va qisqarish ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. betonning bu ikki xususiyati — choziluvchanligi va qisqarishi — uning ishlash muddati, yoriqlarga qarshiligi, va konstruktsion barqarorligini belgilaydi. shu sababli, betonning choziluvchanligi va qisqarishi qurilish muhandisligi fanida eng muhim tadqiqot yo‘nalishlaridan bi...

This file contains 19 pages in PPTX format (731.8 KB). To download "betoning choziluvchanligi va qisqarishi", click the Telegram button on the left.

Tags: betoning choziluvchanligi va qi… PPTX 19 pages Free download Telegram